Vrijdag 24/01/2020

Van schriele rat tot goudhaantje

Mickey staat symbool voor het harde individualisme van de Amerikaanse samenleving

75 jaar Mickey Mouse

Brussel

Eigen berichtgeving

Els Maes

Mickey Mouse is zonder twijfel een van de herkenbaarste iconen van de voorbije eeuw. Met zijn verschijning op tv, in strips, videogames en als gastheer van de Disney-pretparken over de hele wereld, is de beroemdste muis op aarde niet enkel het paradepaartje van het Disney-imperium, bij uitbreiding is het beestje ook een symbool voor Amerikaans succes, het ware kapitalisme dus. Niettemin, beweert Life Magazine, houdt iedereen van Mickey: "De kinderen omdat hij grappig is, de filosofen omdat hij symbool staat voor het harde individualisme van de Amerikaanse samenleving, en de estheten omdat hij de eerste geslaagde toepassing is van lineair design."

Het geesteskind van Walt Disney, toen nog een onbekende tekenaar, maakte zijn debuut in november 1928, in twee korte stomme tekenfilms. Later dat jaar schreef hij meteen al geschiedenis toen Disney met Steamboat Willie de eerste animatiefilm met synchroon geluid uitbracht. De hoge stem van de muis werd ingesproken door Walt Disney zelf, een taak die hij tot 1946 op zich zou blijven nemen. Op dat ogenblik had Mickey Mouse van zijn geestelijk vader een machtig man gemaakt, de baas van een heuse multinational in de entertainmentindustrie.

Omgekeerd was ook Mickey Mouse niet helemaal dezelfde gebleven. In de beginjaren was hij een schriel figuurtje met spillebenen. Bovendien bewoog de muis op een opvallend krampachtige manier over het scherm, wellicht een gevolg van het ontbreken van degelijk schoeisel. Mickeys garderobe bestond in de eerste jaren trouwens uit niet veel meer dan een korte broek met twee knopen. Het tekenen van kleding kostte te veel moeite en tijd en daardoor ook te veel geld. Om diezelfde reden werd Mickey Mouse vanaf het begin getekend met drie vingers en een duim, een vinger minder aan elke hand, dat zijn tienduizenden vingers minder in een tekenfilmpje van een paar minuten, en moest tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn staart sneuvelen.

Maar het ware geheim van Mickey Mouse is in zijn oren te vinden. Aandachtige kijkers hebben het vast al opgemerkt: het hoororgaan van Mickey ontsnapt aan de wetten van de optica. Als Mickey zijn hoofd draait, zouden zijn oren dunne elipsen moeten worden, maar dat gebeurt nooit. Mickeys oren, schreef de Engelse auteur John Updike in de inleiding van het kunstboek The Art of Mickey Mouse, blijven ongeacht de houding van zijn hoofd overeind staan als twee volle cirkels. Die vaststelling inspireerde de Amerikaanse columniste Erin Callahan om naar hartelust te filosoferen over de betekenis van die hardnekkige oren. "Die oren zijn een sociologisch fenomeen", schreef Callahan. "Het zijn grote, ronde satellieten die dienen als ontvangers voor de overvloed aan informatie die de Amerikaanse massamedia op dit kleine figuurtje afvuurt. Het zijn de antennes van de moderne wereld, en Mickey is net als wij: wij zijn allemaal gelukkige stomme muisjes, eeuwig glimlachend, en wij absorberen maar."

Updike en Callahan zijn niet de enige creatievelingen die in Mickey Mouse een rijke inspiratiebron vonden. Het figuurtje met de witte handschoenen en rode schoenen diende onder meer als muze voor vermaarde artiesten als Andy Warhol, Maurice Sendak, Keith Haring en Robert Crumb. Later werd de muis gastheer van de Mickey Mouse Club, het Amerikaanse tv-programma voor kinderen dat de springplank was voor illustere talenten als Britney Spears en Justin Timberlake.

En wat voor Britney geldt, geldt niet minder voor Mickey: alle supersterren beleven wel een dipje in hun carrière. De voorbije decennia moest Mickey Mouse steeds vaker wijken voor zijn vrienden Donald Duck en Goofy, ja zelfs voor zijn eigen hond Pluto. Vrolijke, eenvoudige en altijd vriendelijke Mickey bleek te braaf voor de nieuwe tijd. De muis die zich nooit eens onverantwoord gedroeg, moest plaats ruimen voor de drifteend Donald Duck en de domkop Goofy. Gehoorzame figuurtjes zijn nu eenmaal niet zo interessant.

Maar zelfs nadat Mickeys filmcarrière op een zijspoor werd gezet, bleef hij voortleven als icoon, een wereldwijd symbool voor de kinderlijke onschuld en, uiteraard, een goudmijn voor de Walt Disney Company, het amusementsconcern dat voorlopig nog steeds de rechten op Mickey bezit.

En Mickey Mouse gaat hoe dan ook de geschiedenis in als het eerste stripfiguurtje wiens naam officieel werd opgenomen in de Engelse taal. In het Webster's-woordenboek kreeg 'Mickey Mouse' een plek als de term waarmee je "een ding of concept" benoemt "dat overgesimplificeerd is, en onthecht aan de realiteit".

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234