Maandag 28/11/2022

AchtergrondPolitiek

Van kindergeld tot energieprijzen: dit betekenen de maatregelen van de Vlaamse regering voor u

Jan Jambon kon dan toch zijn septemberverklaring komen presenteren in het Vlaams Parlement.  Beeld BELGA
Jan Jambon kon dan toch zijn septemberverklaring komen presenteren in het Vlaams Parlement.Beeld BELGA

Na een uitstel van drie dagen en heel wat politiek gespartel heeft Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) zijn septemberverklaring voorgesteld. Meer plaatsen in de kinderopvang, een nettopremie van 100 euro en een beperkte indexatie van de huurprijzen: dit betekenen de maatregelen concreet voor u.

Kelly Van DroogenbroeckJeroen Van Horenbeek en Stavros Kelepouris

Kindergeld: eenmaal per jaar indexeren

De Vlaamse regering tast diep in de buidel voor gezinnen met kinderen. Meer dan een kwart miljard euro wordt vrijgemaakt om het kindergeld - officieel het Groeipakket - op te trekken. Het basisbedrag dat ieder kind krijgt, wordt dit jaar en de volgende twee jaren met 2 procent geïndexeerd. Dat scheelt per maand enkele euro’s.

Daarmee wordt een besparing teruggedraaid die toenmalig minister Wouter Beke (cd&v) vorig jaar nog met lange tanden moest aanvaarden. Tegelijk betekent de ingreep dat de reële waarde van het kindergeld het voorbije jaar flink gedaald is: een indexatie van 2 procent ligt ver onder de inflatie dit jaar, die op ongeveer 10 procent uitkomt.

De grootste bonus is er in de sociale toeslagen voor gezinnen die het niet breed hebben. Het maandelijks bedrag stijgt stijgt met 15 euro per kind. In 2022 en 2023 komt daar telkens eenmalig 100 euro bovenop.

Kinderopvang: meer plaatsen, hoger loon, betere inspectie

Er wordt 115 miljoen euro geïnvesteerd in de kinderopvang. Daarmee komen er meer plaatsen in de publieke kinderopvang, waar de bijdrage van de ouders afhangt van hun inkomen. Die zijn een stuk goedkoper dan privécrèches waar de volle pot betaald moet worden. Ook de lonen in de kinderopvanglocaties worden opgetrokken.

Minister van Welzijn Hilde Crevits (cd&v) wil daarnaast bekijken of er flexibel kan worden omgesprongen met de kindratio, die bepaalt hoeveel begeleiders per kind er nodig zijn. Het uitgangspunt is dat er voor de opvang van baby’s meer mensen nodig zijn dan voor tweejarigen.

“Die 115 miljoen klinkt veel, maar is zelfs niet genoeg om de hoogste noden op te lossen”, zegt pedagoog Michel Vandenbroeck (UGent). “De ratio verlagen met één kind, kost volgens economen al 80 miljoen euro.” Volgens hem zouden we van maximaal 8 à 9 naar 5 à 6 kinderen per verzorgster moeten gaan, en dan zijn de rest van de maatregelen nog niet betaald.

Ten slotte komen er ook extra mensen bij de Zorginspectie, die de kwaliteit van de kinderopvang bewaakt. Die inspectie is chronisch onderbemand - één persoon voor 200 à 300 crèches - waardoor gevaarlijke situaties in crèches niet of te laat opgemerkt worden.

Energie: minder externe kosten in de factuur

Vlaanderen zal het eigen aandeel in de energiefactuur stabiel houden. Hiervoor wordt 148 miljoen euro uit de algemene middelen vrijgemaakt om groenestroomcertificaten op te kopen. Anders zouden die via de energiefactuur worden doorgerekend. Ook vorig jaar is al eens 200 miljoen euro ingezet op deze manier.

“Het is positief dat er taksen en heffingen uit de energiefactuur worden gehaald, maar veel helpen doet dat dus niet”, zegt energie-expert Joannes Laveyne (UGent). Voor de energiefactuur gaat het zoals gezegd om een netto-nuloperatie, ze daalt niet maar ze stijgt ook niet.

De ‘minimale levering’ voor gas en elektriciteit - die verhindert dat de energietoevoer van gezinnen met betalingsproblemen wordt afgesloten in de winter - zal twee maanden langer lopen dan normaal: van begin november tot eind april. OCMW’s krijgen 43 miljoen euro extra om dit te helpen bekostigen. Er wordt een vertienvoudiging (!) van het aantal aanvragen verwacht.

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Voor de Vlaamse overheid is een actieplan uitgetekend om 15 procent minder gas en elektriciteit te verbruiken. Het gaat dan om lagere temperaturen in de gebouwen (wat op veel plaatsen al gebeurt), minder warm water en minder sfeerverlichting rond gebouwen en monumenten. De Vlaamse regering daarnaast maakt ook 250 miljoen euro vrij om de toegenomen energiekosten van bedrijven die voor de crisis gezond waren, te compenseren.

Jobbonus: grotere groep, hoger bedrag

De regering-Jambon wil ook de jobbonus gebruiken om de koopkracht te stimuleren. Oorspronkelijk was die maatregel bedoeld om meer mensen aan het werk te krijgen. Dit jaar al krijgen de mensen die er recht op hebben daarbovenop een eenmalige nettopremie van 100 euro.

“Voor deze mensen zal dat een wezenlijk verschil maken om de gestegen energiekosten voor een stuk te compenseren”, klonk het bij Jambon. Professor sociaal-economisch beleid Ive Marx (UAntwerpen) is het daar niet mee eens: “Dat komt neer op minder dan tien euro per maand. Een symboolmaatregel dus.”

Volgend jaar wordt ook de groep die recht heeft op de bonus, uitgebreid. De groep die in 2022 tot 2.900 euro per maand verdiende zal er recht op hebben. Het laagste bedrag dat iemand kan ontvangen, verhoogt ook van 20 naar 50 euro.

Huurwoningen: wie slecht isoleerde, mag huur niet optrekken

De Vlaamse regering verbiedt verhuurders van energieverslindende woningen de huurprijs een jaar lang te indexeren. Dat betekent dat wie een huis of appartement huurt met EPC-label E of F, een jaar lang zijn huidige huurprijs ziet bevriezen.

Concreet gaat het dan over ongeveer 19,1 procent van de huurders. 16,4 procent van de huurders woont in een huis met label D. Hun huurprijs mag het komende jaar maar voor de helft geïndexeerd worden. Wie in een huis met een energiescore beter dan dat woont, kan zijn huurprijs wel gewoon zien stijgen.

In principe moet elke huurwoning sinds 2019 verplicht een een EPC-score hebben. Maar in de praktijk zouden zo’n 20 procent van de huurders in een huis of appartement wonen zonder EPC-attest. Ook die verhuurders mogen hun huurprijs niet opslaan.

“We hadden nog liever gezien dat de indexering voor alle verhuurders werd geblokkeerd”, reageert Joy Verstichele van het Vlaams Huurdersplatform. “Ik vraag me ook af hoe huurders dit kunnen afdwingen, en of de maatregel met terugwerkende kracht zal werken.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234