Vrijdag 15/11/2019

Duinkerke

Van "modelkamp" voor migranten tot humanitaire puinhoop

Ismael bij zijn vernielde onderdak in het vluchtelingenkamp van Grande-Synthe waar hij al een jaar woonde. Beeld Bob Van Mol

Op anderhalve week van de Franse presidentsverkiezingen moet de politiek haastig op zoek naar een oplossing voor 1.500 migranten. Het kamp van Grande-Synthe is ontruimd nadat bewoners de hutten in brand hadden gestoken. "De Fransen hebben deze onmenselijke situatie zelf gecreëerd."

Een golfplaten dak, een matrasvering en wat verkoold hout. Ismael staart naar wat overblijft van zijn hutje. Een jaar lang heeft hij hier gewoond, met twee vrienden. Ervoor zat hij in het oude kamp van Duinkerke. En daarvoor kwam hij uit Irak. Via Bulgarije en een rist Europese landen tot hier, in Frankrijk. 

Hij schopt tegen een leeg busje traangas. "Dat kan de Franse politie wel, maar ons beschermen, ho maar", zegt Ismael. Hij vertelt hoe er een gevecht ontstond tussen de Afghanen en de Koerden in het kamp. Daarbij werden messteken uitgedeeld en raakte iemand zwaargewond. 

Ismael is razend op de politie en op de Afghaanse medebewoners. Volgens hem waren er die IS-slogans riepen om de Koerden te provoceren. Hij klopt zich op de borst: "Ik, peshmerga."

Iets later op de avond was er een tweede incident, waarbij opnieuw een gewonde viel, en het kamp in lichterlaaie werd gezet. 70 procent is herleid tot een hoopje as. 

"Frankrijk is geen vuilbak"

Slechts enkele hutjes staan nog recht. "Ik vermoed dat de Afghanen dachten later terug te keren naar het kamp en daarom hun eigen shelters gespaard hebben", vertelt Patrick Van de Wouwer, een Vlaming die hier bijna elke dag als vrijwilliger kwam helpen.  

Oorspronkelijk woonden in het kamp van Grande-Synthe vooral Koerden, maar de afgelopen maanden kwamen er honderden Afghanen bij. Die woonden in Calais tot dat kamp werd ontruimd en ze naar asielcentra elders in Frankrijk gingen. Maar voor de overtocht naar Engeland belandden ze opnieuw aan de kust, in Grande-Synthe bij Duinkerke. 

Wat ooit een modelkamp moest zijn voor 500 migranten herbergde er ondertussen 1.500, met verwaarloosde voorzieningen en epidemieën, zoals schurft. 
Organisaties als Dokters van de Wereld en Vzw Humain waarschuwden een maand geleden al voor de overbevolking. "Bovendien frustreerde het de Afghanen al langer  dat de Koerden recht hadden op de betere accommodatie", zegt Patrick Legein van Vzw Humain. "Of de minst slechte."

Platgebrande shelters. Beeld Bob Van Mol

In enkele hutten die nog overeind staan hebben Ismael en zijn vrienden spullen verstopt die ze bij de evacuatie niet konden meenemen. Alleen zijn gitaar wil hij achterlaten. "Het instrument doet te veel aan deze plek denken", zegt Ismael mistroostig.

Na lang twijfelen neemt hij zijn gitaar toch mee, maar als we het kamp buiten wandelen en hij de politie ziet, gooit hij ze uit razernij over de omheining. Een van de CRS-agenten komt tegenover hem staan. "Ga ze halen. Frankrijk is geen vuilnisbak."

"Ah nee?" vraagt Ismael. "Wat heb je gisteren dan gedaan? Wat deed je tegen die van daesh?" 

Slapen op de grond

Ook Patrick Legein van Vzw Humain neemt het de Fransen kwalijk dat het uit de hand is gelopen. "Als je zo veel volk in schrijnende omstandigheden laat leven, dan zijn deze brand en deze chaos een logisch gevolg. Eigenlijk komt het de Fransen goed uit, want ze wilden het kamp deze zomer sluiten."

De platgebrande shelters waar gezinnen woonden. Beeld Bob Van Mol

In maart was het kamp één jaar in gebruik. Daarop verlengde toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Bruno Le Roux de levensduur tot 31 augustus en maakte hij er 3 miljoen euro voor vrij. Tegelijkertijd liet hij verstaan dat de ontmanteling zo snel mogelijk moest beginnen.  

De migranten hebben dat proces nu versneld, al zijn de omstandigheden verre van ideaal. Ismael neemt ons mee naar de sportzaal van het Anne Frank-college, waar hij 's nachts naartoe verhuisde. Voor bedden en dekens was voorlopig nog geen tijd, iedereen slaapt op de grond.

Medewerkers van Afeji, de uitbater van het vernietigde kamp, proberen de namen van de aanwezigen te registreren. Bij de telling 's middags verbleven hier 350 alleenstaande mannen. "Geen idee wat er nu moet gebeuren", zegt een vrouw van Afeji. "Het is duidelijk dat ze hier niet lang kunnen blijven. Toch zeker niet in deze omstandigheden." 

Het beloofde land

De gezinnen zitten in een andere sportzaal even verderop. Hier staan wel veldbedden. Artsen hebben er een hulppost opgericht, hulpverleners delen tandenborstels en shampoo uit. Twee Irakese vriendinnetjes amuseren zich met een Frans kinderboek. Een vader kijkt geamuseerd toe.

"Dankzij een Nederlander hebben we afgelopen nacht op hotel kunnen slapen", zegt Shirwan. "Maar wat er nu moet gebeuren, weet ik niet. Ik heb twee kinderen en mijn vrouw is zwanger van het derde. Ze is bang."

Het kamp werd geëvacueerd en de bewoners werden ondergebracht in drie zalen. Iraaks gezin in de vluchtelingenopvang. Beeld Bob Van Mol

Shirwan heeft naar eigen zeggen al 12.000 pond betaald aan een mensensmokkelaar om zijn gezin over het Kanaal te brengen. "Maffia", zegt hij, want hij wacht al maanden op het signaal voor de oversteek. Het valt op bij iedereen die je spreekt, het Verenigd Koninkrijk is het beloofde land.

"Er zijn mensensmokkelaars die dat idee al in het land van herkomst in hun hoofd planten", zegt Patrick Legein van Vzw Humain. "Net daarom moet Frankrijk stoppen met zijn simplistische oplossingen. Je steekt mensen niet gewoon in een kamp om ze dan aan hun lot over te laten. Maar ik vrees dat ze deze keer zelfs dat niet gaan doen. Volgens mij gaat Frankrijk deze mensen op straat zetten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234