Vrijdag 18/09/2020

Van de radar verdwijnen, op een eiland verschijnen

Een gigantische legpuzzel waarvan het eerste hoekstukje terecht is. Zo kan de vondst van een vliegtuigonderdeel op het eiland Réunion, nabij Madagaskar, het best worden omschreven. Hoogstwaarschijnlijk werpt het een nieuw licht op het grootste mysterie dat de burgerluchtvaart ooit heeft gekend: vlucht MH370 van Malaysia Airlines.

Het is de nacht van 7 op 8 maart 2014. Liu Rusheng staat te wachten in de terminal op Kuala Lumpur International Airport. De 77-jarige kalligraaf is al zes keer eerder aan de dood ontsnapt. De eerste keer was hij nog een baby en werd hij door zijn ouders achtergelaten toen Japanse soldaten China binnenvielen. Even verderop staat Shi Xianwen, een 26-jarige Chinese zakenman, die zopas vader is geworden en op doorreis is vanuit Australië. Op de luchthaven in Perth heeft hij bijna een uur lang getwijfeld over welk horloge hij als cadeau wilde kopen voor zijn bijna jarige vrouw.

Hun levens zijn niet tot in het kleinste detail bekend, maar dankzij reconstructies van onder meer The New York Times krijgen de passagiers van MH370 van Malaysia Airlines een gezicht. Zij zijn slechts 2 van de 227 inzittenden die iets na middernacht beginnen te boarden. Exact 41 minuten later verlaten de banden van het landingsgestel het Maleisische asfalt en begint de Boeing 777 aan zijn vlucht richting het Chinese Peking. Om 2u22, na een forse bocht te hebben gemaakt, wordt het vliegtuig voor het laatst gezien op een hoogte van 9.000 meter en verdwijnt het van de Maleisische militaire radar.

Het is woensdag 29 juli 2015, zeven uur 's ochtends. Johnny Bègue en zijn team van acht schoonmakers zijn net naar het strand van Saint-André, een gemeente in het oosten van het Franse eiland Réunion, gewandeld. Samen moeten ze ervoor zorgen dat de kustlijn er netjes bij ligt. Na twee uur werken houdt Bègue een korte pauze en gaat hij op zoek naar een steen waarmee hij kruiden voor zijn ontbijt kan vermalen. Terwijl hij het ondiepe water afspeurt naar een geschikt exemplaar merkt hij op dat er een wrakstuk ligt. "Ik wist vrijwel meteen dat het afkomstig was van een vliegtuig", zo zegt Bègue in de Britse krant The Guardian.

Maar waar hij niet aan denkt, is dat het twee meter lange wrakstuk hoogstwaarschijnlijk afkomstig is van MH370. Ruim zestien maanden na de verdwijning en duizenden kilometers van de plek waar de vlucht van de radar is verdwenen, duikt zo het eerste puzzelstukje op van wat bekendstaat als het grootste burgerluchtvaartmysterie ooit. Het stukje neemt de vorm aan van een flaperon - een welvingsklep op de achterkant van een vleugel, die de liftkracht van een vliegtuig kan aanpassen waardoor bijvoorbeeld gecontroleerd opstijgen en dalen mogelijk is.

Aanvankelijk bestaat er nog veel onduidelijkheid. De flaperon kan afkomstig zijn van maar liefst drie vliegtuigen. Een van de kandidaten is een Airbus 310 van Yemenia Airways die in 2009 nabij de Comoren, ten noordwesten van Madagaskar, is neergestort. De tweede, een Boeing 767 van Ethiopian Airlines, is dertien jaar eerder in hetzelfde gebied gecrasht. MH370, waarvan nog geen enkel spoor is gevonden tijdens een grootscheepse zoektocht, is volgens experts ten westen van Australië in de Indische Oceaan terechtgekomen.

Ontvoerd door aliens

De flaperon die Bègue aantreft, is bedekt met zeepokken en ziet eruit alsof hij lang in de oceaan heeft gelegen. Bovendien vertoont het stuk volgens de premier van Maleisië bijzonder veel gelijkenissen met de welvingskleppen van een Boeing 777 en is er slechts één zo'n vliegtuig, MH370, op het zuidelijk halfrond vermist. De komende dagen moeten Franse experts in Toulouse verklaren of het deel uitmaakt van de rampvlucht van Malaysia Airlines. De code BB670 die op de flaperon is aangetroffen, zal de identificatie daarbij vergemakkelijken.

