Woensdag 18/05/2022

'Van mijn zoontje moet ik de wereld niet meer redden'

De Amerikaanse acteur Will Smith over de sciencefictionfilm 'I, Robot'

In de sf-film I, Robot zijn robotten anno 2035 een belangrijk onderdeel geworden van de menselijke samenleving. Ze doen boodschappen, halen het afval op, laten de hond uit en bakken appeltaarten. Maar politiedetective Del Spooner, die vertolkt wordt door superster Will Smith, heeft er nog steeds een grondige hekel aan. Hij vertrouwt hen absoluut niet.

Amsterdam Van onze verslaggever ter plaatse Jan Temmerman

De titel I, Robot verwijst uiteraard naar de gelijknamige collectie robotverhalen van de beroemde sciencefictionschrijver Isaac Asimov, maar dat is eigenlijk niet veel meer dan de verpakking. De generiek vermeldt het trouwens zelf: 'Suggested by Isaac Asimov's book'. In eerste instantie heette het scenario van Jeff Vintar nog gewoon Hardwired. Dat futuristische mysterie vertelde het verhaal van een moord die misschien wel door een robot kon gepleegd zijn. Terwijl dit project in ontwikkeling was bij de Fox-studio had men daar ook de filmrechten op de I, Robot-collectie in handen gekregen. Daarom werd besloten een en ander zo'n beetje te combineren, door bijvoorbeeld de beroemde Drie wetten van de robotica van Isaac Asimov (zie kader) in de intrige te verwerken. In de verhalen van Asimov werden die wetten als het ware 'ingebouwd' in elke robot, zodat veiligheid en zekerheid voor de mensheid gegarandeerd worden. Maar tegelijk werden zijn verhalen telkens weer uitgewerkt tot intellectuele puzzels waarin onderzocht werd hoe en waarom er mischien toch iets kon mislopen.

Zo ook in de film I, Robot van regisseur Alex Proyas, bekend van onder meer The Crow en Dark City. Hier komt robotgeleerde Dr. Alfred Lanning (rol van James Cromwell) op een vreemde manier om het leven en volgens politiedetective Del Spooner kan de schuldige niemand anders dan zo'n robot zijn. Ook al probeert robotpsychologe Dr. Susan Calvin (Bridget Moynahan) hem duidelijk te maken dat zoiets gewoonweg niet kan, omdat robotten nu eenmaal geprogrammeerd zijn om mensen te helpen en waar nodig te redden. Wie heeft gelijk?

Het verhaal situeert zich in 2035 en het ziet er naar uit dat, althans op het vlak van robotten, de bekende reclameslogan 'Every home should have one' volop werkelijkheid geworden is. Komt het volgens u inderdaad ooit zover dat ieder huishouden over zijn eigen robot zal beschikken? En is dat dan een goede zaak?

Will Smith: "Ik ben er absoluut van overtuigd dat elk huisgezin ooit zijn robot zal hebben. De laatste vijftig jaar is de technologische vooruitgang groter geweest dan in de voorbije duizend jaar. De groei is exponentieel. De hele autoindustrie is nu al grotendeels een kwestie van robotica. Ik denk zelfs dat we niet eens dertig jaar zullen moeten wachten op de toekomst zoals die in I, Robot getoond wordt. Of dat dan een goede zaak is, blijft natuurlijk een zeer menselijke vraag. Het algemene idee in verband met technologie is altijd geweest dat het een hulp is voor de intellectuele evolutie van de mensheid. Ooit moest alle energie besteed worden aan het jagen op en vangen van dieren. De mens had toen al zijn intellectuele kracht nodig om alleen maar te overleven. Maar naarmate de technologie evolueerde, kwam er meer tijd vrij om gewoon te zitten en na te denken. Het probleem is natuurlijk dat er ook tijd vrijkwam om grotere bommen uit te vinden."

Na Independence Day en de twee Men in Black-films volgt nu I, Robot.

