Zaterdag 15/05/2021

Van hardwerkende Vlamingen met een hart voor vluchtelingen

De federale regering bereidt een grondige hervorming voor van de Belgische asielprocedure. Vandaag vindt daarover een beslissende vergadering van de regeringstop plaats. Als organisaties die begaan zijn met vluchtelingen zijn we verheugd over dat initiatief. Wij zijn immers van mening dat een land niet elke vreemdeling die zegt dat hij of zij een vluchteling is die bescherming nodig heeft ook het vluchtelingenstatuut kan toekennen. Ook wij zijn voor duidelijke regels en een procedure waarmee de Belgische overheid beslist wie hier wel als vluchteling kan blijven en wie niet.

Wij zijn niet naïef, we zijn er ons goed van bewust dat de asielprocedure ook wordt gebruikt door vreemdelingen die geen bescherming nodig hebben tegen vervolging, oorlog of geweld in hun land. Het is dan ook belangrijk dat we een zo goed mogelijke procedure hebben die er in slaagt vluchtelingen die echt bescherming nodig hebben te onderscheiden van de anderen.

De procedure die we in België nodig hebben, moet dus goed zijn. Gewoon goed. Het lijkt ons onzinnig dat, zoals minister van Binnenlandse Zaken Patrick Dewael (VLD) lijkt te redeneren, België zich tot doel stelt om even slecht of zelfs slechter te doen dan de buurlanden, zodat we minder asielzoekers aantrekken. Met die logica belanden we in een opbod tussen landen om asielprocedures voortdurend te verslechten. De slachtoffers daarvan zijn de vluchtelingen die bescherming nodig hebben: zij krijgen geen bescherming en belanden in de illegaliteit of worden zelfs teruggestuurd naar waar ze gevaar lopen.

1. Stel u voor dat u gedwongen wordt om uw land te ontvluchten omdat uw leven in gevaar is - u wordt geviseerd door een dictatoriaal regime of er breekt een oorlog uit. Nadat u heel wat geld heb geïnvesteerd in passeurs, na vele omzwervingen en ontberingen komt u aan in een land waar u asiel vraagt. De autoriteiten van dat land luisteren echter niet naar uw vluchtverhaal, maar wijzen uw vraag tot bescherming af omdat u uw aanvraag niet op tijd officieel indiende. Of omdat u niet op tijd antwoordde op een brief van de administratie die u te laat ontving en niet begreep omdat hij in een vreemde taal is gesteld. Of omdat u tijdens uw omzwervingen drie maanden in een land verbleef en daar geen asiel aanvroeg. U belandt in de illegaliteit, zonder onderdak of inkomen, of misschien wordt u wel opgesloten en teruggestuurd naar uw land.

Dat soort formele criteria wordt volop gebruikt, ook in de Belgische asielprocedure. In de plannen die nu op tafel liggen, wil men zelfs nog dergelijke criteria toevoegen. Wij verwerpen dat, omdat die criteria niks te maken hebben met de grond van de zaak, de redenen van de vlucht. Bovendien schieten ze hun doel voorbij. Ze worden ingevoerd om vreemdelingen die geen bescherming nodig hebben uit de asielprocedure te weren. Daarvoor zijn die formalistische criteria echter ongeschikt: ze treffen evenzeer de vluchtelingen die bescherming nodig hebben als de anderen.

2. Stel u voor dat u uw land hebt ontvlucht en ergens asiel vraagt. U wordt meteen, op de dag van aankomst, aan een lang interview onderworpen, zonder dat u weet hoe de procedure werkt en wat het belang is van dat interview. U wordt gevraagd om het verslag van het interview te ondertekenen zonder dat u volledig begrijpt wat erin staat. Achteraf hebt u niet meer de mogelijkheid om dat te corrigeren, want u krijgt geen kopie. U heeft nog geen advocaat of begeleider en als u er al een had, mocht die het interview toch niet bijwonen.

Zo gaat het er nu in de Belgische procedure aan toe en de geplande hervorming zal daar weinig aan veranderen. Is het zoveel gevraagd om de asielzoeker een fairdere behandeling te geven? Het gaat ons niet om allerlei onredelijke rechten maar om basisrechten als informatie, bijstand, inzage in documenten... Allemaal zaken die in gelijk welke andere procedure in België gegarandeerd zijn.

3. Stel u voor dat u gevlucht bent, in de war en uitgeput na alles wat u meemaakte, dat u asiel vraagt in een ander land en daar meteen wordt opgesloten. U wordt in een gesloten centrum geplaatst, dag en nacht gedwongen om in groep te leven, met beperkte mogelijkheden om de buitenwereld te contacteren. U bent volledig aangewezen op uw advocaat, van wie u niet zeker weet of u wel op hem/haar kunt rekenen.

De huidige plannen voorzien dat nog meer asielzoekers dan nu tijdens de procedure zullen worden opgesloten. Opsluiting is ons inziens niet alleen een onmenselijke behandeling, het zorgt er ook voor dat die asielzoekers geen gelijke kansen krijgen om de procedure goed te doorlopen.

Naast die drie cruciale elementen moet de Belgische procedure ook garanderen dat een asielzoeker, na een eerste negatieve beslissing, een beroep kan indienen voor een rechtbank. Die rechtbank moet de bevoegdheid hebben om de zaak nog eens zo grondig te onderzoeken als ze zelf nodig acht en de asielzoeker opnieuw te horen. Willen we vermijden dat de hele procedure even lang duurt als nu - veel te lang dus - dan moeten de administraties en de rechtbank vooral genoeg middelen en personeel krijgen. De structuur van de procedure mag nog zo eenvoudig zijn, indien de diensten onvoldoende bemand zijn, belanden asielzoekers gegarandeerd jarenlang in de procedure. De voorbije vijftien jaar hebben we in België niks anders meegemaakt. Hier is dus een trendbreuk nodig.

Wij hopen dat alle partijen in de regering en daarbuiten, en zeker zij die zeggen de belangen van 'de mensen' te verdedigen, een wet zullen maken die ook die mensen die - ongevraagd - aan onze deur kloppen, goed behandelt en hen garandeert dat hun vluchtverhaal gehoord en onderzocht zal worden.

Want ook de hardwerkende Vlamingen, daar zijn we van overtuigd, hebben een hart dat zegt dat vluchtelingen die bescherming nodig hebben die ook moeten krijgen.

Opinie van Vluchtelingenwerk Vlaanderen (Pieter De Gryse en Paul Pataer)

ACW (Jan Renders) Vaka / Hand in Hand (Marius Dekeyser) Vlaams Minderhedencentrum (Piet Janssen).

Een gelijkaardig opiniestuk verschijnt morgen in de Franstalige kranten, ondertekend door CIRE, FGTB en MOC.

Andere ondertekenaars: Bond zonder Naam, CAW De Mare - De Mutsaard Antwerpen, CAW De Terp - Protestants Sociaal Centrum Antwerpen, EVA-centrum Ekeren, 't Huis (Aalst), Medimmigrant, Steunpunt Integratie Asielzoekers Lubbeek, Vluchtelingen Ondersteuning Sint-Niklaas, Werkgroep Vluchtelingen Wetteren, Daniel Alliet (Begijnhofkerk Brussel), dr. Gily Coene (UGent), dr. Dirk Jacobs (ULB), dr. Patrick Loobuyck (UGent), Koen Steel, Jozef Mampuys en Ward Ceyssens (KWB).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234