Het zou een eerste succes betekenen. Tot nu toe is een gebied van 120.000 vierkante meter nabij de Australische westkust afgezocht. De Maleisische en Australische regering hebben al meer dan 160 miljoen euro uitgegeven. Dat de flaperon nu opduikt bij Réunion lijkt vergezocht, maar verbaast oceanografen niet. "Vorig jaar hebben we een model gemaakt waarbij we hebben geprobeerd na te gaan welke weg een wrakstuk kan afleggen", zegt Charitha Pattiaratchi (University of Western Australia). "Daaruit blijkt dat het goed mogelijk is dat het uiteindelijk zou opduiken in die regio."

Een eerste puzzelstukje is daarmee allicht terecht en maakt het mogelijk om veel onzinnige complottheorieën terzijde te schuiven. Zo is bijvoorbeeld geopperd dat Noord-Koreanen het vliegtuig hebben gekaapt om het naar hun land te brengen. Een andere theorie vervangt de Noord-Koreanen door Amerikanen, die de MH370 om onverklaarbare redenen naar hun atol Diego Garcia in de Indische Oceaan zouden hebben gestuurd. Anderen hebben hun verbeelding nog meer de vrije loop gelaten en stellen dat de vlucht eigenlijk in Oekraïne is neergestort (en dat de MH17 nooit crashte), dat aliens het vliegtuig hebben opgevorderd of dat het zou zijn verzwolgen door een zwart gat.

Het lijkt weinig waarschijnlijk dat de complotliefhebbers hun ongelijk zullen toegeven, maar toch kan met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid worden geconcludeerd dat de MH370 is neergestort in de Indische Oceaan. Tegelijkertijd is dat slechts het begin van een definitief antwoord. We weten nog altijd niet hoe Liu Rusheng en Shi Xianwen samen met de andere passagiers en crewleden precies om het leven zijn gekomen. Ook is het nog altijd onduidelijk waarom de twee ervaren piloten geen noodsignaal hebben uitgestuurd.

"Het blijft één groot mysterie", zegt luchtvaartspecialist Luk De Wilde. "Pas wanneer we bijkomende stukken vinden, kunnen we de puzzel leggen en misschien de route van het vliegtuig reconstrueren. Zelf denk ik nog altijd dat het toestel in een glijvlucht is beland, relatief langzaam op het water is geknald en nagenoeg in één stuk naar de zeebodem is gezonken. En hoewel de brokstukken door de krachtige oceaanstromingen honderden of duizenden kilometers uit elkaar kunnen liggen, denk ik dat we een antwoord zullen vinden. Dit is slechts de eerste stap en we moeten geduld oefenen."

Toch komt de vondst van de flaperon en de nog niet geïdentificeerde zwaar vermangelde koffer, die gisteren is aangetroffen op Réunion, als geroepen. Begin juni heeft de bevoegde instantie nog bekendgemaakt dat de zoektocht naar het wrak zou worden afgebouwd als er geen nieuwe aanwijzingen zouden worden gevonden. Dit tot onvrede van de meeste nabestaanden, die logischerwijs blijven aandringen op een definitief antwoord. Toen het nieuws van de welvingsklep bekendraakte, reageerden zij evenwel verdeeld.

Halverwege geland

Zhang Qihuai, een advocaat die sommige nabestaanden vertegenwoordigt, geeft meteen aan een rechtszaak te beginnen tegen Malaysia Airlines. Sommigen, zoals weduwe Cheng Liping, trekken de vondst dan weer in twijfel. "Ik geloof er niets van. Het is meer dan een jaar geleden. Waarom nu en waarom maar zo'n klein stukje van het wrak?" Jack Song, die zijn zus heeft verloren, volgt haar redenering. "Niemand gelooft er een snars van. Als het deel uitmaakt van MH370, waar zijn dan de stoelen en de bagage?"

Andere nabestaanden kunnen hun woede niet bedwingen. Zij geven aan weinig tot geen interesse te hebben in wrakstukken, en willen alleen maar weten waar hun familieleden zijn. "Wie zegt dat het vliegtuig niet halverwege de vlucht is geland?", klinkt het bij Jiang Hui. Hij meent dat passagiers misschien wel niet meer aan boord waren. "Ik denk dat zij in leven zijn. Er moet een complot bestaan, want ik geloof zelfs niet dat de Boeing in de Indische Oceaan is beland. Niemand heeft mij enig bewijs getoond en ik zal blijven uitkijken naar mijn moeder. Ik ben er te weinig voor haar geweest in het verleden, maar nu denk ik elk moment aan haar."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234