Woensdag 02/12/2020

Van het goede iets te veel

ROMAN. De Amerikaan Nathan Hill deed er zo'n tien jaar over om zijn vuistdikke debuutroman De nix (The Nix) af te krijgen, en zag zijn inspanningen beloond met ronkende recensies. Terecht?

'Mag het iets meer zijn?', moet Nathan Hill bij het schrijven van zijn debuut De nix gedacht hebben. Hij pakt uit met een bijna ouderwets aandoende kolos van 700 bladzijden. In tijden van tweets en snelle happen is dat een statement.

Hij neemt die tijd om het verhaal te vertellen van de wat schlemielige professor Samuel Andresen-Anderson die overdag het vak 'Inleiding in de literatuur' doceert, maar intussen vooral worstelt met het verleden, de desinteresse van zijn studenten en een kleine gameverslaving. Ooit gold hij als een beloftevol schrijver, maar die eerste roman raakt maar niet af en eigenlijk is hij het gewoon nooit te boven gekomen dat zijn moeder hem en zijn vader verliet toen hij nog maar tien was.

Met dat moment, wellicht de traagste verdwijning ooit, opent het boek:

'Hij wist niet dat ze al maanden wegging - in het geheim, en stukje bij beetje. Ze had een voor een voorwerpen uit het huis verwijderd. Een enkele jurk uit haar kast. Vervolgens zomaar een foto uit het album. Een vork uit de la met tafelzilver. Een quilt vanonder het bed. Elke week nam ze weer iets anders weg. (...) Ze was al bijna een jaar bezig toen Samuel en zijn vader iets begonnen op te merken, een zekere instabiliteit, een raadselachtig, verontrustend en soms zelfs sinister gevoel van leegte. Het overviel hen op vreemde momenten. Ze keken naar de boekenplank en dachten: hebben we niet meer boeken? Ze liepen langs de servieskast en wisten zeker dat er iets ontbrak. Maar wat?'

Samuel krijgt de kans om zijn onverwerkt verleden onder ogen te zien, wanneer zijn moeder jaren later weer in zijn leven komt. Al lijkt de stuurse activiste die een (beetje karikaturale) Republikein heeft aangevallen in niets op de brave huisvrouw die hij kende uit zijn jeugd. Aangevuurd door zijn op geld beluste uitgever en een op bloed beluste studente trekt hij eropuit om haar beter te leren kennen.

Alles in detail

Het boek speelt zich af in Chicago, in Iowa, in Noorwegen en Irak, en van de roerige jaren '60 tot onze eigen dolgedraaide tijd. Onderweg komen we te weten wat een nix is: een nix is alles waar je van houdt, maar dat net daarom gevaarlijk kan zijn. Omdat het misschien op een dag verdwijnt en een stukje van je hart meeneemt.

Hill beschrijft alles in detail. En toegegeven, hij doet dat niet slecht. Hij schrijft met humor en gevoel, hij is mee met zijn tijd - zo weet hij dat er geen uitgeverijen meer bestaan maar nog slechts multimodale conglomeraten - en hij kan zich net zo goed inleven in een oude verbitterde Noor met spoken in zijn hoofd als in een manipulatieve cheerleader met gaten in haar geheugen.

Jammer genoeg zijn er ook minpunten. Hill schrijft vaak te karikaturaal. Hij wil wellicht gewoon entertainen, maar doet daarmee het verhaal en de overtuigingskracht geen deugd.

Neem nu omschrijvingen als deze van een oude klasgenoot van Samuel: 'De arme Kim Wigley, die twee stappen links van Berg stond en van de hele zesde klas duidelijk de makkelijkste jongen was om de draak mee te steken, een van die kinderen die te kampen hadden met elke prepuberale ramp die er maar was: hevige, sneeuwachtige roos, een agressieve beugel, chronische krentenbaard, extreme bijziendheid, ernstige allergieën voor noten en stuifmeel, ontwrichtende oorontstekingen, gezichtseczeem, tweemaandelijkse conjunctivitis, wratten, astma en in groep vier zelfs hoofdluis, waaraan iedereen hem voortdurend herinnerde. En hij woog alles bij elkaar zo ongeveer twintig kilo. En hij had een meisjesnaam.'

Misschien van het goede te veel?

Computergestuurd

En zo is er nog dat te veel is. Hill wil te veel laten zien tot welke krachttoeren hij in staat is. Dat hij de beste van het klasje creatief schrijven is.

De nix zit inderdaad ingenieus in elkaar, is vakkundig opgeschreven en wat nog allemaal, maar het mist weerhaken, persoonlijkheid, en bijgevolg iets wat je diep vanbinnen zou kunnen raken. Even googelen leert dat Hill niet alleen vele creatieve schrijflessen heeft gevolgd, hij doceert ze inmiddels ook. Nu is daar helemaal niets mis mee, alleen vergeet hij de laatste les die je in zulke cursussen zou moeten leren: dat je als lezer al die kennis en kunde geen moment mag voelen.

Vorige week stond in de krant dat er voor het eerst een popnummer door een computer geschreven is. De computer was gevoed met tienduizenden nummers in verschillende stijlen en kon op basis daarvan zelf nummers in alle gewenste genres schrijven. Kenners noemden het liedje goed gemaakt, maar toch niet echt catchy. Ik denk dat er bij Hill iets soortgelijks aan de hand is. Hij heeft zo veel boeken over schrijven verteerd dat hij een in zijn genre prima boek heeft afgescheiden, dat toch niet echt blijft hangen. Nu de technologie steeds meer van onze taken overneemt, zou het beter zijn wanneer schrijvers zich net gaan onderscheiden van computers.

Nathan Hill, De nix, De Bezige Bij, 700 p., 24,99 euro. Vertaald door Dennis Keesmaat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234