Zondag 31/05/2020

Van Historia Naturalis tot Encyclopaedia Britannica

CD-ROM Grootste encyclopedie ter wereld

Dankzij de inzet van drie vooruitstrevende Schotten die zichzelf de titel 'Society of Gentlemen' toedichtten, kunt u sinds gisteren in deze krant sparen voor de Engelstalige cd-rom Encyclopaedia Britannica Multimedia Deluxe. Tussen 1768 en 1771 brachten uitgever William Smellie, drukker Colin Macfaquhar en graveur Andrew Bell de eerste versie van de Encyclopedia Britannica op de markt. Wekelijks verscheen een nieuw hoofdstuk van de eerste volwaardige monografische encyclopedie.

De nieuwste cd-romversie van de Encyclopaedia Britannica oogt indrukwekkend: 45 miljoen trefwoorden, 1,4 miljoen hyperlinks, 73.000 artikels van befaamde auteurs waaronder Leon Trotski, Henry Ford en Albert Einstein, 8.500 illustraties en foto's, internetlinks naar 30.000 geselecteerde sites, zeven krachtige zoekcomputers en een massa overweldigend audio- en videomateriaal maken de cd-romversie tot de uitgebreidste en volledigste encyclopedie ter wereld, weliswaar in het Engels. Tegelijkertijd blijft de nieuwste versie trouw aan het systeem dat al door de Society of Gentlemen werd gehuldigd: een combinatie brengen van de klassieke encyclopedie, opgebouwd als een trefwoordenlijst, en een uitgebreide reeks lange artikels over sterk uiteenlopende thema's.

De eerste versie werd uiteindelijk samengebonden in drie boekdelen. De tweede editie die volgde tussen 1777 en 1784 besloeg tien boeken en toen de encyclopedie in 1920 in Amerikaanse handen kwam, waren voor de indrukwekkende informatiebundeling al 29 delen nodig.

Hoewel het Schotse trio gerust als geestelijke vaders van de moderne monografische encyclopedie omschreven kunnen worden, wordt meestal de Griekse filosoof Aristoteles genoemd als de eerste persoon die zich bezighield met het systematisch bijeenbrengen van kennis over verschillende thema's. Wellicht komt die eer veeleer toe aan de Griekse filosoof Speusippus, een leerling van Plato die in de 4de eeuw voor Christus al pogingen zou hebben ondernomen om zoveel mogelijk kennis bijeen te brengen. De oudste nog intacte encyclopedie is de Historia Naturalis van de Romeinse encyclopedist Plinius de Oudere. Zijn in 37 boekdelen neergeschreven kennis over natuurwetenschappen in de breedste zin van het woord bleef populair tot in de Middeleeuwen.

Met de komst van de Verlichting groeide de wens om universeel bruikbare encyclopedieën te maken. Waar de Historia Naturalis nog veeleer een bundeling is van leerboeken over verschillende thema's maakt in die periode de idee opgang om zoveel mogelijk verschillende thema's op te nemen in de encyclopedieën. Vanzelfsprekend botst dit voornemen met het uitgebreide karakter waarmee de thema's voorheen werden behandeld. Encyclopedieën evolueren dan ook steeds verder in de richting van uitgebreide woordenboeken. De bekende Franse Larousse zet de toon met een trefwoordenlijst waarbij elk woord enkele lijntjes tot enkele pagina's uitleg worden verstrekt. In 1768 komt dan onder impuls van de Society of Gentlemen de eerste monografische encyclopedie op de markt. De Encyclopaedia Britannica brengt voor het eerst een verklarende woordenlijst in combinatie met diepgaande artikels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234