Maandag 25/05/2020

Van einzelgänger naar duistere dubbelganger

Een rol spelen als dubbelganger is geen sinecure. Jesse Eisenberg doet het met verve in de donkere satire The Double, naar de novelle van Dostojevski uit 1846. Geen evidente film, maar even intelligent als Submarine, het debuut van regisseur Richard Ayoade.

Jesse Eisenberg (The Social Network) ratelt in monotoon Amerikaans, zoals hij eigenlijk ook in sommige van zijn rollen doet. Hij is aan zijn zoveelste interview toe in een groot, niet bijster inspirerend Noord-Amerikaans hotel en krikt zich voor de evenzoveelste keer op om aan ons gesprek te beginnen.

Hij heeft die dag al twee van onze collega's de levieten gelezen. Meer toerist dan journalist, als je het hem vraagt. Nerveus wipt de tandenstoker tussen zijn lippen op en neer, maar hij is vriendelijk en beleefd. Als je niet oplet, gaan zijn grapjes onder in de woordenstroom. Regisseur Richard Ayoade, evenzeer een spraakwaterval, flankeert hem.

Eisenberg speelt in Ayoades tweede film de rollen van James én Simon. De tweede is een timide kantoorbediende van wie het leven van saai naar horribel evolueert wanneer zijn dubbelganger James, succesvol op het werk en bij de vrouwen, overneemt en hem overbodig maakt.

Twee rollen tegelijk spelen terwijl het toch om hetzelfde personage lijkt te gaan. Was dat een verwarrende periode in jouw leven?

Jesse Eisenberg: "Niet meer dan gewoonlijk. Een film opnemen is sowieso al een chaotische ervaring. En je neemt, al is het onbedoeld, altijd wel iets mee naar huis van je personage. Iets dat in je kleren is gaan zitten zonder dat je het door hebt. Als ik een dag veel scènes als James had gespeeld dan ging ik met vastere tred naar huis.

"Wanneer ik de onzelfzekere Simon - die het grootste deel van de scènes inneemt - had gespeeld, vroeg ik me aan het eind van de dag vaker af of ik alles wel goed had gedaan. Dat heb ik achteraf vastgesteld. Maar twee rollen spelen was niet verwarrender dan wanneer ik maar één rol speel."

Hoe dicht komen de personages Simon en James bij jou?

Eisenberg: "Simon begrijp ik omdat hem hetzelfde overkomt als wat mij als acteur soms overkomt. Het publiek neemt jou soms waar op een andere manier dan je voor ogen had of zonder dat je ook maar iets voor ogen had. Of ze zeggen dingen over je die je helemaal niet begrijpt en waar je geen vat op hebt. Net als bij Simon glipt me dat door de vingers. Ik heb meer met hem gemeen dan met James. Vroeger op school was ik stil en alleen en voelde ik me verlaten. Gasten als James die de kamer altijd vullen en je platduwen, heb ik dan weer goed genoeg gekend om ze nu als acteur te kunnen neerzetten. Het stemt wel tot nadenken dat ik me beter voelde als ik de bazige rotzak had gespeeld."

Richard, waarom koos je voor Jesse voor deze dubbelrol?

Richard Ayoade: "Altijd vervelend om dat voor de neus van de acteur zelf uit te leggen. De scenarist en ik hadden Jesse al van bij het begin in gedachten. Ik vond hem de meest geschikte acteur bij wie je in zowel zijn schuchtere als zijn arrogante kant kan blijven geloven. Ik kon maar aan twee andere acteurs denken en dat waren Dustin Hoffman en Jack Lemon, maar de ene was te oud en de andere is dood."

Hapte je meteen toe voor dit toch wat ongewone script?

Eisenberg: "Ik hield er onmiddellijk van. Mijn enige bekommernis was dat het niet onnozel of kitscherig zou overkomen. Het gevaar bestond dat James en Simon twee tegengestelden waren in een dolkomisch spectrum. Daar had ik geen zin in. Maar ik heb Richard's vorige film bekeken (Submarine, NK) en was er gerust op. Daarin kregen de karakters nuance en kon je een volledig leven bij hen bedenken. Ik wist dus dat ook deze rollen met detail en voldoende emotioneel realisme ingevuld zouden worden, zodat het de olijkheid zou overstijgen van één acteur die twee keer zichzelf speelt."

Hoe moeilijk is het voor de regisseur om een dubbelrol op te nemen?

Ayoade: "Ondanks de hedendaagse techniek blijft het hoe dan ook afmattend. Het lastige blijft natuurlijk dat je nooit de volledige scène kan bekijken. En dus blijft het blind anticiperen op de interactie in de dubbelrol. Jesse repeteerde alles twee keer na elkaar: een keer als Simon, een keer als James. Voor Jesse bleef het dus moeilijk om tegen iemand te spelen die er niet was."

Eisenberg: "Ja, maar ach, er zijn zoveel technische vindingrijkheden die je bij het maken van een film kunnen storen. Dit was er eentje extra. Het kan je afleiden of je kan het erbij nemen."

Hoe dicht ben je bij Dostojevski gebleven met deze film?

Eisenberg: "Dostojevski en ik zijn erg op elkaar gesteld, maar op de set kwam hij gelukkig niet te dicht. Je weet dat sommige schrijvers hun werk overbeschermen, maar hij heeft zich niet gemoeid."

Ayoade: "De idee van het oorspronkelijke werk is dezelfde gebleven: de geruisloze overname van je onbetekenende zelf zonder dat iemand het doorheeft. Zelfs wanneer je wordt gedood, is het per abuis of toevallig, en niet omdat je een doelwit was. De ruggengraat van de film is wel meer betrokken op de interesse van Simon in Hannah en het dwarsbomen van zijn plannen door James."

Was Brazil van Terry Gilliam een voorbeeld voor deze film?

Ayoade: "Neen, ik was me niet helemaal bewust van de gelijkenis. Weinig films zijn in een artistieke setting geplaatst en willen een realistisch decor ontwijken. Als je dat als Angelsaksisch filmmaker wél wil doen, kom je volgens mij al gauw in de surrealistische wereld van Terry Gilliam terecht. Dus indirect en bijna onvermijdelijk zal Gilliam ons wel beïnvloed hebben."

Het is onwaarschijnlijk dat The Double een boxofficehit zal worden. Jesse, zit er een strategie achter je filmkeuze?

Ayoade: "Hoezo, geen box-officesucces? Hoe dúrf je!?"

Eisenberg: "Wat een lef. Neen, ik hou de vinger niet aan de juiste pols. Ik speel het liefst een personage dat contrasteert met de vorige productie. Maar ik plan het allemaal niet zo. Soms gooi ik er vijf maanden theater tussen. Sommige acteurs wisselen een boxofficehit af met een kleine film, maar ook daar heb ik geen gevoel voor. Ik heb eens een joodse xtc-dealer gespeeld in een film waarvan ik dacht dat het een enorm succes ging worden, maar die bleef compleet onder de radar. Ik heb er geen controle over, dus trek ik me er maar weinig van aan. Maar het staat buiten kijf dat we nu Avatar naar de kroon zullen steken."

Ayoade: "Dank u, Jesse, we hebben Avatar 2 overbodig gemaakt. (lacht)"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234