Maandag 02/08/2021

Zwerfvuil

Van een berm een vuilnisbelt maken: wie doet zoiets, en waarom?

Achtergelaten afval in een bosje in Groot-Bijgaarden. Beeld
Achtergelaten afval in een bosje in Groot-Bijgaarden.

In enkele maanden tijd is een stukje Bevrijdingslaan in Zaventem een vuilnisbelt geworden. Twaalf ton afval moet er geruimd worden. Wat weten we over mensen die op zulke plekken sluikstorten?

Vuilniszakken, ramen, deuren, elektronica. Werklui van de intercommunale Interza hebben drie dagen nodig om alles uit de berm van de Bevrijdingslaan te vissen.

Het is niet alleen een flinke klus, er hangt ook een fors prijskaartje aan. Het ruimen van het sluikstort zal naar schatting enkele duizenden euro's kosten. Een iemand moet daar helaas voor opdraaien, en het is niet een van de sluikstorters.

De kosten zijn immers voor de eigenaar van het privéterrein, in dit geval een dame van negentig jaar. Zij en haar familie zijn erg geschrokken, aldus milieuschepen Erik Rennen (N-VA) in Het Laatste Nieuws. "Maar het was gewoon niet meer verantwoord." Het stort lokte volgens hem ongedierte. "We moeten aan de volksgezondheid denken."

Volgens de schepen wordt er gezocht naar de daders. Hij stelt dat het om mensen gaat die doelbewust en herhaaldelijk naar de Bevrijdingslaan rijden. "Ze weten dat er nauwelijks bewoning is, en slechte verlichting. Ze trekken hun koffer open en gooien alles naar beneden."

Maar wie doet nu zoiets? Om op die vraag een antwoord te krijgen, heeft afvalstoffenmaatschappij OVAM de afgelopen twee jaar een grootschalig onderzoek uitgevoerd. De resultaten zijn er nog niet. "Uit eerdere studies zijn wel al bepaalde profielen komen bovendrijven", zegt woordvoerder Jan Verheyen.

Tijdens de eerste Vlaamse Handhavingsweek (een 'flitsmarathon' tegen zwerfvuil en sluikstorten die vorig jaar georganiseerd werd) waren de 315 'sluikstort-pv's' voornamelijk voor de rekening van autochtone mannen tussen de 20 en 60 jaar. "Andere onderzoeken laten wel een diverser beeld van de sluikstorter zien: jong en oud, arm en rijk, autochtoon en allochtoon. Een dwarsdoorsnede van de maatschappij, zeg maar."

Propere mensen

Er zijn volgens OVAM in elk geval verschillende types. Dat merkte de maatschappij vorige zomer nog, toen ze incognito sluikstorters bestudeerde. "Toen bleek dat dit ook 'propere mensen' kunnen zijn", zegt Verheyen. Denk aan: mensen die een klein, dichtgebonden zakje heel netjes aan een openbare vuilnisbak of glasbol achterlaten. Maar er is ook een andere groep. Een die, zoals in Zaventem, grote hoeveelheden gaat dumpen op een anonieme plek. "Dan gaat het vooral over bouwafval. We vermoeden dat dit vaak komt van mensen die als klusjesman in het zwart werken en geen extra kosten willen maken."

Zowat alle experts halen aan hoe moeilijk het is om te achterhalen wat de precieze drijfveren van de daders zijn. Omdat het lastig is om hen te vatten. Maar ook omdat ze bij ondervragingen vaak sociaal wenselijke antwoorden geven. Ze halen aan dat ze niet in een containerpark geraken, dat huisvuilzakken te duur zijn of dat ze niet wisten dat ze iets fout deden. "Maar zijn dat ook de echte redenen? Geen idee", zegt Verheyen.

Vlaamse cijfers over sluikstorten zijn er trouwens niet. Navraag bij een aantal grote steden leert wel dat er jaarlijks heel wat geruimd wordt. In Antwerpen en Gent ging het in 2017 om respectievelijk 8.258 en 552 ton. In de jaren voordien waren die aantallen gelijkaardig.

Bij de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) stellen ze dat zulke cijfers niet noodzakelijk veel over het sluikstortprobleem zeggen. "Er wordt immers ook heel wat gedumpt afval niet opgemerkt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234