Dinsdag 31/01/2023

Van Wall Street-misdadiger naar filantroop

Door zijn onstilbare honger naar geld belandde Michael Milken, ooit een van de machtigste mannen van Wall Street, in de jaren negentig in de gevangenis. Maar de man heeft zijn leven gebeterd. Vandaag geeft hij elk jaar verhoudingsgewijs drie keer meer uit aan het goede doel dan zijn collega-filantropen. Hij richt zijn pijlen op slechte onderwijssystemen en op prostaatkanker, de ziekte die hem bijna fataal werd. Door Sofie Vanden Bossche

Waarom doen de allerrijksten ter wereld aan filantropie? Michael Milken (60) heeft er alvast twee goede redenen voor. Om de ziekte klein te krijgen die hem bijna klein kreeg, prostaatkanker, en om zijn geweten te sussen. Het fortuin dat Milken nu weggeeft, heeft hij immers op een nogal controversiële manier verdiend.

Even terug naar de jaren tachtig. Milken is een van de machtigste mannen van Wall Street. Het financiële superbrein heeft ongeveer op zijn eentje de Amerikaanse markt van de junkbonds, letterlijk rotzooiobligaties, gecreëerd. Milken, met zijn enorme netwerk, profileert zich als de link tussen bedrijven in financiële ademnood die de obligaties uitgeven en banken en instellingen die ze kopen. Junkbonds zijn obligaties uitgegeven door jonge of noodlijdende ondernemingen met een heel lage solvabiliteit. Tegenover het hoge risico wordt een hoog rendement geboden. Vaak worden ze aangeboden in het kader van bedrijfsovernames. Terwijl Milken er zelf miljoenen mee binnenrijft, maakte hij van Drexel Burnham Lambert, het bedrijf waarvoor hij werkt, het meest succesvolle bedrijf van Wall Street.

Voor veel ondernemingen is Michael Milken de reddende engel, maar na verloop van tijd blijkt dat hij anderen de doodsteek toebrengt. De nieuwe markt die hij gecreëerd heeft, ontketent immers ook een agressieve golf van bedrijfsovernames en -fusies, een strijd waarin veel zwakke bedrijven ten onder gaan.

Maar dat is niet alles. In 1989 wordt Michael Milken voor de rechter gedaagd en schuldig bevonden aan zes aanklachten in verband met manipulatie van de markt en overtredingen van de obligatieregels. Michael Milken, voortaan bekend als de Junk Bond King, werd voor velen de verpersoonlijking van de hebzucht van Wall Street en de witteboordencriminaliteit. De topfinancier moet meer dan een miljard dollar aan boetes betalen en verdwijnt voor bijna twee jaar achter de tralies. Zijn junkbondimperium stuikt in elkaar.

In januari 1993 mocht Michael Milken de gevangenis verlaten, maar het nieuwe leven dat hem te wachten stond, werd hem meteen afgenomen. Dokters stelden prostaatkanker vast en gaven hem nog hooguit anderhalf jaar.

De man bleef niet bij de pakken zitten, integendeel. Een week later nam hij met zijn oncoloog het vliegtuig naar een congres over prostaatkanker, hetzelfde jaar nog zou hij zijn Prostate Cancer Foundation oprichten.

Toen in de loop van 1994 bleek dat de kanker hem toch niet zou doden en Milken dus nog tijd had om andere dingen te doen dan te overleven, richtte hij zijn liefdadigheid ook op onderwijs. Milken, zakenman in hart en nieren, was door de rechtbank verboden om zich ooit nog met obligaties in te laten. Investeren in onderwijs werd zijn manier om zich onrechtstreeks met het zakenleven bezig te houden.

De filantropen van vandaag hebben elk hun eigen drijfveer om aan liefdadigheid te doen. Soms heeft dat te maken met hun persoonlijke leven, zoals bij Michael Milken, die na zijn vader en zes andere familieleden zelf bijna aan kanker stierf. De vastberadenheid waarmee hij zich na zijn gevangenisstraf op de filantropie wierp, heeft volgens sommigen verdacht veel weg van een promocampagne om zijn naam te zuiveren.

Dat onderdeel van zijn leven negeert Milken trouwens volledig. Aan iedereen die het horen wil, vertelt hij dat hij ooit het doel had om kapitaal te democratiseren - beter bekend als de opbouw van zijn junkbondimperium. Daarmee is hij gestopt, niet omdat hij in de gevangenis vloog, maar omdat hij dat doel bereikt had. Nu heeft hij een nieuw doel: prostaatkanker genezen en het onderwijs verbeteren.

