Dinsdag 26/01/2021

InterviewMarc Van Ranst

Van Ranst: ‘Zwaartepunt van de crisis moet nog komen met de vaccinatie’

Viroloog Marc Van Ranst.Beeld Johan Jacobs

De vaccins zijn in aantocht, een eerste plan is afgeklopt. Maar toch juichen we volgens Marc Van Ranst beter niet te vroeg. Alle moeilijke beslissingen moeten eigenlijk nog gemaakt worden. Wie oefent er bijvoorbeeld een essentieel beroep uit? 

De vaccinatiestrategie was nog niet klaar of de eerste politieke discussie begon al. In fase 1b van het vaccinplan is het de beurt aan de essentiële beroepen om hun prik te krijgen. Vlaams minister van Volksgezondheid Wouter Beke (CD&V) wil dat naast de politie, brandweer en de civiele bescherming ook het onderwijs op die lijst komt te staan. 

Volgens viroloog Marc Van Ranst (KU Leuven) zal er over de essentiële beroepen nog “astronomisch veel” ruzie gemaakt worden. “We gaan die lijst met essentiële beroepen haarfijn moeten vastleggen”, zegt Van Ranst. “Dat is maar een van de moeilijke keuzes die de volgende maanden gemaakt moeten worden. Het zwaartepunt van de crisis ligt daarom bij de vaccinatie.”

Wie zou u op die lijst zetten? 

Van Ranst: “Daar ga ik me niet over uitspreken. Ik steek nog liever naalden in mijn ogen dan daar nu iets over te zeggen, omdat ik weet dat dit een mijnenveld is. Maar op een bepaald moment zal de regering daar wel een beslissing over moeten nemen.” 

Ondertussen woedt de discussie over het plan volop. Waarom geven we bijvoorbeeld een jongere die aan een spierziekte lijdt geen voorrang? 

“Inderdaad. Ik kan moeilijk geloven dat een gezonde verpleegkundige van de afdeling radiologie voorrang moet krijgen op een persoon die maar één long heeft. Wanneer die corona krijgt, is dat een levensbedreigend probleem. 

“Pas op, ik heb begrip voor de keuzes die gemaakt zijn. Maar ik had nog niks aangekondigd over de strategie. Ik had er wel binnenskamers over gesproken. Het ergste wat je kan doen is iemand toewijzen aan een prioritaire groep en die er dan weer uithalen.”  

Nu krijgen mensen in woon-zorgcentra voorrang, terwijl we ook niet weten hoe goed de vaccins werken bij heel oude mensen.  

“Precies. Ik zou pas echt met een strategie begonnen zijn op het moment dat we die data hebben. Onze kennis over de vaccins bestaat uit wat we gelezen hebben in persberichten. Die vaccins moeten nog door de goedkeuringsprocedures van het Europese geneesmiddelenagentschap EMA geraken. Dat is voor mij nu de eerste horde van onze strategie. 

“Die goedkeuringen zijn niet vanzelfsprekend en we weten ook niet of dat zal gebeuren binnen de timing die voor onze strategie is vooropgesteld. Het Zwitserse geneesmiddelenagentschap Swissmedic heeft de dossiers van Moderna, Pfizer en AstraZeneca bekeken, maar vindt de informatie nog niet volledig genoeg. De autoriteiten gaan geen bochten afsnijden in zo’n proces, en dat is maar goed ook.”   

Pfizer had ook moeilijkheden om aan grondstoffen te geraken en gaat dit jaar 50 miljoen doses van zijn vaccin leveren, in plaats van de eerder beloofde 100 miljoen. 

“Dat is de volgende horde. Je kan wel doses gaan bestellen, maar je zit met een wereldmarkt die behoorlijk verstoord is. Iedereen moet grote hoeveelheden hebben van dezelfde producten. Het is ook mogelijk dat geleverde ladingen alsnog afgekeurd worden. Meestal is dat voor geneesmiddelen geen probleem, omdat er nog voldoende andere middelen op de markt zijn. Maar als het gaat om een nieuw vaccin, dan voel je dat wel.”

Dan is er de logistiek. Hoe krijgen we de vaccins bij de mensen?

“De vaccins naar de ziekenhuizen brengen is niet zo moeilijk, er zijn er maar 104. In ziekenhuizen zijn er ook  genoeg mensen die een prik kunnen zetten. In woon-zorgcentra, waarvan er zo’n 1.500 zijn in België, zullen de coördinerende en raadgevende artsen dat doen voor de bewoners, en arbeidsgeneeskundige diensten voor personeel. Ook geneeskunde- en verpleegkundestudenten kunnen een vaccin zetten, zolang er maar supervisie is van een arts. Ook huisartsen kunnen ingeschakeld worden.”

Toen u nog griepcommissaris was, waren er ook discussies over de verloning van artsen.

“Huisartsen zullen die vaccins natuurlijk niet gratis zetten, en dan is er nog de vraag hoe we de artsen gaan vergoeden voor alle administratie die erbij komt kijken. Bovendien moet de vaccinatie zelf covidproof gebeuren. Dat betekent per patiënt nieuw beschermmateriaal, zoals handschoenen. Behalve de vaccindoses is er dus nog een hele logistiek aan ander materiaal waar we aan moeten denken.” 

Hoe gaan we bijhouden wie een vaccin heeft gekregen? 

“In Vlaanderen is er een informaticatool, Vacinnet, om vaccins te bestellen en te registreren. Dat komt dan in het medisch dossier van de patiënt. Dan moeten we er ook op letten dat iedereen op het juiste moment zijn tweede dosis krijgt. Dat komt niet aan op een dag, maar je mag die tweede dosis geen twee weken te laat geven. We gaan de effectiviteit van de vaccins ook goed moeten opvolgen. Stel dat iemand gevaccineerd is en toch corona krijgt, dan moeten we kunnen zien met welk vaccin die persoon is ingeënt en wanneer.”  

Wat heeft u geleerd als griepcommissaris dat u voor deze crisis als een belangrijke les beschouwt? 

“Dat elke simpele stap die je wil zetten in de praktijk nog niet zo simpel is. Maar vooral dat je best niet te vlug communiceert over prioritaire groepen. Je zal dan weer bij anderen horen: ‘Jaja, dat die politiekers en virologen zichzelf maar eerst vaccineren.’ Wel, als dat helpt om het voorbeeld te geven, zullen we dat wel doen.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234