Zondag 28/11/2021

Vanavond om 19u55 stapt Kim Gevaert voor het laatst in de startblokken. Vijftigduizend toeschouwers willen haar dan nog één keer zien schitteren op de honderd meter. Elf seconden later is de carrière van de meest succesvolle Belgische atlete voorbij.

Kim Gevaert neemt vanavond afscheid van atletiek op Memorial Ivo Van Damme

De laatste elf seconden

DOOR Wim De Jonge

1 Kim Gevaert was het juiste meisje in het juiste land Voor de steile opgang van Kim Gevaert was België een absolute dwerg in de vrouwenatletiek. Het land van stoere atleten als Gaston Roelants, Miel Puttemans en Karel Lismont bracht maar geen straffe atletes voort. Marleen Renders liep scherpe chrono's op de 10.000 meter en de marathon, maar verknalde haar kampioenschappen. Anne-Marie Van Nuffel haalde in 1980 zilver op de 800 meter op het EK indoor. Maar op geen enkel outdoorkampioenschap (niet op Olympische Spelen, niet op wereldkampioenschappen en niet op Europese kampioenschappen) haalde een Belgische ooit een medaille. Op die sportieve vuilnisbelt kon de roos Kim Gevaert rustig bloeien. In atletieklanden als de Verenigde Staten en Groot-Brittanië zou een atlete als Gevaert in haar beginjaren gewoon weggeblazen zijn door de concurrentie. In België kon ze rustig rijpen.

2Op haar vijftiende valt ze als supertalent uit de lucht Meisjes van zeven of acht jaar dromen ervan om Kim Gevaert te worden en spurten naar de dichtstbijzijnde atletiekclub, maar zelf stond Gevaert pas als puber van vijftien voor het eerst op de piste. Zonder spurtende broer was ze misschien nooit tot bij de atletiek geraakt. Op haar vijftiende volgt ze broer Marlon naar een training in Wespelaar. Dat spurten past bij het onstuimige en soms jongensachtige gedrag van haar jeugd tot dan. Haar allereerste wedstrijd bij de cadetten loopt Gevaert in 12.65. Met die tijd zou ze in 2008 al achtste op de Belgische ranglijst van de cadetten staan. Let wel: de meeste meisjes hebben op hun vijftiende al zeven jaar training in de benen. Gevaert niks. Ja, klimmen in de bomen en ravotten in de omgeving van haar ouderlijk huis in Kampenhout. Een jaar later is ze scholiere en loopt ze naar haar allereerste Belgische titel in 12.29. Een supertalent lijkt zomaar uit de Vlaamse lucht gevallen. Dat Gevaert zo laat met atletiek startte is zeker geen nadeel. Voor jonge talenten is het belangrijk om niet in verkeerde trainershanden te komen. Dat gebeurt met Gevaert zeker niet. Twee jaar na haar late debuut begint ze te trainen bij Rudi Diels. Een succesvolle trainer-atleetcombinatie is geboren.

3Ze durft uithalen naar dopingzondaars Wat vindt Kim Gevaert van de vele succesvolle Jamaicaanse spurters? "Ik onthou me best van commentaar" Dat zei Gevaert aan de vooravond van haar allerlaatste Memorial. Ze heeft dus geleerd een stuk van haar tong af te bijten. Dat deed ze niet altijd in haar carrière. In 2002 wordt ze twee keer tweede op de EK outdoor in München. Telkens na de Griekse Ekaterini Thanou. Gevaert kan het niet laten om te zeggen dat Thanou toch wel vreemde fysieke kenmerken vertoont. (De Griekse had onder andere een 'snor', WDJ) Op doping zal Thanou nooit betrapt worden maar twee jaar later raakt ze wel met haar landgenoot Kenteris in een vreemd motorongeluk betrokken waardoor ze een dopingcontrole net voor de Spelen mist en twee jaar geschorst wordt. Gevaert spaart zelfs Marion Jones niet. De atlete waarvan Gevaert nog een poster aan haar slaapkamermuur had hangen, krijgt in 2006 een voorlopige dopingstraf. Gevaert vraagt zich luidop af of ze ooit nog wel tegen Jones wil lopen. Jones keert na een negatieve tegenexpertise terug op de piste, maar bekent later toch doping te hebben genomen. Op dit moment zit ze in de gevangenis voor meineed.

4 Het succes van de estafettemeisjes De Belgische estafettemeisjes (zet die vier sprintvrouwen samen en ze transformeren tegelijk tot meisjes) haalden de allereerste olympische medaille voor de Belgische vrouwenatletiek en liepen waarschijnlijk de langste ereronde uit de hele olympische geschiedenis. Huppelen, knuffelen, lachen, zwaaien, ... Zo kordaat en precies ze de estafettestok aan elkaar doorgaven, zo uitgelaten en wild vierden ze dat minutieus voorbereide estafettesucces. Kim Gevaert huppelt, knuffelt, lacht en zwaait waarschijnlijk het hevigst van de vier. Rudi Diels had bij de opstart van het estafetteproject goed gezien dat er successen te rapen vielen voor de Belgische vrouwen én dat de vriendinnenploeg Gevaert zo lang mogelijk op de piste zou houden. Nu al spreekt Gevaert ervan om zeker wel nog naar trainingen van de estafetteploeg te gaan, mee te trekken op stage, eens een etentje samen te doen. Zonder Gevaert waren de andere estafetteleden nooit tot op een groot kampioenschap geraakt, zonder de estafette was Gevaert nooit aan een WK-medaille en olympische eremetaal geraakt.

