Woensdag 25/11/2020

Van ochtendster tot hoer

Goddelijke moeder, ochtendster, leeuwin. De Sumeriërs hadden het grootste respect voor de godin Inanna. De joden zagen haar in een ander licht: als hoer van Babylon.

In de oerstad Uruk, waaruit later Babylon groeide, vereerden de Sumeriërs twee belangrijke goden, Inanna en Anu. Inanna was een moedergodin die macht had over liefde en oorlog, over sterren en wetten, Anu was de hemelgod. Moedergodin Inanna had een tempel, die indrukwekkender was dan Anu's heiligdom. De toren van Babel is vermoedelijk de ziggoerattempel van Inanna, die met zijn negen trappen de stad domineerde.

Volgens het Gilgamesj-epos wordt de gave van het schrift oorspronkelijk aan Inanna toegedicht. In haar tempel in Erech zijn de vroegste tabletten met schrift gevonden, daterend uit 3200 v.Chr. Zowat alle grote beschavingen die volgden, kennen Inanna. De Akkadiërs noemden haar Ishtar, de Syriërs Astarte, de Romeinen Venus, de Grieken Afrodite, de christenen de hoer van Babylon. Ze wordt afgebeeld als een naakte vrouw, gevleugeld als een bij, met voeten als klauwen van een gier waarmee ze bovenop een paar leeuwen staat. Op haar hoofd draagt ze een zevental open ringen met geplooide voorkanten, die op stierenhoorns of een maansikkel lijken. In haar opgeheven handen houdt ze een oneindigheidslus. Een paar uilen flankeren haar.

Het beeld van Inanna dat we in de bijbel krijgen verschilt, maar er zijn ook gelijkenissen. "Ik zag een vrouw zitten op een scharlakenrood beest, met zeven koppen en tien horens. In haar hand had ze een gouden beker vol gruwelijkheden. Op haar voorhoofd stond een naam met een geheime betekenis: 'Het grote Babylon, moeder van alle hoeren en van alle gruwelijkheden ter wereld'" (Openbaring 17: 1-5). In deze openbaring van Jezus, die de apostel Johannes op schrift stelde, wordt het einde der tijden aangekondigd, en de hoer van Babylon heult mee met de antichrist.

Dat Inanna in de christelijke cultuur als hoer van Babylon door het leven gaat, hebben we te danken aan Nebukadnezar. In 597 v.Chr. kwam de provincie Juda, waar de joden woonden,in opstand tegen Nebukadnezar. Juda wilde zich afscheuren van het Babylonische rijk. Nebukadnezar reageerde toen met een beleg van Jeruzalem. Een Babylonisch verslag in spijkerschrift maakt melding van nog een vroegere strafexpeditie tegen Jeruzalem. Omdat de oproer zelfs na het beleg van Jeruzalem niet staakte, werd de tempel van Jeruzalem verwoest. Nebukadnezar veroordeelde de joodse intelligentsia, die als aanstoker van het oproer werd beschouwd, tot ballingschap. Even terzijde: over deze Babylonische ballingschap zingt Boney M. in 'The Rivers of Babylon'.

Immoreel

Geen wonder dus dat de joden geen sympathie hadden voor Babylon en zijn goden. Vooral de hieros gamos, het goddelijke huwelijk, stootte hen tegen de borst. De hogepriesteres van Inanna vrijde een keer per jaar, op de lente-equinox (rond 20 maart), in haar tempel met de schapenherder Dumuzid. De koning van Babylon zou de rol van de schapenherder op zich hebben genomen. De hieros gamos van de hogepriesteres en de koning luidde het nieuwe jaar in, en was voor de hele bevolking het signaal om de liefde te bedrijven. Dat had een praktisch voordeel: kinderen verwekt ten tijde van de lente-equinox werden geboren in de winter, wanneer er meer tijd was om voor de borelingen te zorgen dan in het zaai- of oogstseizoen.

In de loop der christelijke tijden wordt de hoer van Babylon een metafoor voor alles wat antichristelijk, verwerpelijk en immoreel is. De vroege christenen, die door de Romeinse keizers vervolgd worden, noemen Rome Babel, en de keizer is de hoer van Babylon, 'dronken van het bloed van de heiligen en van de getuigen van Jezus'. De protestanten geven de katholieken eeuwen later een koekje van eigen deeg: volgens hen was het corrupte Rome het nieuwe Babylon, en de immorele paus de hoer. Voor sommige hardcore christenen is Obama de nieuwe hoer van Babylon.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234