Vrijdag 23/04/2021

Van de hand Gods geslagen

Eddy Boutmans (Agalev) draagt sinds een week een dubbele boodschap uit. Hij is als een kind zo blij dat de groene onderhandelaarster Magda Aelvoet het vorige week voor mekaar kreeg dat zijn budget voor de derde wereld de komende drie jaar met 16,6 miljard stijgt. 'Daarna is er bij nacht en ontij iets beslist waar vragen bij rijzen', aldus Boutmans over de vermaledijde defederalisering van ontwikkelingssamenwerking.

Sybille Decoo / Koen Vidal

Zowat iedereen die het terrein van de ontwikkelingssamenwerking kent, heeft tegen de opsplitsing ervan geprotesteerd. Net als Boutmans haalt de sector het belang van de derdewereldlanden aan om dat af te doen als complete onzin. Boutmans: "Het is niet duidelijk wat men precies bedoelt. Een mogelijke interpretatie is dat alles wat te maken heeft met bevoegdheden van de gewesten en de gemeenschappen, wordt overgeheveld. Naar Vlaanderen, Wallonië en Brussel voor wat de gewestmateries betreft, naar Vlaanderen, de Franse Gemeenschap en de Duitstalige Gemeenschap voor wat de gemeenschapsmateries aangaat. (kijkt bedenkelijk) Dat zijn al twee verschillende operaties. De prioriteiten in onze ontwikkelingssamenwerking zijn onderwijs, landbouw, basisinfrastructuur, samenlevingsopbouw, democratie en mensenrechten, en conflictpreventie. Dat zou naar diverse niveaus gaan. Maar er zijn steeds minder onderwijs- of landbouwprogramma's, enkel nog geïntegreerde programma's waar terzelfder tijd wordt gewerkt aan onderwijs, landbouw, democratisering en degelijk bestuur. Het is toch niet in het belang van onze partnerlanden om al die domeinen en de mensen die nu samen zitten uit elkaar te trekken.

"Wij hervormen de staat om tot een beter bestuur te komen. Ook het ontwikkelingsbeleid heeft tot doel de toestand in ontwikkelingslanden te verbeteren, niet dat hier één of andere groep beter aan zijn trekken zou komen. Als men vertrekt vanuit het standpunt dat men het beter wil doen in de partnerlanden, is dit akkoord onuitvoerbaar. Bovendien hebben we zopas een grondige hervorming van het departement doorgevoerd. Nu iedereen ongeveer op zijn stoel zit, kondigt men een volgende hervorming aan. Op die manier dreig je de samenwerking de komende jaren lam te leggen."

Het argument dat het niveau dat de knowhow in huis heeft bevoegd moet zijn, gaat hier niet op?

"Vlaanderen en Wallonië hebben geen deskundigheid rond tropische landbouw of de lokale onderwijssituatie. Men heeft daar geen Vlaams of Franstalig onderwijs nodig maar pakweg Kongolees of Palestijns onderwijs."

Het ging merkwaardig genoeg om een Franstalige eis. De vraag is of dit uit bekommernis voor het Zuiden is of om het Waalse bedrijfsleven een handje toe te steken. Wat denkt u?

"Ik ben ervan overtuigd dat de bekommernis voor het Zuiden geen punt is geweest. De beide landsdelen hebben mogelijk een verschillende visie is op ontwikkelingssamenwerking maar het moet gaan over het belang van Vietnam, van Tanzania, van Kongo. Die bekommernis lag tijdens de nachtelijke communautaire ronde niet voor. Vrij plots heeft Waals minister-president Jean-Claude Van Cauwenberghe (PS) dat punt op de agenda gezet. Het was niet in de Waalse regering besproken. Ik betwijfel dus dat dat een Franstalige eis is. Mijn beleid is duidelijk: wij werken niet voor Vlaamse, Brusselse, Waalse of Belgische bedrijven. Sommige takken van het bedrijfsleven hebben daar kritiek op. Ik vrees inderdaad dat Van Cauwenberghe uit is op meer gebonden hulp."

Hij gooide het in de voorbereidende fase van de communautaire ronde op tafel. Toch leek u uit de lucht te vallen.

"Wij hebben dat niet gepercipieerd als iets dat ineens keihard doorgevoerd moest worden. De Vlaamse regering, die nog het beste gedekt is omdat ze kon verwijzen naar haar regeerakkoord, was alleszins niet van plan dat op de agenda te zetten. Het lag inderdaad al een paar weken in het zilt, reden waarom ik een argumentatie heb opgesteld. Maar er is geen enkel overleg geweest. Je mag toch aannemen dat wij daar iets over te zeggen hebben."

