Zaterdag 27/02/2021

InterviewMarc Van Ranst

Van Ranst reageert voorzich­tig op dalende cijfers: ‘De regering zal bepalen wat er eerst kan: op café gaan of bomma bezoeken’

Viroloog Marc Van Ranst. Beeld Bob Van Mol
Viroloog Marc Van Ranst.Beeld Bob Van Mol

De coronacijfers gaan de goede kant uit. Het aantal nieuwe besmettingen is vorige week opnieuw met 15 procent gedaald. Zijn nieuwe versoepelingen in zicht? Volgens Marc Van Ranst is het daar nog net iets te vroeg voor. En toch kunnen we ons ergens aan optrekken, zegt hij. ‘Door de huidige maatregelen hebben we 10.000 mensenlevens gered.’

Volgens biostatisticus Geert Molenberghs kunnen we een derde golf vermijden als we de maatregelen blijven volgen. Akkoord?

Marc Van Ranst: “Helemaal akkoord. De curve gaat nu al 12 weken op rij stilletjes naar beneden. Weliswaar heel stilletjes, maar toch is dat een verwezenlijking. Wij praten nu over het vermijden van een derde golf, terwijl buurlanden zich zorgen maken over een vierde golf. We hebben met andere woorden een golf overgeslagen, en dat is niet minnetjes. Bij ons heeft elke golf tot nog toe voor 10.000 doden gezorgd. We hebben met andere woorden heel veel mensenlevens gered, dankzij een juiste mix van maatregelen en een bevolking van wie de grote meerderheid de maatregelen goed opvolgt. We hebben de neiging om dat over het hoofd te zien en te focussen op het negatieve, maar dat is wel degelijk iets waar we blij om mogen zijn.”

‘Maar om te juichen is het nog te vroeg’, gaat u nu zeggen.

“Klopt, want het plateau waarop we nu zitten, is nog altijd een hoog plateau. Mochten we de teugels morgen al lossen, zitten we na drie weken weer met desastreuze pieken. Je moet gewoon eens terugdenken aan de zomer. Toen hadden we op een gegeven moment 85 positieve gevallen per dag, en het aantal positieve tests was minder dan 1 procent. Daar zijn we nog een heel eind van verwijderd. Vandaag hebben we het nog altijd over 1.950 besmettingen en een positiviteitsratio van 5 procent. Voor juichen is het nog veel te vroeg.”

De drempel om te versoepelen was 800 besmettingen en 75 hospitalisaties per dag. Geldt die nog altijd?

“Dat zal de politiek bepalen. Uit puur wetenschappelijk standpunt is dat nog altijd de drempel, maar de regering moet ook rekening houden met wat economisch en psychologisch haalbaar is. Daar hebben wij, virologen, ook alle begrip voor. Deze lockdown kan je niet eindeloos aanhouden, want hij kost handenvol geld en de mensen zijn het moe. Ik sluit met andere woorden niet uit dat er al versoepeld wordt voor die drempel wordt bereikt. Maar de regering zal niet alleen moeten kiezen wanneer er versoepeld wordt, ze zal ook moeten beslissen welke versoepelingen er komen.”

Welke versoepelingen vinden u en uw collega-experten van de GEMS verantwoord?

“Het is te vroeg om daar nu al in detail op in te gaan, maar er komt een moment dat het mogelijk zal zijn om of de horeca te openen, of het culturele leven te hervatten, of sportwedstrijden opnieuw te laten doorgaan, of meer mensen thuis toe te laten. Maar je zal in het begin maar één versoepeling kunnen toelaten, dus moet je kiezen. En wij kunnen daarin niet altijd adviseren, omdat een aantal van die versoepelingen een gelijkaardige impact heeft op de cijfers. Sommige versoepelingen zijn even veilig of gevaarlijk als andere. Dus moet de politiek die knoop doorhakken.  De regering zal bepalen wat het eerste kan: weer op café gaan of de bomma bezoeken. Dat zijn uiterst moeilijke beslissingen, want je zal altijd mensen teleurstellen. Laten we dus een beetje mild zijn voor de politici, op dat vlak.

Wanneer kunnen we die versoepelingen ten vroegste verwachten?

“Mochten de Zuid-Afrikaanse en de Braziliaanse variant niet bestaan, dan zou ik gezegd hebben: ten vroegste na de paasvakantie. Maar ze bestaan helaas wel, en het zijn op dit moment nog compleet onvoorspelbare factoren, dus doe ik daar geen uitspraak over. In het allerslechtste geval blijken de huidige vaccins er niet of onvoldoende tegen opgewassen en is het wachten tot die vaccins zijn aangepast. Maar één ding is zeker: op dit moment is het absoluut nog te gevaarlijk om te versoepelen. Dat heeft de Gems ook duidelijk aan de overheid geadviseerd.”

Het wordt stilaan warmer. Wie weet belanden we net als vorig jaar eind maart zelfs pardoes in de zomer. Zal dat een invloed hebben op de cijfers?

“Zeker. Corona is een seizoensvirus. Temperatuur en luchtvochtigheid spelen een rol. Hoe kouder en natter, hoe beter het virus zich voelt. Alleen weten we nog niet hoe groot die invloed is. We kunnen niet zeggen: bij 18 graden daalt het aantal besmettingen met X procent. Dat valt ook moeilijk te berekenen, omdat die weersomstandigheden ook het gedrag van de mensen beïnvloeden: als het warmer wordt, zijn we vaker buiten en verluchten we ons huis beter. Ook dat doet het aantal besmettingen dalen.”

Er zijn nu ongeveer 200.000 mensen volledig gevaccineerd in België. Heeft de wetenschap al kunnen berekenen wat de impact van die vaccinaties is op de besmettingscijfers?

“Neen. Op dit moment heeft het nog geen enkele invloed, dat weten we wel. Afgaande op de cijfers van Israël en Groot-Brittannië, waar ze al eerder zijn beginnen te vaccineren, zal je die invloed binnenkort wel gaan zien in de woon-zorgcentra. Daar zou het aantal besmettingen en hospitalisaties drastisch moeten beginnen te dalen, tot bijna zo goed als niks. Hoe het daarna evolueert, is koffiedik kijken. Maar zowel het weer als de vaccinaties zullen de cijfers gunstig beïnvloeden, dat is zeker. Koppel dat aan onze stabiele cijfers en het ziet er niet slecht uit. Maar nu al voorspellen wanneer de ‘bevrijdingsfeesten’ zullen doorgaan, dat kan nog niet.”

Nog even op de tanden bijten, dus?

“Helaas wel. En er komt een moeilijk moment aan: 17 maart, de verjaardag van de eerste lockdown. Dat is geen eenvoudige om te verteren, heb ik in ons labo gemerkt. Wij zijn in januari 2020 zeven dagen op zeven beginnen draaien en toen wij met die eerste verjaardag geconfronteerd werden, hebben we wel een tik gekregen. Een jaar lijkt plots vreselijk lang. ‘Is het nu nog niet gedaan’, denk je dan. Maar ook dat gaat over, wij zijn daar nu alweer een hele tijd overheen. Ik ben nu blij dat het stilaan weer warmer wordt. Dat gaat ons allemaal deugd doen. En als we ons aan de maatregelen blijven houden, dan komen we hieruit. Het is niet uitzichtloos. We zijn goed bezig, laten we dat nog even volhouden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234