Donderdag 06/05/2021

Muziek

Van straatarm tot superster (en weer terug)

Spandau Ballet van links naar rechts: Gary Kemp, Martin Kemp, Steve Norman, John Keeble en Tony Hadley. Beeld Franky Verdickt
Spandau Ballet van links naar rechts: Gary Kemp, Martin Kemp, Steve Norman, John Keeble en Tony Hadley.Beeld Franky Verdickt

In de jaren tachtig was Spandau Ballet alomtegenwoordig. De Britse band scoorde hit na hit, maar na het hallucinante succes kwamen de ruzies en de ego-oorlogjes. De gloednieuwe 'Soul Boys Of The Western World'-documentaire vertelt het verhaal van vijf gezworen kameraden die elkaar uiteindelijk in de rechtzaal bekampen.

"Hopelijk staat het uitbreken van de Falkland-oorlog de releasedatum van onze nieuwe single niet in de weg". Het is een citaat van Martin Kemp - bassist van Spandau Ballet - uit 'Soulboys Of The Western World' dat op ondubbelzinnige wijze illustreert hoezeer de groep op het hoogtepunt van het succes haar voeling met de realiteit verloren had.

Spandau Ballet was, samen met Duran Duran, Culture Club en Wham!, één van de Britse bands die elkaar halverwege de jaren tachtig voortdurend afwisselden in de hitparade. Het Londense vijftal verkocht meer dan vijfentwintig miljoen platen, en hield er een decadente levensstijl op na die fel contrasteerde met de zware economische crisis waar de gemiddelde Brit op dat moment mee af te rekenen had.

Premier Margaret Thatcher regeerde met ijzeren hand, de werkloosheid bereikte een historisch hoogtepunt, en de aanhoudende mijnstakingen waren een vast item in het journaal. Het contrast met de beelden van Spandau Ballet die op de Caraïben aan de rand van het zwembad champagne dronken kon nauwelijks groter zijn. Het leek een sprookje dat eeuwig zou blijven duren, maar uiteindelijk barstte de bubbel.

Na een ondermaatse laatste plaat in '89 waren de onderlinge verhoudingen zo verzuurd dat de vijf een jaar later met slaande ruzie uit elkaar gingen. Het werd nog erger toen zanger Tony Hadley, drummer John Keeble en saxofonist Steve Norman later een rechtzaak aanspanden tegen gitarist en songschrijver Gary Kemp, in de hoop een deel van de royalties te bemachtigen. Ze haalden bakzeil, en moesten op de koop toe hun aandelen in de groep verkopen om de gerechtskosten te kunnen betalen.

Daarmee leek het verhaal verteld. De gebroeders Kemp probeerden met wisselend succes een acteercarrière uit te bouwen, de rest van de band probeerde zo goed en zo kwaad als het kon het hoofd boven water te houden. Tot in 2009 het ondenkbare gebeurde, en negentien jaar na het laatste optreden de band weer bij elkaar kwam.

John Keeble, Tony Hadley en Martin Kemp. Beeld Franky Verdickt
John Keeble, Tony Hadley en Martin Kemp.Beeld Franky Verdickt

Geen traditionele rockumentaire

Over hoe de financiële deal precies in elkaar zit houden ze de lippen stijf op elkaar, maar dat het een win-win is voor alle betrokken partijen staat niet ter discussie. De comebackconcerten in de Londense O2-Arena brachten een heuse volksverhuizing teweeg, en ook voor de nieuwe tournee gaan de kaartjes vlot de deur uit. De zaken gaan, kortom, uitstekend.

Op de koop toe krijgt 'Soul Boys Of The Western World' vrijwel unaniem lovende kritieken. Het is geen traditionele rockumentaire zoals er intussen al zoveel gemaakt zijn. Welke fotomodellen ze geneukt hebben kom je niet te weten, en dat er in de hoogdagen van de band nogal wat cocaïne in omloop was, wordt slechts terloops vermeld.

In plaats daarvan legt regisseur George Hencken de nadruk op de persoonlijke relaties binnen de groep, en hoe die in de loop der jaren op de proef werden gesteld. "Een groot deel van de film is opgebouwd uit archiefmateriaal, en uiteraard heb ik bij wijze van voorbereiding uitgebreid met alle groepsleden afzonderlijk gepraat. Daar heb ik beseft hoe tragisch het verhaal van Spandau Ballet eigenlijk is: vijf gezworen kameraden uit het armste deel van Londen, die samen een groep beginnen, daar enorm succesvol mee worden, maar uiteindelijk toch verscheurd geraken door te grote ego's."

"Die split, en zeker de rechtzaak achteraf, heeft diepe wonden geslagen die tot vandaag niet helemaal geheeld zijn. Maar tegelijk heb ik vijf mannen leren kennen die een diepe genegenheid voelen voor elkaar. Een liefde die uiteindelijk zelfs een schijnbaar onoverbrugbaar conflict overwonnen heeft."

