Donderdag 20/02/2020

Redt Poetin Lada?

Van Sovjettrots tot Ruslands hoop

Beeld REUTERS

Russen haten Lada's. Maar tegelijkertijd koesteren ze ze als het laatste grote Sovjetmerk dat nog helemaal van nul wordt geassembleerd. President Poetin wil het oude merk nieuw leven inblazen. Een Amerikaanse manager moet de Lada redden.

Van de geschatte 40 miljoen auto's die in Rusland rondrijden, is een derde een Lada. Niets verkoopt zo goed als de Granta, een kleine personenwagen.

Toch is Lada bedreigd in zijn voortbestaan. Het marktaandeel is gestaag achteruitgegaan na de instorting van de Sovjet-Unie: van de 70 procent destijds blijft nog 17 procent over. Lang voor de recente daling van de olieprijs de geteisterde Russische economie de dieperik in duwde, besliste het Kremlin dat Lada gered moest worden.

Het wierf Bo Inge Andersson aan, een doortastende Zweeds-Amerikaanse manager met een lange staat van dienst in Detroit, om Avtovaz op te kuisen, het moederbedrijf van Lada en het typevoorbeeld van een Russische industriële mastodont. "We willen vooral opnieuw fierheid in Lada injecteren", zegt Andersson (59) tijdens een snelwandelbezoek aan een van de grootste autofabrieken ter wereld.

President Vladimir Poetin stelde deze maand herhaaldelijk dat Rusland het vanwege de westerse sancties op eigen houtje zal moeten doen. En dus is de verrijzenis van Avtovaz een parabel voor de veranderingen die de Russische industrie moet ondergaan. Het is niet zo dat het lot van de natie afhangt van het lot van Avtovaz, maar het komt in de buurt.

Klantenservice

Toen Andersson in januari arriveerde, was iedereen meteen onder de indruk van zijn praktische aanpak. Andersson, een ex-militair, inspecteerde de toiletten. Hij kleedde de managers in grijze 'Andersson-vesten' om het teamwerk te bevorderen. Hij introduceerde nieuwe concepten, zoals klantenservice. Een enquête bij dealers bracht aan het licht dat het standaardantwoord op klachten al te lang was geweest: 'Wat had u gedacht, het is een Lada.' Andersson gaf een bedrijf de opdracht om op zoek te gaan naar negatieve commentaren op sociale media, waarop de nieuwe afdeling klantenservice vervolgens reageerde.

Schoorvoetend respect sloeg om in afkeer toen Andersson 20 procent van het personeel - 13.400 mensen - ontsloeg, een einde maakte aan de automatische jaarlijkse loonstijging en de strijd aanging met het chronische absenteïsme van 10 procent door een extra maand uit te betalen aan de 4.397 arbeiders die alle dagen aanwezig waren. En elke ochtend om 6.45 uur verzamelt Andersson zijn Russische, Franse en Japanse managers bij zich op de fabrieksvloer, vijftien minuten voor de arbeiders.

Modern, betrouwbaar en betaalbaar

Het bedrijventerrein beslaat 650 hectare en biedt plaats aan vijf productielijnen en zes onderdelenfabrieken. Er worden elf automodellen geassembleerd. De productiestatistieken wijzen uit dat de kwaliteit verbeterd is, maar dat die niet constant is. Andersson legde zijn chefs op de rooster over klachten op het internet, zoals de luidruchtige versnellingsbak (Top Gear vergeleek de klank van de versnellingsbak ooit met een metalen dienblad vol theekoppen en noemde het merk "de laagste vorm van motorisch leven"). Hij dwong al zijn executives om met een Lada te rijden.

Terwijl hij door de werkplaatsen schrijdt, speurt zijn blik de vloer af. De mensen rondom hem krimpen ineen als hij ergens halt houdt. Op een bepaald moment tijdens de rondleiding gooit hij een metalen ring naar een manager. "Managers houden daar niet van omdat hij hen te kijk zet voor de arbeiders", zegt Yuri K. Tselikov (74), een gepensioneerde ex-werknemer.

Volgens Andersson is de productiviteit dit jaar met 40 voertuigen per arbeider gestegen. Andersson mikt op 60. De wijzigingen aan de modellen bleven beperkt tot 'lippenstift op een varken', zegt hij, maar in de herfst van volgend jaar komt er een in Rusland ontwikkelde nieuwe lijn aan.

Zijn 'laatste gevecht', zoals Andersson het noemt, is onderdelenleveranciers, soms staatsbedrijven, zover krijgen dat ze kwaliteitsonderdelen op tijd leveren, en dat tegen concurrentiële prijzen.

In Rusland kijken de generaties anders aan tegen de fabriek. De oudere generatie mist de paternalistische fabriek en de dagen toen de Russen elke auto konden kopen die ze wilden. Maar mensen die geboren zijn na de instorting van de Sovjet-Unie in 1991 willen moderne, betrouwbare en betaalbare Lada's. Het laatste gevecht van Andersson zou wel eens kunnen draaien om de wijziging van de Russische perceptie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234