5Ze past op de catwalk, in het paleis en de parochiezaal In het begin van haar carrière maakte ze nog een mediatieke uitschuiver door nagenoeg bloot op de cover van het mannenblad Menzo te staan, maar volgens Gevaert zijn daarbij van de kant van het blad afspraken niet nagekomen. Ook bij haar sponsorcontract met fastfoodgigant McDonald's zou je wat ethische vragen kunnen stellen, maar ach, als zelfs het Internationaal Olympisch Comité zich door McDonald's én Coca-Cola laat betalen, dan hoeft Gevaert toch niet heiliger dan Jacques Rogge te zijn? Langzaamaan groeide het imago van Gevaert van een spontaan meisje om de hoek naar iets wat het dichtst in de buurt van een prinses komt. Kleren van Natan, defileren op de catwalk van het galadiner van de Memorial, een duur uurwerk van Omega: Gevaert doet het graag én met klasse. Toch straalt door haar gemaquilleerde ogen nog altijd de meisjesblik van 'de gazelle van Kampenhout' door. Op het paleis ontvangt men haar graag (prins Filip: "mag ik u kussen?") en in de parochiezaal blijft ze graag gezien. Zelfs nu ze stopt met sporten zal ze toch nog in de media opduiken. Ze praat immers vlot in beide landstalen én haar aanstaande huwelijk met Djeke Mambo - en de mogelijke kindjes die volgen - zal onschatbare plaatjes en praatjes voor de pers opleveren.

6Geen en toch wél kapsones Ja, in het vliegtuig naar Peking zat Kim Gevaert samen met hartsvriendin Elodie Ouedraogo in businessclass, maar daar heeft ze zeker niet zelf om gevraagd. "Sommige atleten vragen zonder dat ze iets gepresteerd hebben al naar een voorkeursbehandeling", weet haar manager Wilfried Meert, "dat heb ik met Kim nooit meegemaakt, zelf nu niet." Toch kon de altijd goedlachse en vriendelijke Gevaert op haar sprinttenen getrapt worden. Op de Belgische kampioenschappen van 2006 loopt Gevaert fenomenale tijden op de 100 en 200 meter: 11.04 en 22.20 zijn nog altijd haar Belgische records. De honderd metertijd heeft ze nog vaak benaderd, maar de 200 metertijd kon ze nooit meer bevestigen. Atletiekkenner Ivan Sonck zette ook meteen vraagtekens bij die prestatie op de 200 meter, vooral omdat ook Hanna Mariën en Olivia Borlée tijden liepen die ver onder hun persoonlijke records lagen én die ze nooit meer hebben benaderd. Nu: het was een perfect weertje en de windmeter wees de net toegelaten rugwind van twee meter per seconde aan. Sonck liet ook niet na om te benadrukken dat Gevaert géén wereldtopper is of was. Op dit moment staat ze met 22.20 op de 81ste plek op de wereldranglijst. Uitspraken die Sonck tot persona non grata degradeerden. Sonck wil een interview voor Runner's World? Nee, sorry, zegt Gevaert. Ook een collega van Het Nieuwsblad maakte het mee: hij gaf haar 7 op 10 na het WK indoor van dit jaar waar ze vierde eindigde. Geen interview voor de man. Maar: ieder mens heeft recht op zijn kleine kantjes, nee?

7 Ze is nooit een Koernikova geworden Pas in 2002 haalt Gevaert haar eerste EK-indoormedaille. Voordien overtroffen haar looks haar prestaties. "Ik wil niet de Koernikova (de Russische tennisster die vooral knap was, maar nooit een WTA-toernooi won, WDJ) van de atletiek worden." Om sterker en sneller te worden moest ze wel iets van haar vrouwelijkheid opofferen in het krachthonk. In de winter van 2003 worstelde ze even met haar hormonen: "Ik begon toen de pil te nemen, maar dat beviel me niet. Ik kwam 2 procent gewicht bij, voelde me niet goed in mijn vel, moest op een zwaar dieet. Ik nam toen de beslissing: alle chemische brol buiten!"

