Donderdag 13/08/2020

Van de bergen in Afghanistan naar parkeerboetes hier

De Gentse regisseur Pieter-Jan De Pue (35) werkte liefst zeven jaar aan zijn indrukwekkende debuutfilm. The Land of the Enlightened werd gelauwerd van Utah tot Tel Aviv, maar kon in eigen land geen prijzen winnen. Tot nu, met deze Ultima.

The Land of the Enlightened vertelt het verhaal van Afghaanse kinderen en 'hun' oorlog. Een noodgedwongen mix van fictie en non-fictie, omdat een groot deel van het materiaal verloren ging na een brutale overval en de film ook een andere aanpak kon verdragen. Begin vorig jaar ging de film in wereldpremière op het Sundance Film Festival, het grootste Amerikaanse festival voor de onafhankelijke film.

Hoe moeilijk was het om uw kindje - na er zeven jaar aan te hebben gewerkt - uit handen te geven?

Pieter-Jan De Pue: "Het grootste loslaten kwam al veel eerder, na het draaien in Afghanistan. Er heerst daar anarchie, er is amper structuur. Dat is een reden waarom het draaien zo lang heeft geduurd, we moesten het land eerst leren begrijpen.

"Eens terug in België moest ik door allerhande deadlines meteen gaan monteren. Ik kwam vanuit de bergen - 5.000 meter hoog, het grote niets - rechtstreeks in een donkere montagecel terecht. Nooit had ik zo veel parkeerboetes als toen, ik kon gewoon niet meer wennen aan de structuur en regels in een westerse setting.

"De eerste versie van de film werd volledig afgekeurd door ARTE (een van de geldschieters, RB). Er is toen teruggekeerd naar het basisscript en opnieuw gemonteerd, daarna volgde de postproductie. Ik haatte die periode. Ik ben veel liever op het terrein, tussen de mensen, met een camera in mijn handen.

"Maar goed, ineens was de film dus af, maar ik was weer gaan fotograferen en reportages draaien als basis voor mijn volgende film. Ik was nog maar net in Oekraïne toen ik telefoon kreeg dat The Land was geselecteerd voor Sundance.

"In die lange productieperiode heb ik zo veel twijfel gekend. Hoe vaak kreeg ik niet de vraag of het dat allemaal wel waard was, zeven jaar voor één film. Met financiële en relationele opofferingen, met grote risico's. Niemand wist of het zou aanslaan. Daarom was dat nieuws van Sundance een geruststelling. Dat was voor mij het tweede loslaten."

Was het een opluchting dat The Land of the Enlightened uiteindelijk een 'visuele triomf' werd genoemd en de prijs voor Best Cinematography binnenhaalde?

"Voor mij was het vooral de geruststelling dat de film daardoor een goed leven kon gaan leiden. Want het blijft een arthousefilm met een moeilijke structuur, die zich niet overal makkelijk laat programmeren."

De bijzondere vertelvorm - een mix van fictie en docu - kreeg ook kritiek. Op het filmfestival van Rotterdam noemde de jury het 'een absolute kutfilm'. Raakt dat u?

"Absoluut, maar ik heb er geen problemen mee. Die kritiek lijkt misschien hard, maar ik beschouw dat als iets positiefs. De film raakt mensen op een uitgesproken manier: ofwel vinden ze het goed, ofwel rotslecht. Ik zou me veel grotere vragen stellen mocht iedereen het gewoon maar oké vinden."

Ondanks de grote prijzenkast was er ook het onbegrijpelijke verlies op de Ensors, de belangrijkste filmprijzen in Vlaanderen. Steekt dat niet, dat gebrek aan erkenning in eigen land?

"Op het moment van die uitreiking was ik terug in Afghanistan, om de film te tonen aan de kinderen die erin meespeelden. Daar kreeg ik een berichtje: 'D'Ardennen negen Ensors, The Land of the Enlightened niets.' Ik zat daar in zo'n andere sfeer, dat ik het gewoon naast me heb neergelegd.