Spannend jongensboek

En inderdaad: wanneer ik later met de voltallige groep praat, lijkt het haast alsof er nooit een haar in de boter heeft gezeten. De sfeer is ontspannen en er wordt gegrapt en gegrold. Maar wie goed oplet merkt toch dat Gary Kemp de touwtjes in handen houdt. Het is ook hij die zich nadrukkelijk als spreekbuis opwerpt.

Ik werp op dat de documenaire veel weg heeft van een avonturenfilm. Of van een spannend jongensboek. "Zelf vinden we het allemaal heel ongemakkelijk om met die jongere versies van onszelf geconfronteerd te worden. Vooral omdat we er allemaal zo ongelofelijk zelfzeker uitzagen, toen. We waren nog tieners toen we met de band begonnen. Ik was samen met Steve naar de Sex Pistols gaan kijken, en dat veranderde ons leven. Twee maand later hebben we zelf een groep opgericht. Een punkband, naar model van Generation X en The Clash. We speelden hard en snel, maar wél meteen met veel aandacht voor een goeie melodie. Dat laatste is altijd belangrijk gebleven."

Vandaag staat Spandau Ballet vooral in het geheugen gegrift als leveranciers van gestroomlijnde popclassics als 'True', 'Gold' en 'Through The Barricades'. Daar gaat evenwel een hoofdstuk aan vooraf waar de band écht baanbrekende, alternatieve muziek maakte.

Het vijftal gaf haar eerste optreden eind jaren zeventig in Blitz, een toonaangevende club in Londen die aan de basis lag van wat later de typische eighties-sound zou worden. De plaatselijke dj kocht in Berlijn platen van Krautrock-acts als Kraftwerk, Can, Neu en LA Dusseldorf. Invloeden die door het prille Spandau Ballet verwerkt werden op cultclassics als 'To Cut A Long Story Short' en 'The Freeze'.

Gary Kemp. Beeld Franky Verdickt
Gary Kemp.Beeld Franky Verdickt

"Alleen", zegt Martin Kemp. "Wij wilden geen culthelden zijn. Popsterren worden, dàt was de ambitie. We waren niet bang om in arena's te staan, en stadions te vullen. Als je trots bent op wat je doet, wil je je muziek aan zoveel mogelijk mensen laten horen. Misschien was die attitude ook wel een reactie tegen de progrockbands die in onze jeugd erg populair waren. Die maakten ellenlange nummers en vertikten het om singles uit te brengen. Terwijl wij net opgroeiden met singles, want die waren relatief goedkoop. Rod Stewart, Marvin Gaye, David Bowie, Roxy Music... dat waren onze helden."

"Wij zijn in kleine clubs begonnen, maar naarmate de groep populairder werd leerden we met een groter publiek om te gaan. Die evolutie is heel duidelijk: 'To Cut A Long Story Short' was onze clubplaat, 'True' mikte op theaters, en 'Through The Barricades' is gemaakt met stadions in het achterhoofd."

Martin Kemp. Beeld Franky Verdickt
Martin Kemp.Beeld Franky Verdickt

Exuberante klederdracht

Naast de muziek viel in de begindagen vooral de exuberante klederdracht op. "Logisch", vindt Hadley. "Wij waren working class kids uit arme families die ons chiquer wilden voordoen dan we eigenlijk waren. Bij rijkere jongeren zag je precies het omgekeerde; die liepen in gescheurde jeans rond in de hoop dat hen dat wat street credibility verschafte. En toegegeven: we deden het ook om op te vallen. Als je niet wordt opgemerkt, weet niemand dat je bestaat." Er wordt instemmend geknikt.

Toch nog snel even bij Martin aftoetsen of hij inmiddels spijt heeft van die Falkland-opmerking. "Natuurlijk. Ik had die quote ook kunnen laten censureren, maar dat heb ik bewust niet gedaan. Omdat ik wilde laten zien in wat voor een luchtbel we toen leefden. Als je arm geboren bent, en na hard werken eindelijk je droom gerealiseerd ziet, verlies je elk gevoel voor prioriteit. Dan ben je niet meteen bezig met altruisme. Ik bedoel maar: toen we op vraag van Bob Geldof mee 'Do They Know It's X-Mas' kwamen opnemen om de aandacht te vestigen op de hongersnood in Ethiopië, waren wij de enige band die in een dikke limousine naar de studio kwam. Dat zegt genoeg. Heb ik daar spijt van? Nee. Zou ik het opnieuw doen? Ook niet. Dat heet wijzer worden, geloof ik."

'Soul Boys Of The Western World' verschijnt morgen op dvd via September Film. De officiële trailer kunt u alvast hieronder bekijken.

Tony Hadley. Beeld Franky Verdickt
Tony Hadley.Beeld Franky Verdickt
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234