"Ik ben inderdaad een grote sciencefictionfan, maar dit is toch wel mijn eerste sf-film met dit soort intellectuele onderbouw. Toen ik het scenario van I, Robot in handen kreeg, vond ik het wel oké, maar het was pas toen ik de originele kortverhalen van Isaac Asimov begon te lezen dat ik helemaal overtuigd raakte. Dat hele concept van de Drie wetten van de robotica is zo briljant en tegelijk zo uitgesproken menselijk. Wij geloven echt dat de mens het universum kan reguleren en bedwingen met zijn logica, terwijl er zich natuurlijk ooit situaties zullen voordoen waarin wij door die logica in ons eigen gat gebeten zullen worden."

Maar voorlopig blijft u in al die sf-films telkens weer de wereld redden.

"Ja. Mijn zesjarig zoontje heeft I, Robot ook gezien en hij vond het prachtig. Hij vertelde me hoe fantastisch hij al die robotten vond, maar hij voegde er ook aan toe dat ik, wat hem betreft, niet langer de wereld moest redden. Hij zei: 'Daddy, ik ben zes jaar en jij hebt al vier keer de wereld gered!' (lacht)."

In 2001: A Space Odyssey, een film uit 1968, moest supercomputer HAL al aan banden gelegd worden. En filmreeksen zoals Terminator en The Matrix draaien ook rond het idee dat de machines ooit de macht zullen overnemen. Hoe reëel is die bedreiging volgens u?

"Niet reëel voor de nabije toekomst. Als er één zaak is waarvan we bij de mens altijd zeker kunnen zijn, dan is het hebzucht. Hardware en software zijn op dit moment nog gescheiden. Onze hardware leert niet bij zonder dat wij er nieuwe software aan toevoegen. In deze film gebeurt dat wel en dat zorgt voor problemen, aangezien de robotten hier hun eigen software downloaden. Wel, onze softwarebedrijven zullen zoiets nooit toelaten (lacht). Men zal de nieuwe software altijd moeten kopen."

Politiedetective Del Spooner heeft een uitgesproken hekel aan robotten, ook al gedragen die zich uitermate gedienstig en beleefd. Zijn fobie is eigenlijk een vorm van racisme.

"Ja, mijn personage is niet meer of minder dan een racistische flik. De robotten zijn de slaven van die toekomstige samenleving en die cop háát hen echt. Er wordt een moord gepleegd en als Spooner zo'n robot te pakken krijgt, hoopt hij uit de grond van zijn hart dat die het gedaan heeft. Overwegingen dat een verdachte onschuldig is tot het tegendeel bewezen is interesseren hem geen barst. Ik ben gewoon dol op de ironie dat het nu juist een zwarte kerel is die de rol speelt van een racistisch personage tegenover de slavenklasse. Zo'n briljant idee zul je in de gemiddelde Hollywood-blockbuster nooit aantreffen. Dat niveau van goed doordachte gelaagdheid vindt je uiterst zelden in Amerikaanse zomerfilms. Net zoals die uitspraak van supercomputer V.I.K.I. dat het, om de mensheid te beschermen, soms nodig is bepaalde vrijheden in te perken en sommige mensenlevens op te offeren. Bij dit soort films heeft men zoveel tijd en aandacht nodig voor de speciale effecten dat de periode van de preproductie voornamelijk daardoor in beslag genomen wordt, in plaats van voor een sterk en gelaagd scenario te zorgen."

In het scenario van I, Robot is er evenwel geen plaats gelaten voor romantiek.

"Ook dat was een bewuste artistieke keuze, want in een zomerblockbuster zou je inderdaad verwachten dat het meisje op het eind van de film gekust wordt. Kijk bijvoorbeeld naar Spider-Man: Dat is precies wat het publiek vraagt."

Vervolg van dit interview op pagina 36'Mijn personage is niet meer of minder dan een racistische politieman. De robotten zijn de slaven van de toekomstige samenleving en die flik háát hen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234