8Geen Belgische atlete heeft zo'n erelijst De gouden medaille van Tia Hellebaut weegt zwaar en ook haar plaats op de wereldranglijst is indrukwekkend, maar toch sleept Gevaert een grotere en rijkere buit aan medailles mee. Gevaert heeft zes topjaren achter de rug, Hellebaut staat er pas sinds 2006. Haal even diep adem voor de erelijst van Gevaert: ze verzamelde één zilveren olympische medaille (Peking 2008 met de 4x100 meter), één bronzen WK-medaille outdoor (Osaka 2007 met de 4x100), twee gouden EK-medailles outdoor (Göteborg 2006, 100 en 200 meter), twee zilveren EK-medailles outdoor (München 2002, 100 en 200 meter), één zilveren WK-medaille indoor (2004, 60 meter), één bronzen WK-medaille indoor (2006, 60 meter) en drie gouden EK-medailles indoor (2002, 2005 en 2007 op de 60 meter). In totaal haalde ze 36 Belgische titels en liep ze zestig Belgische records. Maar misschien is haar allermooiste race wel de WK-finale van de honderd meter in Osaka vorig jaar. Gevaert loopt 11.05 (met tegenwind!), eindigt vijfde en is pas drie honderdsten van een seconde verwijderd van brons en vier honderdsten van een seconde van goud. Een individuele WK-medaille zou nóg meer glans aan haar carrière hebben gegeven.

9De durf om te sterven op de 400 meter Atletiekheren als Ivan Sonck en Roger Moens droomden ervan en Kim Gevaert probeerde het: starten op de vierhonderd meter. Het leverde haar in 2005 een Belgisch record (51.45) op. Met die tijd was ze dat jaar bij de vijftig snelste atleten over die afstand in de wereld. En dat in een race zonder tegenstand en in volle voorbereiding op het zomerseizoen. Volgens Sonck en Moens lag de (keiharde) weg naar een olympische finale, wie weet een medaille, open. Maar Gevaert bleef bij haar eerste liefde, de zuivere sprint. Schrik voor het harde trainingslabeur of toch een juiste beslissing van de tandem Diels-Gevaert? Feit is: schakelt Gevaert over naar de 400 meter dan heeft ze waarschijnlijk geen energie meer voor de estafette.

10Een engelbewaarder De winter voor de Spelen in Athene rijdt Gevaert op de Brusselse ring. Plots wijkt voor haar een auto uit, Gevaert moet zwaar bijsturen, raakt de auto, gaat over kop en eindigt op het dak van haar (stevige) auto. De atlete komt er zonder een schram vanaf. "Ik moet een engelbewaarder hebben", haalt ze opgelucht adem. Ook tijdens haar sportieve carrière blijft ze van grote rampen bewaard. Pijntjes in de lies, een contractuur in de kuit, knagende achillespezen, dat hoort bij topsport. Nooit heeft ze zware blessures en langdurige revalidaties moeten ondergaan. Misschien ook een bewijs dat Rudi Diels haar langzaam liet groeien en nooit als een citroen heeft uitgeknepen. In 2000 moet ze wel een mentale klap verwerken. Dat jaar loopt ze de kwalificatietijd voor de Spelen in Sydney niet. Het jaar voordien snelde ze nochtans moeiteloos naar 11.17 maar door kleine blessures en absolute pech met weer en wind bij haar races komt het er niet meer van in 2000. En ook 2008 is niet haar beste jaar. Net voor het WK indoor wordt ze ziek, maar toch spurt ze zich naar een vierde stek in de finale. Het hele jaar door sukkelt ze met pijntjes en kwaaltjes waardoor haar olympische voorbereiding niet optimaal is. In Peking mist ze de honderd meter finale door als een beginneling te bewegen in haar startblok net voor de start. De zilveren medaille met het estafetteteam wist die ontgoocheling weg.

11Kim Gevaert is dé publiekstrekker op de Memorial Waarom komt het grote publiek naar de Memorial? Voor de ambiance, voor wereldrecords, voor Tia Hellebaut én voor Kim Gevaert. Vanavond start ze voor de elfde keer. In 1998 begon het met een zesde plaats op de 200 meter (in 23.10), een jaar later was het nog slechter: negende in 23.23. Helemaal een ramp was de editie van 2000. Een speciale tweede reeks voor haar (in slecht weer) leverde geen olympische limiet op: pas zesde op de 100 meter in 11.51. Ook 2000 en 2001 waren niet bijzonder: telkens achtste op de honderd meter. Pas vanaf 2003 werd Gevaert de ster van de Memorial. Carl Huybrechts kondigde haar telkens schreeuwend aan en nog voor de start kreeg Gevaert al een daverend applaus. Vijf edities op rij zorgde Wilfried Meert voor niet al te moordende concurrentie, Gevaert bedankte telkens met een zege. Enkel in 2005 was ze tweede na Cydonie Mothersill.

Deze avond start ze opnieuw in de honderd meter. Dat het applaus enorm zal zijn, staat vast. Welke tijd denkt ze nog te kunnen lopen? "Ik weet dat ik nog vooruitgang kan boeken. Mijn Belgisch record is 11.04. Ik hoop vooral op een goede plaats, een goede chrono kan je niet bestellen." Lukt het vanavond om de magische grens van elf seconden te doorbreken? Eindigen met 10.99 zou mooi zijn. Zo mooi, dat ze misschien toch twijfelt om terug te komen, om verder te sprinten. Of mogen we daar niet van dromen?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234