Maandag 19/04/2021

Van modelpapa tot persona non grata

Het dokter Huxtable-effect is niet meer. De rol van sympathieke arts deed Amerika Bill Cosby jarenlang op handen dragen. Na de zoveelste beschuldiging van seksueel misbruik is de tv-komiek gedegradeerd tot serieverkrachter en schrappen zenders hem uit hun programmaschema's.

Gezellig en grappig was hij. De ei zo na perfecte papa ook. Met een mooi huis, een goede job, een slimme vrouw en vijf beeldige bloedjes. De ergste misdaad die Bill Cosby, oftewel dokter Cliff Huxtable in The Cosby Show, in de jaren tachtig en negentig op televisie leek te begaan, was een leugentje om bestwil.

Vandaag krijgt Cosby in de Amerikaanse media veel ernstigere zaken naar het hoofd geslingerd. Zes vrouwen beweren intussen verkracht te zijn door de 77-jarige man. De zender NBC heeft weet van in totaal vijftien slachtoffers. Allemaal zouden ze getuigd hebben over dezelfde werkwijze: de ster zou hen eerst een onbekend middel hebben toegediend, waardoor ze bewusteloos raakten, om daarna misbruik van hen te maken.

De gevolgen van de beschuldigingen aan het adres van de acteur worden hoe langer hoe dramatischer. Zo heeft de Amerikaanse online videotheek Netflix een special rond hem, die op 28 november gepland stond, geschrapt. Ook door zijn optredens in Late Show with David Letterman en The Queen Latifah Show is een streep gehaald. De Amerikaanse zender TVLand kondigde dan weer aan de herhalingen van The Cosby Show stop te zetten.

Arrogant

Zelf tilt Cosby ongetwijfeld het zwaarst aan het laatst aangekondigde nieuwsbericht: NBC ziet af van de nog naamloze familiesitcom waarin de Afro-Amerikaan opnieuw de hoofdrol als pater familias zou krijgen. Het project moest zijn grote comeback betekenen.

Het is niet de eerste keer dat de woorden verkrachting en Bill Cosby in één adem uitgesproken worden. In 2005 werd de toen 67-jarige komiek voor het eerst aangeklaagd voor ongewenste intimiteiten. Andrea Constand, een vrouwelijke kennis, stelde dat hij haar na een avondje uit betastte terwijl ze in zijn woning lag te slapen. Ook dat gebeurde nadat Cosby iets in haar drankje deed. De schade voor de man, die de feiten ontkende, bleef beperkt: de aanklaagster kon haar aantijgingen niet bewijzen en dus werd er een minnelijke schikking getroffen.

Dat de speren nu opnieuw op Cosby gericht zijn, daarvoor zorgde de Amerikaanse stand-upcomedian Hannibal Buress. In een van zijn shows in Philadelphia zei hij zich te storen aan de arrogantie van de acteur die zwarte mensen onder meer aanmaande hun broek op te trekken. "Je hebt geen recht van spreken, Bill, want je verkracht vrouwen", aldus Buress.

Het filmpje ging als een lopend vuurtje. De pogingen van Cosby's entourage om de aandacht af te leiden, maakten de zaken nog erger. Hun oproep aan zijn fans, om hun favoriete foto van hem te voorzien van een leuke tekst, resulteerde in reeks pijnlijke prenten (of memes) met boodschappen als 'Wanneer je een bekend iemand bent, is het geen verkrachting'.

Actrice Barbara Bowman maakte de hetze compleet: vorige week publiceerde The Washington Post een tekst van haar, met de titel 'Bill Cosby raped me. Why did it take 30 years for people to believe my story?'. Daarin beschreef ze hoe hij haar als zeventienjarig meisje in 1985 verkrachtte en hoe ze nog steeds het geklingel van zijn riem herinnert. Miljoenen keren werd het stuk aangeklikt en gedeeld. Bowman kreeg steun van tal van andere vrouwen die plots getuigden. De laatste in het rijtje is topmodel Janice Dickson. "Het laatste wat ik ik nog weet is dat Bill Cosby zijn badjas liet zakken en bovenop me klom", vertelde ze in Entertainment Tonight.

De kans dat Cosby vervolgd wordt, noemen experts klein wegens een gebrek aan bewijsmateriaal. Vast staat wel dat de reputatie van Cosby een serieuze knauw gekregen heeft. Weinig Amerikanen stonden immers op zo'n voetstuk als hij.

Cosby was de eerste Afro-Amerikaanse acteur met een eigen televisieserie. Hij doorbrak de raciale grenzen eerst met I Spy (1965-1968), waarin hij een undercoveragent speelde, daarna met The Bill Cosby Show (1969-1971). Het was evenwel The Cosby Show (1984-1992) die het schot in de roos bleek. De reeks groeide uit tot een van de populairste ooit, waarop de hoofdrolspeler met prijzen overladen werd. En met geld. Het voorlaatste seizoen leverde hem de titel van best betaalde televisiepersoonlijkheid op: per aflevering zou hij 2,6 miljoen dollar opgestreken hebben.

Als vader van de familie Huxtable baande Cosby de weg voor tal van andere zwarten. In die mate zelfs dat The New York Times de overwinning van president Barack Obama in 2008 deels aan het succes van The Cosby Show toeschreef. Cosby stelde toen dat die onmogelijk aan een tv-show alleen te danken was. Wel geloofde hij dat het programma de angst van blanken voor zwarten mee had weggenomen.

Stilzwijgen

De acteur, die ook stand-upcomedyshows in elkaar bokste, heeft nooit expliciet grappen gemaakt over ras of politiek. Of toch niet op tv of op de bühne. Hij geloofde dat herkenbare situaties, zoals die in een huiselijke context, mensen bij elkaar zouden brengen. Daarbuiten liet hij zich wel enkele keren fors uit over de zwarte gemeenschap en dan vooral over de manier waarop ze praten, zich kleden en hun kinderen opvoeden.

Vandaag blijft de man zich in stilzwijgen hullen. Een AP-journalist, die tijdens een interview over een tentoonstelling een reactie probeerde los te peuteren, gaf hij lik op stuk. "Gaat een integer journalist op deze manier te werk?", vroeg hij om vervolgens te eisen dat niets zou worden uitgezonden.

Cosby zou intussen een nieuwe, bekende Hollywood-advocaat in de arm genomen hebben: Martin Singer. Eerder vertegenwoordigde hij al X-Men-regisseur Bryan Singer toen die beschuldigd werd van misbruik van een minderjarige. Die klacht werd uiteindelijk weer ingetrokken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234