De Agalev-onderhandelaarster, minister Magda Aelvoet, kent het thema van ontwikkelingssamenwerking goed, ook van haar jaren in het Europees Parlement. Dacht ze dat dit een bij voorbaat verloren zaak was of heeft ze zich laten rollen?

"Ik was er niet bij. Het punt is tijdens de nachtelijke onderhandelingen op het laatste moment aan de agenda toegevoegd. Niemand had verwacht dat dat meteen als te beslissen punt zou worden opgedrongen. Wat een rol heeft gespeeld is dat er aan Waalse zijde, op Ecolo na, eensgezindheid over was. Ik betwijfel dat die er in heel Wallonië is. De sector is tegen en ook Ecolo, die toch ook in de Waalse regering zit. Men heeft uitgespeeld dat, als we niet zouden meestappen, dit een schending van het Vlaams regeerakkoord zou zijn. Wat onjuist is. Het is er enkel in opgenomen als thema waarover overleg moest plaatsvinden, als een doel van de Vlaamse regering. (zucht) In dit soort slopende onderhandelingen wordt al eens onzorgvuldig beslist. Wij waren in elk geval van de hand Gods geslagen."

Agalev spreekt met dubbele tong. Uw fractieleider in het Vlaams Parlement, Ludo Sannen, heeft letterlijk gezegd: 'Mijn fractie heeft daar geen problemen mee.'

"Ik ga voort op premier Verhofstadt, die in de Kamer heeft gezegd dat we niet over één nacht ijs zullen gaan. Er is het Vlaamse regeerakkoord, dat inderdaad mede door Agalev werd goedgekeurd, en er is een vraag vanuit een belangrijk deel van de Waalse politieke wereld. Maar het kan toch niet zijn dat de samenvoeging van die twee elementen moet leiden tot iets dat na overleg niet goed zou zijn voor de ontwikkelingslanden. Ik vertrouw erop dat het akkoord wordt uitgevoerd op een wijze die niet schadelijk is voor onze partnerlanden."

Ièmand zal gezichtsverlies moeten lijden.

"Ik zeg niet dat er niets kan worden overgeheveld maar ik ga daar nu niet over improviseren. Als het beter is voor de mensen ginder zou ik het toejuichen. Maar ik heb nog geen terreinen gezien waarvoor dat beter zou zijn. Sommigen verwijzen naar de universitaire samenwerking. Daar kan over gepraat worden. Maar onder ons gezegd: wij hebben akkoorden met de Nederlandstalige en de Franstalige universiteitswereld volgens een fiftyfiftyverdeling. Na defederalisering zouden de Franstaligen wel eens geld kunnen derven. Ik kan mij niet voorstellen dat die universiteiten dat gaan slikken."

Verwacht u dat er veel terechtkomt van dit akkoord?

"Iedereen heeft nu wel begrepen dat dit niet op één-twee-drie gerealiseerd kan worden. Ik heb signalen gekregen dat dit ook in andere politieke fracties niet gedragen wordt, inclusief van de meerderheid."

Hebt u overwogen om ontslag te nemen?

"Ik beschouw mezelf als de ambassadeur van de armen in de derde wereld. Ik blijf datgene doen waarvoor ik tot het einde van de legislatuur ben aangesteld, namelijk het zorgen voor een goede ontwikkelingssamenwerking in het belang van onze partnerlanden. Zeker nu is het belangrijk dat we het goed doen."

Tot nu raakte het budget niet eens op. Gaat u al dat vers geld kunnen uitgeven?

"Dat was inderdaad een realiteit in het verleden. Vorig jaar hebben wij 93 procent uitgegeven. Ik ga ervanuit dat wij ook in de toekomst tussen 90 en 95 procent van ons budget zullen besteden. Dit veronderstelt juist een versterking van de instrumenten van ontwikkelingssamenwerking. Als men natuurlijk een sfeer creëert waarin die instrumenten verloren geraken, zou dat wel eens nefast kunnen zijn. Ik ben het personeel een hart onder de riem gaan steken. Het slechtste zou zijn dat we nu de armen laten zakken. Want dan weet je zeker dat ontwikkelingssamenwerking gefederaliseerd wordt."

'Het akkoord is onuitvoerbaar als men vertrekt vanuit het standpunt dat men het beter wil doen in de partnerlanden'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234