Maandag 24/01/2022

Van Manen en Van Hove

Kritiek minder laaiend voor 'Caligula' dan voor 'More Stately Mansions'

zetten de toon in Edinburgh

De Lage Landen zonden hun zonen uit naar Schotland. Twee spraakmakende regies van Ivo van Hove en dertien choreografieën van Hans van Manen geven kleur aan het Edinburgh International Festival. En op het alternatieve Fringe Festival viel het Nederlandse 'De Parade' in de prijzen.

Ik begrijp niets van dit stuk," zucht een heer op leeftijd in smeuïg Nederlands. Terwijl zijn vrouw nog probeert "Misschien wordt het na de pauze beter", verlaat het stel, toeristen of zakenlui, hun tegenvallend avondje Nederlandse cultuur in de Schotse hoofdstad. De zeshonderd andere, vooral Britse, toeschouwers, komen na de pauze wel terug om de drie uur durende Caligula van het Zuidelijk Toneel met Engelse boventiteling uit te zitten.

De Vlaamse regisseur Ivo van Hove is na de Schotse première op 2 september dan ook een gelukkig man. Nachtmerries heeft hij gehad over de alles behalve intieme zaal, het Edinburgh Playhouse, die met zo'n 3.000 plaatsen een soort circustheater lijkt. Het gebouw ziet er van buiten grauw uit, zoals de rest van de stad, maar binnen is het een overweldigende weelde van rood pluche, terwijl bordeaux- en karmijnrode tinten de met veel bladgoud afgewerkte zuilen, wanden en plafonds sieren. Het Festival had geen andere zaal met een vergelijkbaar diep podium. In verband met een goed zicht mag het publiek alleen in het middendeel van zaal en balkons plaatsnemen, en dat is toch aardig gevuld.

Van Hove is het publiek dankbaar, want het stuk van Albert Camus over de legendarische Romeinse keizer, die langzaam evolueert tot een waanzinnige tiran, is niet makkelijk. Maar door het intieme, bijna sacrale spel van het Zuidelijk Toneel en de leesbare boventiteling kan iedereen blijven volgen. En daar is Van Hove heel blij mee, want dit is zijn ontoegankelijkste regie.

"Het stuk kruimelt voor de pauze helemaal uit elkaar," zegt hij zelf. Anders dan bij zijn andere regie, More Stately Mansions, zijn de eerste persreacties niet echt. Aan kwaliteit van regie en acteurs wordt niet getwijfeld. Maar de festivalvriendelijke The Scotsman merkt in zijn editie van gisteren op dat het spel van de 11 "superb actors" de "verschrikkelijke maturiteit en integriteit" van Van Hoves concept toch niet kunnen overbrengen op het publiek. Dit is een stuk voor een "studio-style auditorium". De acteurs spelen "alsof ze eenvoudig vergeten zijn dat er publiek zit," aldus de krant, die voorts fijntjes opmerkt dat "het overvloedig gesubsidieerd theater in landen zoals Nederland niet zo fel naar de gunst van het publiek hoeft te dingen, zoals in ons land".

De voorstellingen van More Stately Mansions door de New York Theatre Workshop kregen behalve in de conservatieve The Daily Telegraph niets dan lof. Het stuk loopt nog tot morgen, de laatste festivaldag, in het knusse Royal Lyceum Theatre.

Ivo van Hove: "Hoewel even zwartgallig is dit een veel uitbundiger voorstelling. In mijn regie is de sfeer belangrijk. Bij Caligula is dat er een van verpletterende eenzaamheid. Alle acteurs leven op een eiland, communiceren via de camera maar niet met elkaar. Caligula is een stuk over het denken. More Stately Mansions gaat over emoties."

Het werk van Hans van Manen beleefde hier vorige week een ware triomf. Kenners verklaarden festivaldirecteur Brian McMaster voor gek dat hij dertien choreografieën van de zeker in Schotland vrijwel onbekende peetvader van de Nederlandse dans op het programma had gezet. Nu is McMaster blij dat hij die stap heeft durven zetten:"Eindelijk hebben ze hier ook zijn indringende werk leren lennen en hebben ze zowel het 'Dutch National Ballet' als het Nederlands Dans Theater II en III zien dansen."

Het is nog te vroeg voor een evaluatie van het Edinburgh International Festival. Maar het zopas beëindigde Fringe Edinburgh Festival heeft met 1.400 producties en 9.000 voorstellingen weer alle records gebroken. Alleen de publieke opkomst was dit jaar minder vanwege de hoge koers van het pond en vooral het barslechte weer. In augustus scheen de zon slechts twee dagen boven Edinburgh, beweert een ober in ons hotel.

De laatste week van augustus kreeg The Amsterdam Parade als geheel de 'Festival Award' van de krant The Scotsman. De voorstelling Bingo van de gebroeders Flint kreeg als onderdeel van die Parade 'The Angel Award' van de Schotse The Herald.

Eddie Vaes

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234