Zondag 24/10/2021

Van minderbroeders tot minderjarigen: tijd voor een beleid met langetermijnoplossingen voor jeugddelinquenten

Gewelddadig gedrag van jongeren leidt steevast tot de roep om een forse reactie. De betrokkene een tijdlang in een gesloten instelling plaatsen, lijkt vaak de oplossing, of minstens een optie te zijn. Dat spoort niet met het Kinderrechtenverdrag. Volgens dit verdrag mag opsluiting van jongeren slechts als ultieme remedie worden gebruikt en hebben gedetineerde jongeren recht op een aan hun leeftijd aangepast regime. De realiteit is echter hardnekkiger dan een mensenrechtentekst: precies op 20 november 2009, de 20ste verjaardag van het Kinderrechtenverdrag, heeft een oud Minderbroedersklooster in Tongeren een nieuwe bestemming gekregen als jeugdgevangenis, met voorlopig zeventien plaatsen. De voorbije weken werden we gecontacteerd door rechters, praktijkwerkers en ambtenaren die hierover in hoge mate bezorgd zijn. Het is in onze ervaring de eerste keer dat ‘het werkveld’ zo verontwaardigd is door wat wordt aangevoeld als een ‘doorgeschoten beleid’. En Tongeren is nog maar een begin. Er komen in totaal zo’n 330 gesloten plaatsen in federale detentiecentra voor jongeren, tegen 50 nu. Voor een deel komen deze centra in de plaats van gevangeniscellen voor volwassenen, en dat is een goede zaak. Het is een vooruitgang dat deze jongeren een gespecialiseerde instelling krijgen, voor zover de inrichting, visie en sociaal-pedagogische invulling beter ontwikkeld zijn dan in de gevangenis. Voor een ander deel gaat het om een uitbreiding van de gesloten plaatsen binnen de jeugdbescherming. Het betreft hier enkel plaatsen voor de voorlopige detentie van jongeren, op een korte termijn. Voor langduriger opvang en begeleiding wordt gekeken naar de gemeenschapsinstellingen en reguliere jeugdbijstandsvoorzieningen en -diensten.Hoe de verdeling tussen ‘uit handen gegeven’ en ‘voorlopige’ plaatsen er precies zal uitzien, ‘hangt af van de noden’. We durven een voorspelling doen. Het is in de criminologie vaak onderzocht en vastgesteld: gesloten plaatsingen hebben meer negatieve dan positieve effecten én nieuwe plaatsen hebben een aanzuigeffect. De druk op die bijkomende plaatsen zal blijven. Het verleden heeft dat ook al in dit dossier bewezen. Een snelle rekensom leert dat in België de gesloten capaciteit voor jongens in minder dan 10 jaar stijgt van pakweg 100 tot 450 plaatsen. De noodzaak voor die verveelvoudiging is op geen enkele manier wetenschappelijk aangetoond. De evolutie van de jeugddelinquentie is relatief stabiel, er is geen evidentie voor uitspraken als ‘steeds jonger-zwaarder-meer’ en zware delinquentie is slechts een klein segment van de jeugddelinquentie. Het blijft onduidelijk waarom er nu nood zou zijn aan zoveel bijkomende plaatsen. Er zijn vruchtbare alternatieven voor plaatsing, in de vorm van intensieve, herstelgerichte en contextuele interventies. De discussie over de uitbreiding van gesloten opvangcapaciteit en de federale centra is verre van afgelopen. De politieke besluitvorming op dit terrein werd onttrokken aan publiek debat en aan debat met praktijkveld en wetenschap. Wat de laatste jaren op dat vlak is gebeurd, lijkt ook op de vlucht vooruit: over bevoegdheids-, financiële en fundamentele problemen heen grijpen naar een gemakkelijkheidsoplossing. De creatie van bijkomende gesloten plaatsen, zonder visie, neemt even de druk weg om echte langetermijnoplossingen te zoeken, in de vorm van sociaal beleid, preventie, aangepaste interventies, een onderbouwd beslissingsbeleid ...Prof. Johan Put, dr. Stefaan Pleysier, Leuvens Instituut voor CriminologieMee ondertekend door veertien leden van Werkgroep Jeugdsanctierecht

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234