Vrijdag 20/05/2022

Van taboe naar statussymbool

Wielrenner Frank Vandenbroucke werd op zijn persconferentie gistermorgen geflankeerd door een psycholoog die hem begeleidt. Acteur Johnny Voners zegt op de cover van een populair weekblad dat hij blij is dat hij in therapie is gegaan. Behoort het taboe over geestelijke hulpverlening tot het verleden of zijn het toch alleen maar BV's die ermee mogen uitpakken?

Brussel / Eigen berichtgeving

Hilde Sabbe

Pakweg twintig jaar geleden was zoiets nog ondenkbaar. Wielrenners waren zonder uitzondering flandriens met keiharde spieren en een dito moraal. Bij tegenslag beten ze op hun nog niet gebleekte tanden of dronken zich desnoods een stuk in de kraag, maar een echte man huilde niet en had nog veel minder nood aan een begrijpende schouder. Beetje karikaturaal misschien, maar een psycholoog zou er in elk geval nooit aan te pas gekomen zijn, terwijl Vandenbroucke nu allang geen uitzondering meer is. "Het hoort bij de professionalisering van de aanpak", zegt psychotherapeut Bob Vansant. "Zoals er nu ook een diëtist is die waakt over de eetgewoontes van de sportheld, en een fysiotherapeut die de spieren onder handen neemt. De psycholoog hoort gewoon in dat rijtje thuis. Niks om je over te schamen, integendeel. Het bewijst dat je de zaken ernstig aanpakt."

Johnny Voners zocht dan weer hulp, omdat hij moeilijk zijn negatieve gevoelens kon uiten, dichtklapte als er pijnlijke gesprekken dienden gevoerd. Daar heeft hij nu dankzij de therapie minder last van. Ook hier weer het beeld van de geestelijke hulpverlener als iemand door wiens toedoen je leven efficiënter, probleemlozen en leuker verloopt. "Je kunt inderdaad stellen dat hier sprake is van een soort outing", bevestigt Staf Joos, diensthoofd klinische psychologie in Kortenberg. "Op zich is het een hele goede zaak dat psychologische problemen bespreekbaar worden. Ik vind het zo jammer als ik mensen hoor zeggen: ik zit al tien jaar met dat probleem, en ik wist echt niet dat er nog mensen zijn die daar ook last van hebben. Aan de schaduwzijde dreigt dan weer het gevaar dat men psychopathologie gaat normaliseren. Het is niet uitgesloten dat we naar Amerikaanse toestanden zullen evolueren, waarbij voor elk wissewasje therapeutische hulp wordt ingeroepen. Ik stel me ook vragen bij een te grote openheid inzake psychische problemen: sommige mensen beschikken blijkbaar niet langer over een gezond schaamtegevoel. In de media gooien ze intimiteiten te grabbel zonder dat ze zich goed bewust zijn van de gevolgen daarvan."

Zijn onze bekende Vlamingen in dat geval trendsetters of de exponent van een steeds groter wordende maatschappelijke evolutie? "Het klopt dat mensen steeds vaker hulp zoeken bij psychologische problemen", zegt Joos. "Vroeger was psychiatrie gekoppeld aan een psychiatrisch ziekenhuis, waar de drempel begrijpelijkerwijze hoog lag. Doordat de afgelopen jaren de ambulante voorzieningen goed werden uitgebouwd, is de drempel aanzienlijk verlaagd. Dat soort hulpverlening kan nu worden gesitueerd op de eerste lijn, terwijl de psychiatrie het terrein wordt van een steeds zwaardere problematiek. Mensen zoeken makkelijker hulp, en eisen daarbij kwaliteit. Dat wordt een van de belangrijkste uitdagingen voor de toekomst, het garanderen van die kwaliteit. Voor wie wordt doorverwezen door de huisarts, stelt zich meestal niet zo'n probleem, maar mensen die op eigen houtje op zoek gaan, zijn zeer kwetsbaar. De titel van therapeut is niet beschermd en daarom is het goed dat er een werkgroep bezig is met het opstellen van richtlijnen in dat verband."

Goed, maar dreigen we zo langzamerhand geen generatie van mietjes te worden? Depressie, angststoornissen, relatieproblemen, stress... "Allemaal flauwekul, ingebeelde nonsens. Wij hadden daar geen last van", durft de oudere generatie wel eens te zeggen. "Niet waar", zegt Joos. "Angststoornissen bijvoorbeeld werden al in de vorige eeuw beschreven, maar niet in die termen. Ze werden gesitueerd op het domein van de hartpathologie, men sprak bijvoorbeeld over hartneurose. Het bestond wel degelijk, maar werd niet in die termen beschreven. Het is trouwens zeer de vraag of je met heimwee moet terugdenken aan een periode waarin mensen eenzaam en in stilte leden aan de een of andere ondefinieerbare aandoening. Maar ik ben het ook niet eens met de mensen die de huidige maatschappij verantwoordelijk achten voor een aantal psychische problemen. Uiteraard is het leven ondertussen jachtiger geworden, maar de individuele draagkracht blijft een belangrijke factor. De reële context is er dat altijd interactie is tussen een bepaald persoon met zijn beperkingen en de maatschappij.

"Het probleem waar Vandenbroucke mee worstelt - nederlagen niet goed kunnen verteren - zien we straks op grote schaal opduiken", waarschuwt Vansant. "Alles was hem in de schoot geworpen, en verliezen kwam hard aan, zegt hij zelf. Wel, ik verzeker je dat hij daar niet alleen mee zit. Als er inderdaad een economische recessie op til is, zie je straks al die succesvolle jonge managers in een diep dal stuiken. Ze hebben tot nu toe alleen succes gekend, kregen prachtsalarissen en bedrijfsauto's aangeboden. Reken maar dat een pak daarvan hulp zal nodig hebben bij de weg terug."

'Het is niet uitgesloten dat we naar Amerikaanse toestanden zullen evolueren, waarbij voor elk wissewasje therapeutische hulp wordt ingeroepen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234