Zondag 26/01/2020

Van geheimen en wonderbra's

Marja Pruis (°1959) schrijft over vrouwen die eigenlijk nog meisjes zijn en zich eigenlijk verbazen over hoe goed ze terecht zijn gekomen: ze hebben een lieve man, een baan, kinderen. Maar verder modderen ze aan, net als in het echte leven.

Door Wineke de Boer

Ze liggen wakker zolang hun zestienjarige dochter nog niet thuis is van een feestje, zien met lede ogen aan hoe hun kleine jongen, net de baard in z'n keel, al weer grotere schoenen nodig heeft, ze houden de stemming erin op weg naar hun zomervakantiehuis, proberen zich niet al te druk te maken om hun uitgedijde taille, maken weleens een slippertje (wat natuurlijk uitkomt en thuis heel wat heibel geeft), kortom, ze proberen zich staande te houden in de wereld.

Pruis is literair criticus voor De Groene Amsterdammer en Linda en debuteerde zo'n tien jaar geleden met een biografische roman geïnspireerd op de dichter Martinus Nijhoff en zijn vrouw. Daarna verscheen Bloem, een broeierige roman over lust, liefde en overspel. Die thema's blijven Pruis fascineren. In haar derde roman, De vertrouweling, gaat het over een wat verlopen huisvrouw die in het geheim een veel jongere minnaar blijkt te hebben. Met het idee dat iedereen geheimen heeft voor elkaar, of je nu samen een bedrijf runt, tien, twintig of dertig jaar getrouwd bent of elkaars hartsvriendin, is Pruis verder aan de haal gegaan. Het resulteerde in het onlangs verschenen Atoomgeheimen.

Hoofdpersoon is Carice Riemersma. Haar gezin zie je al na twee pagina's helemaal voor je: twee puberende kinderen en een wat slappe echtgenoot, een romanschrijver. Carice is vooraan in de veertig en heeft een bloeiend bedrijf in ondermode: Caresse Lingerie. Zij is de bedenkster van de ragfijne en tegelijkertijd loeisterke Kerala uit de Aventurecollectie, ideaal voor de grote cupmaten. "Hét grote voordeel van de Kerala is de maximale ondersteuning - nooit meer een buitensporig zwoegende boezem bij inspanning of opwinding - en de desondanks flinterdunne spaghettibandjes", denkt Carice, beroepsgedeformeerd als ze is, bij de aanblik van het decolleté van de verhuurster van het vakantiehuis waar de Riemersma's hun zomer zullen doorbrengen. Het geheim van Caresse Lingerie is het gebruik van gangbare materialen als polyamide, nylon en katoen, samen met een klein percentage echt Indiaas mensenhaar. Een unieke combinatie die de concurrentie tot wanhoop drijft.

Dit bedrijfsgeheim is niet het enige wat Carice gedurende haar verblijf op een Caraïbisch eiland in zijn greep houdt. Eigenlijk al voor ze vertrekken hangt er een dreiging over dat wat een periode van ontspanning en zorgeloosheid zou moeten worden. Door Pruis' nauwgezette dosering van verwijzingen naar een noodlottig einde, is die dreiging in het begin tamelijk onschuldig, als een onweer in de verte. Voor Pruis haar eigenlijke verhaal start, is er een herinnering van Carice aan een andere vakantie: verdeeld over twee kano's peddelt het gezin over een rivier. Even ziet het ernaar uit dat Carice en haar zoontje Gijs iets zal overkomen, maar het loopt goed af.

Meteen bij aankomst op hun huidige tropische bestemming echter, is de sfeer grimmig. Er loopt een gevaarlijke gek rond op het eiland, zijn foto met signalement hangt op de koelkast van het vakantiehuis. Of het een kinderlokker is, een serieverkrachter of een terrorist, wordt niet duidelijk. Maar de toon is gezet. Iedereen haalt opgelucht adem als Lidia opduikt, letterlijk, vanachter de schutting die hun tuin scheidt van die van de buren, op de schouders van de buurjongen. Het is het begin van een vakantieliefde voor Lidia, en een vakantievriendschap voor de vier ouders.

Ook die 'vriendschap' maakt de stemming er niet beter op. Vooral Carice ergert zich aan haar welwillende buren. Het is vermoeiend je dagen door te brengen met mensen die je niet echt mag, met wie je weinig gemeen hebt, maar tegen wie je desondanks beleefd doet. Zo komen Carice en haar man Lodewijk terecht in de Bananenbar, ondergebracht in een helverlicht, taartvormig amusementencomplex met de vreselijke naam Pleasure Dôme. De dansshow met schaars geklede dames en heren, die dan twee mensen uit het publiek het podium op dwingen voor een tenenkrommende act doorstaan ze manmoedig. Op het moment dat Carice haar irritatiegrens is bereikt - een paaldanseres haalt nu voor hun neus haar toeren uit - kijkt deze kronkelende, langharige dame haar zo aan dat Carice helemaal van slag raakt.

De schrijfster houdt haar lezers in spanning door niet meteen te verklappen dat het hier om haar vroegere huisgenote, beste vriendin en parttime bedgenote gaat. Deze Josje brengt tal van mooie en pijnlijke herinneringen boven bij Carice. Het zijn herinneringen aan een tijd die minder gecompliceerd was. Een tijd waarin ze het werk van Simone de Beauvoir en Friedrich Engels op haar duimpje kende. Waarin de vriendinnen een valse identiteit hadden verzonnen voor als ze gepakt werden tijdens wildplakken van posters. De idealen van toen zijn geweken voor haalbare doelen. Bh's verkopen bijvoorbeeld. Of geld verdienen met paaldansen.

Een grotere tegenstelling met vroeger is bijna niet denkbaar. Zo is Atoomgeheimen meer dan alleen een spannend verhaal over een tobbende vrouw op vakantie. Het gaat Pruis om het verschil tussen de tijd waarin alles nog mogelijk was, en de tijd die daarna komt, waarin je niet meer kunt doen dan het leven het hoofd te bieden.

Behalve dat Pruis haar cliffhangers, die je gaandeweg nieuwsgieriger maken naar alle geheimen die het boek rijk is, slim inzet, schrijft ze ook eenvoudigweg grappig. Relativerend en herkenbaar schetst ze een beeld van de vrouwen van vroeger en nu, compleet met al hun muizenissen.

Atoomgeheimen is eigenlijk grotemeisjes chicklit, maar dan goed. Niet flauw, maar echt geestig, niet clichématig, maar origineel geschreven, geen voorspelbaar verhaaltje, maar een vakkundig in elkaar gezette plot met een verrassende ontknoping. Een heerlijk vakantieboek.

Marja Pruis

Atoomgeheimen

Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 271 p., 17,50 euro.

'Atoomgeheimen' is meer dan alleen een spannend verhaal over een tobbende vrouw op vakantie

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234