Woensdag 14/04/2021

Expo

Van Trump tot brexit en IS: hoe lelijke campagnes het wonnen van strakke posters

Grafisch design is belangrijker dan ooit op het politieke strijdperk. Beeld RV Design Museum London
Grafisch design is belangrijker dan ooit op het politieke strijdperk.Beeld RV Design Museum London

Vandaag zijn tactisch ontworpen petjes, paraplu's, bierviltjes en badeendjes de wapens van elke zichzelf respecterende politicus. Het Londense Design Museum toont hoe net in digitale tijden design een campagne maakt of kraakt.

Het is een populair discours van de zestiger die ooit zelf nog op de barricades stond: jongeren zijn niet meer geëngageerd. Er zijn geen massabetogingen meer, politiek kan hen gestolen worden en zich aansluiten bij een vereniging is al helemaal passé. Een uitspraak die het Londense Design Museum meteen stevig onderuithaalt: "Nooit waren mensen zo politiek betrokken", leest de brochure van de nieuwste tentoonstelling From Hope to Nope. "Van Obama's verkiezing tot de brexitstemming en #MeToo: de afgelopen tien jaar zagen we een explosie aan protest. Alleen waren het memes en flashy video's die het van de klassieke posters overnamen." Volgens het museum is het dan ook evident dat grafisch design doorslaggevend werd bij elke maatschappelijke strijd. Zeker in een wereld waarin kiezers en betogers worden gerekruteerd via hun Facebook-tijdlijn, drukt een sterk beeld meer dan ooit de stempel op de politieke uitslag.

Dat idee wordt al meteen bewezen met de opener van de expo, de legendarische 'Hope'-poster van Barack Obama. De iPhone was nog maar net uit, maar toen al begreep de ex-president dat inzetten op filters hem geen windeieren zou leggen. In een mum van tijd ontsproten ontelbare imitaties van de poster, en dat was geen toeval: de Democraat ontwikkelde zelf extra templates. Van voorganger George W. Bush met de aangepaste slogan 'Dope' tot 'Food' bij Kim Jong-un, bij elke parodie ontstond een nieuwe internethype.

Vanaf dat moment werden campagnes alsmaar grappiger, persoonlijker en creatiever. Een goed voorbeeld is de brexitstemming. De oprichter van caféketen Wetherspoon – ruim 900 pubs in de UK – verspreidde meer dan 300.000 eurosceptische bierviltjes in zijn bars, om drinkers ervan te overtuigen pro-brexit te stemmen. Het design was ronduit slecht en de boodschap simplistisch, en toch een pak effectiever dan de professionele, maar klassieke posters van het 'Stay'-kamp.

De iconische Obama-poster. Beeld rv
De iconische Obama-poster.Beeld rv

Ook wanneer de expo inzoomt op de recentste presidentsverkiezingen in de VS, blijken zelfgemaakte hanenpoten het te winnen van gladde slogans. Professionele notitieboekjes tonen het wekenlange werk van Clintons designteam aan een strak logo gebaseerd op de letter h, dat door het publiek conservatief en onorigineel werd bevonden. Trump daarentegen, triomfeerde met een simpele rode baseballpet, gelabeld 'Make America Great Again'. Er ging meer geld naar de petjes dan naar een degelijk logo, maar het werkte: Trumps simpele pet stond voor het leven van de kleine man in de VS, Clintons designmachine voor elitarisme. "Slogans in nice typefaces won't save the human race", concludeert het museum in koeienletters aan de muur.

Centraal in deze expo staat dan ook de amateurgraficus, vandaag nog maar een muisklik verwijderd van het delen van een grappige meme. Een kleurige grafiek toont dat sommige cartoons van Je Suis Charlie wel 6.500 keer per minuut werden gedeeld. Ernaast ontdekken we de zelfgemaakte borden van de Women's Marches, speciaal ontworpen om te scoren op Facebook met Engelse slogans. Ook de campagne voor Labour Party-leider Jeremy Corbyn blijkt uitgesproken Facebook-vriendelijk: een videogame met hem in de hoofdrol en de zogenaamde jeremoji's moesten jongeren aan de partij binden. Dat belang van hashtags, likes en shares wordt nog duidelijker dankzij een opzwepend videoproject, waarin de opstanden in Catalonië, Turkije en de VS worden gelinkt aan de beelden die ze online genereerden.

Poetin en Trump delen een intiem moment. Beeld RV Design Museum London
Poetin en Trump delen een intiem moment.Beeld RV Design Museum London

Een groot pluspunt is dat de expo zich niet in politieke wateren begeeft, maar neutraal blijft in haar selectie. Naast de uitdagende ballonnen die Zuid-Korea naar Noord-Korea verzendt, hangen Noord-Koreaanse propagandapostzegels. Naast Clintons campagnemateriaal hangt een Star Wars-parodie waarin Trump de rol krijgt van held Luke Skywalker. Een portret van Poetin als travestiet contrasteert met de extreemrechtse fashwave memes van Oost-Europese jongeren. Zelfs de IS-vlag en een antivluchtelingenstrip van de Australische overheid worden geprezen vanwege hun 'grafische kwaliteiten'. Een provocatieve collectie, met "voor elke bezoeker wel iets dat hem beledigt".

Tenslotte geeft ook de ruimte het gevoel dat je in één grote, virtuele speeltuin bent beland. De kleuren zijn fel, de muziek luid, de sfeer heftig en intens. Hier en daar werd plaats leeg gelaten. "Als er iets belangrijks gebeurt, kunnen we de expo updaten. Met dit topic moeten we snel reageren", verklaar de curator. Een hoogtepunt in die chaotische draaikolk is de laatste zaal, waar de personencultus rond figuren als Trump en Chinees president Xi Jinping erop los wordt gebombardeerd. Tientallen satirische covers met Trumps herkenbare kapsel en rode das maken hem een grafisch icoon. Soms zelfs amper controleerbaar: de tekenaar van Pepe the frog kon slechts met lede ogen aanzien hoe zijn stripfiguur een haatsymbool werd voor Trump. Op het einde kom je oog in oog te staan met een gekke machine die Trump als waarzegger opvoert, en je een persoonlijke voorspelling ("I promise a great nuclear war") meegeeft. Eigentijds, relevant en krachtig: dit is een expo waarmee iedereen zich kan identificeren, of je nu van design houdt of niet.

Tot 12/8 in het London Design Museum. designmuseum.org

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234