Vrijdag 10/07/2020

Van de kansel, een pleidooi voor tolerantie

Het kleine Noord-Ierse dorp Ballymoney heeft gisteren afscheid genomen van Richard (10), Mark (9) en Jason (7) Quinn. De broertjes kwamen zondag bij een brandaanslag om het leven, als onschuldige slachtoffers van het sektarische opbod rond het protestantse marsseizoen. 'Als de Oranjemarsen niet plaatsvonden, dan was dit nooit gebeurd.'

Van onze verslaggever

in Ballymoney

'Het is weerzinwekkend, die jongens hebben niets verkeerd gedaan. Ik werkte met hen in het gemeenschapscentrum. Ze kwamen sporten bij ons. Er waren geen problemen tussen de beide gemeenschappen. Het had nooit mogen gebeuren. Ze zijn het slachtoffer geworden van een bende hooligans, scum.'

De bejaarde vrouw zoekt nog woorden, maar vindt ze niet. Ze woont in de overwegend protestantse Carnany-wijk, waar het zwartgeblakerde huis van de katholieke familie Quinn vorige week nog een toonbeeld was van verdraagzaamheid: moeder Chrissie (29) was hertrouwd met een protestant.

Het opbod rond het protestantse marsseizoen maakte bruusk een einde aan het geluk. Nadat de jaarlijkse parade in Portadown werd tegengehouden en de Oranje Orde er een gewelddadige belegering van de katholieke wijk begon, stak ook in Ballymoney het sektarische geweld opnieuw de kop op. Voor de aanslag kreeg het gezin Quinn bedreigingen. "Als de Oranje Orde een klein beetje respect toont, dan gaat ze naar huis", zegt Dorine Hezon, die net als veel protestanten naar de katholieke begrafenis van de jongens is gekomen.

Neven dragen de drie witte kistjes. Noord-Ierse jongens zoals je ze hier met honderden in het straatbeeld ziet, zowel bij katholieken als bij protestanten: kortgeknipt haar, een oorring, een kleine tattoo. Klaar voor een avond in de pub. Vandaag kijken ze onbegrijpend naar de zwijgende muur van bewoners waartussen - wie weet - misschien de daders staan. Het verdriet van Chrissie en Lee, hun moeder en broer, 'wordt op alle continenten gedeeld', weerklinkt wat later in het bomvolle kerkje van Our Lady and Saint Patrick.

De droge formules dringen bij de meeste mensen niet door. Geen volwassene slaagt erin om het verdriet weer te geven. De kinderen wel. "We miss so much your little lips. Als we iets blijven voelen, zullen het jullie natte kussen zijn, waarna jullie altijd wegliepen", zeggen Amanda en Adrian in een voorgelezen boodschap. De speelkameraden snappen niet waarom, vragen gerechtigheid, krijgen applaus. "Wie heeft zoveel kwaad aan de vingertoppen hangen?"

Een poging tot antwoord wordt gegeven door Patrick Walsh, bisschop van Down en Connor, die van deze begrafenis een schreeuw om religieuze verdraagzaamheid maakt. "In de laatste week heb ik verschillende parochies bezocht waar de mensen leven onder voortdurende wolken van angst, onzekerheid en spanning. Al te lang zijn de ether en het gedrukte blad gevuld geweest met ruis: woorden van haat en aanstokerij. Het zijn wapens die vernielzucht en moordlust aanwakkeren, zoals de Psalm zegt: 'Hun tanden zijn bijlen, hun tongen scherpe zwaarden'."

Zonder namen te noemen haalt de kerkleider daarmee zwaar uit naar politici zoals de radicaal protestantse dominee Ian Paisley, die gisteren in Drumcree elk verband tussen de mars en de aanslag kwam ontkennen. Twee lokale protestantse priesters vallen Walsh bij in een oecumenische veroordeling van het fundamentalisme: "We moeten onze verdeeldheid niet erkennen, maar oplossen nu we in verdriet één zijn". Voor de bisschop is het dan ook tijd voor bezinning. "De tijd voor woorden is nu over, het is tijd voor stilte", zegt hij, "in elk dorp en elke stad in dit land."

De stilte houdt niet lang aan. Ze wordt doorbroken met zware doodsklokken aan het einde van de begrafenis. Stemmen gaan op tussen de dichte drommen mensen langs de kant van het kerkpad, buiten. Vol verdriet en woede, maar vooral vol ontgoocheling. "Laat dit in 's hemelsnaam stoppen, we cannot go on tear ourselves apart", zegt een vrouw huilend. "We hebben een vredesakkoord, waarom gooien we het weg? Elke stap die we de laatste maanden zetten, was een stap vooruit. Laat het verdriet van deze familie alle inspanningen opnieuw verdubbelen, laat dominee Paisley dit zien om te stoppen met zijn toespraken." Ze heet Monica McWilliams, en is parlementslid voor de gematigd-katholieke SDLP-partij.

"Iedereen in ons dorp is verdoofd", zeggen Sean en Mary, een koppel veertigers uit het naburige Rasharkin, waar de kinderen begraven worden. "Als de Oranjemarsen niet hadden plaatsgevonden, was dit nooit gebeurd. We hopen dat het vredesproces vandaag niet mee begraven wordt, maar we durven niets voorspellen. Voor de katholieken bestaan hier geen zekerheden meer. We ontvangen bedreigingen. Hoe? Als je wakker wordt en in de hele wijk slogans van de Loyalist Volunteer Forces (LVF, protestantse paramilitairen) zijn gespoten, dan weet je het wel."

Ze zwijgen, pinken tranen weg. De drie witte kistjes komen in de lijkwagen voorbij, gevolgd door hoofdschuddende familieleden. Het is geen triomfparade zoals honderden 'Orange Brethren' vandaag opnieuw hielden voor het unionisme, maar een treurmars voor drie kinderen. Als de stoet voorbij is, barst een wolkbreuk los.

Maarten Rabaey

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234