"Verwacht geen openhartigheid van Milken", vertelde een oude klant van hem ooit. "Hij denkt altijd dat hij alles onder controle heeft. Hij zal nooit toegeven dat hij een juridische en ethische fout heeft gemaakt." "Het zou te veel tijd en energie vragen om erover te praten en het een plaats te geven in mijn leven. Het is beter om je op de toekomst te richten", vertelde Milken over zijn proces aan een journalist van BusinessWeek, die sterk het gevoel had dat de man voor zichzelf verhaaltjes verzon om de pijn te verzachten.

Wat zijn beweegredenen ook mogen zijn, feit is wel dat Milken vandaag verhoudingsgewijs ongeveer drie keer meer uitgeeft aan het goede doel dan zijn collega-filantropen. Stichtingen zijn wettelijk verplicht om jaarlijks minstens 5 procent van hun vermogen weg te schenken en de meeste gaan daar amper over. De zes stichtingen die Milken beheert, geven volgens hem jaarlijks 15 procent van hun budget weg. Wat niet wil zeggen dat hij vrijgeviger is dan de anderen. Hoewel zijn vermogen op 2 miljard dollar wordt geraamd komt 300 miljoen van de 350 miljoen dollar die de stichtingen rijk zijn van giften en niet van Milken zelf. Zijn donors hebben er, zoals Warren Buffett met zijn miljardengift aan Bill Gates, voor gekozen hun geld goed te laten besteden door een bestaande, ervaren stichting.

Michael Milken is al lang bezig met liefdadigheid. In 1982 structureerde hij zijn giften onder de Milken Family Foundation. Toch vindt hij vandaag aansluiting bij de nieuwe filantropie, die op innovatieve manieren zo snel mogelijk concrete oplossingen wil bieden voor een specifiek probleem.

Het beste voorbeeld daarvan is het laatste fonds dat Milken oprichtte, FasterCures. Na jaren van investeringen in medisch onderzoek raakte Milken gefrustreerd door de traagheid ervan en stichtte hij in 2003 het fonds dat medisch onderzoek moet versnellen. Milken wil bijvoorbeeld meer internationale databanken en samenwerking tussen onderzoekscentra.

Ondanks die frustratie heeft Milken ook al wat resultaten kunnen neerzetten. Het tijdschrift Fortune noemde hem twee jaar geleden "de man die de geneeskunde veranderde". Het aantal mannen dat aan prostaatkanker overlijdt, zou sinds 1993, het jaar van de oprichting van zijn Prostate Cancer Foundation, met ongeveer een vierde gedaald zijn. Volgens wetenschappers mag Michael Milken daarvoor een pluim op zijn hoed steken. Grotendeels door hem is er veel meer kennis over prostaatkanker, is er veel meer geld voorhanden voor onderzoek, kreeg innovatief onderzoek een boost, werden er talloze geneesmiddelen getest, enzovoort.

Aan het criterium innovatief beantwoordt deze filantroop ook, volgens BusinessWeek. In juni stond zijn onderwijsproject TAP in hun lijstje van de tien beste projecten van businessfilantropen om het onderwijs te verbeteren. Omdat het opleidings- en betalingssysteem van Amerikaanse leerkrachten al decennia oud is, geeft de helft van hen het binnen vijf jaar op. Het Teacher Advancement Project (TAP) stelt oudere leerkrachten aan als mentor van beginnende leerkrachten en motiveert scholen hun personeel beter te betalen en bonussen op basis van hun prestaties te geven. Het systeem wordt momenteel in 106 scholen bij 50 000 leerlingen toegepast, en hun cijfers zouden opmerkelijk beter zijn dan tevoren.

Michael Milken heeft op het laatste nippertje toch nog zijn hemel verdiend.

Wilde Weldoeners 4

Tycoons en celebrity's, met Bill Gates voorop, geven de filantropie sinds kort een nieuw gezicht. Ze schenken nog tijdens hun leven fortuinen weg aan goede doelen, vaak wereldproblemen die de markt en overheid links laten liggen.Vandaag: Michael Milken in de bres tegen kanker en voor onderwijs

Morgen:

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234