Zaterdag 23/01/2021

'Van onze korrespondent(en) in Moskou'

Back in the USSR

Canvas, dinsdag, 21u10

documentaire Eind jaren tachtig geloven de Sovjetburgers hun oren niet. Partijleider Michail Gorbatsjov heeft het over glasnost en perestrojka. Openheid en hervorming. Woorden die tot dan toe beter niet in het openbaar werden uitgesproken. De allesoverheersende communistische partij hield het onmetelijke rijk immers in een ijzeren greep. Ze zag en hoorde alles en strafte de kleinste dissidentie genadeloos af.

Maar de drang naar vrijheid bleek sterker. In enkele dagen tijd stortte de Sovjet-Unie als een kaartenhuisje in elkaar en werden termen als Koude Oorlog en IJzeren Gordijn naar de geschiedenisboeken verbannen.

Twintig jaar later keren journalisten Stefan Blommaert en Jan Balliauw terug naar de plekken waar ze destijds als 'onze korrespondenten in Moskou' getuige waren van de omwentelingen die de Sovjet-Unie en de wereld ingrijpend veranderden. Ze gaan op zoek naar mensen die ze toen interviewden en proberen te achterhalen hoe die de veranderingen van communisme naar hard kapitalisme zijn doorgekomen.

We treffen de heren op de negentiende verdieping van Hotel Oekraïne. Uitkijkend op het vroegere Russische parlement waar ze de 'officiële' start van de Russische democratie meemaakten toen het volk de tanks tegenhield en de conservatieve coup deed mislukken. Back in the USSR is een indrukwekkend, evenwichtig en persoonlijk werkstuk gemaakt door twee bijna met het land vergroeide journalisten.

Blommaert en Balliauw slagen erin een helder beeld te schetsen van twintig jaar postcommunisme in en rond het Kremlin. Ze tekenen de grote krachtlijnen, schetsen de evolutie in de diverse ex-Sovjetrepublieken, maar tonen ook de ongebreidelde macht van 'nieuwe tsaar' en toekomstig 'president voor het leven' Vladimir Poetin, die nog steeds elke politieke tegenstand monddood kan maken.

"Als je oppositie wilt voeren moet je bereid zijn in de gevangenis te belanden", zegt de liberaal Boris Nemtsov.

Naast portretten van machthebbers en nieuwe rijken steken ze ook hun licht op bij de gewone man. Vaak vrienden van vroeger zo blijkt en die zijn niet altijd onverdeeld gelukkig met de invoering van de democratie. De gemiddelde Rus mag het dan wel beter hebben, met de vrijheid stegen ook criminaliteit, werkloosheid en prijzen en verdwenen gratis gezondheidszorg en onderwijs.

Deze vierdelige en zeer aan te bevelen documentaire wordt aangevuld met een gratis webapp waarop extra informatie en interviews beschikbaar zijn. Het boek van de reeks ligt vanaf 3 oktober in de boekhandel. (JH)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234