"Ik heb dat verlies ook nooit persoonlijk genomen, maar stelde me wel vragen. Waarom doen we zo veel festivals in het buitenland, hebben we al zo veel prijzen gewonnen, en slaat de film hier niet aan? Willen Vlamingen dan een ander soort film zien? Boeit het hen gewoon niet? Ik vind dat merkwaardig, meer niet."

Hoe past de Ultima-filmprijs nu in dat plaatje?

"Die kwam zeer onverwacht, maar het is een grote eer. Ik weet niet wie er in de commissie zat, maar ik heb wel het juryverslag mogen inkijken. Daaraan merk ik dat zij mijn levensloop vrij goed kennen."

De jury looft uw 'passie, doorzettingsvermogen en compromisloze standvastigheid, engagement en generositeit'. Wat is het mooiste compliment?

"Dat is moeilijk, hè. (lacht) Als ik door iets ben gebeten, dan kan ik daar erg gepassioneerd voor gaan. Ook al heeft dat zijn consequenties voor alles rondom mij. Die passie is dus zeker een mooi compliment.

"Ik vind: hoe meer je dingen kunt delen met anderen, hoe meer je terugkrijgt. Vaak stel ik me de vraag: als ik 80 jaar ben, als ik dan nog leef, hoe zal ik dan terugkijken op mijn leven? Wat heb ik gedaan, wat laat ik achter? Dat vind ik belangrijk.

"Onlangs heb ik daar een goed gesprek over gehad met mijn producent Bart Van Langendonck. Hij wilde weten hoe ik mijn carrière als filmmaker zag. In dit tempo zou ik in mijn hele leven vier films kunnen maken. Maar waarom acht films maken waarvan de helft tijdverspilling is? Die energie steek ik liever in een ervaring die anderen en mij kan verrijken."

Het maken van The Land of the Enlightened heeft u naast zeven jaar tijd ook een relatie, veel geld en bijna uw leven gekost. Was het dat waard?

"Achteraf bekeken zijn we in gevaarlijke situaties terechtgekomen die 'erover' waren. Maar het geloof en de doorzetting moeten er zijn, dat zal in mijn volgende film niet anders wezen. Mijn familie waarschuwt me weleens dat ik op die manier nooit een standvastige relatie zal hebben, maar dat is dan maar zo. Het zal altijd een grote uitdaging zijn om die balans te maken. En op financieel vlak: de producent en ik hebben er zelf geld ingestoken. Ik vermoed dat de hele film een nuloperatie zal worden."

Wat wordt uw volgende project?

"Een mix van een waargebeurd verhaal in de Ardennen over twee broers, twee stropers, dat we willen projecteren in een Slavische setting. Plots worden beide broers ingezet als sluipschutters in een conflict, mogelijk is dat in Oekraïne, maar dat wil ik suggestief benaderen. Daar komen de twee lijnrecht tegenover elkaar te staan. Het is een waargebeurd verhaal en tegelijk een reflectie van een bestaand verhaal uit de Eerste Wereldoorlog over twee aboriginalbroers die naar het Europese front trekken. History repeats itself. Een modern Kaïn en Abel-verhaal, natuur versus de destructie van oorlog.

"Volgens mij komt de Ultima daarom op het juiste moment. In mijn leven zijn er een aantal momenten geweest die mij motiveerden om te doen wat ik nu doe. De speciale vermelding van het Vlaams Audiovisueel Fonds voor mijn eindwerk, bijvoorbeeld. Er werd me toen gezegd dat ik gegarandeerd op steun kon rekenen, als ik ooit een project zou indienen. Die belofte is toen ingelost voor het hoogst mogelijke bedrag voor The Land of the Enlightened. Toen wist ik: het moet nu wel goed zijn.

"Deze Ultima is opnieuw zoiets. Het doet deugd om te merken dat mensen in mij geloven. Dat is een grote stimulans. Maar de druk ligt nu nóg hoger. (lacht) Want eerlijk, dat houdt me heel erg bezig."

The Land of the Enlightened is uitgegeven op dvd bij Dalton Distribution

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234