Zondag 14/08/2022

NieuwsTaal

Van Dale brengt genderinclusief woordenboek uit: ‘Het woordenboek was nog niet mee’

De Dikke Van Dale, nog in de versie van 2015. Beeld Tim Dirven
De Dikke Van Dale, nog in de versie van 2015.Beeld Tim Dirven

De Dikke Van Dale komt met een nieuwe, genderinclusieve editie. Omdat voetballers en ministers mannelijk, vrouwelijk of non-binair kunnen zijn, staat er bij heel wat woorden voortaan ‘m/v/x’. ‘Het woordenboek was nog niet mee.’

Yannick Verberckmoes

De samenleving verandert en dus doet het woordenboek dat ook. Als je het woord minister gebruikt bijvoorbeeld, weet je niet of de minister in kwestie nu een man of een vrouw is. Vandaag houdt het dan ook geen steek meer om enkel naar een minister te verwijzen met ‘hij’.

“Vroeger stond bij een heleboel woorden dat ze uitsluitend mannelijk waren”, zegt Ruud Hendrickx, een van de twee hoofdredacteurs van de ‘Dikke’. “Maar vandaag is dat heel vreemd. Je kan nu perfect zeggen dat de minister haar beleidsnota heeft voorgesteld.”

Het is goed mogelijk dat een minister zich niet in een van de twee klassieke geslachten herkent en liever een ander voornaamwoord wil. Omdat je dan ook met ‘die’ of ‘hen’ naar de minister in kwestie zou kunnen verwijzen, zet Van Dale vanaf nu ‘x’ achter het woord dat duidt op het ambt.

“De maatschappij is er nog niet uit met welk voornaamwoord je precies naar non-binaire personen moet verwijzen”, zegt Hendrickx. “Daar maken we geen keuze in. Maar we willen wel aangeven dat je nu voornaamwoorden kan gebruiken die beter passen bij het gender van een persoon. Het woordenboek was op dat vlak nog niet mee.”

Genderneutraal

In de nieuwste editie van de Dikke Van Dale, die op 22 maart uitkomt, worden bijna 15.000 woorden genderneutraal. De toevoeging ‘m/v/x’ geldt voor alle ‘de-woorden’ die wel een persoon aanduiden maar niet per se verwijzen naar zijn of haar biologisch geslacht. Op die manier wordt het gezaghebbende woordenboek volgens het persbericht genderinclusief.

Çavaria, de koepel van lgbtq+-organisaties, is opgezet met de nieuwe editie, omdat het woordenboek daarmee erkent dat sommige mensen zich niet thuis voelen in de hokjes van man of vrouw. “Hopelijk is dit een stap in de evolutie naar een maatschappij waar iedereen zichzelf kan zijn”, zegt woordvoerder Eef Heylighen. “Zonder de onnodige, stereotyperende en beperkende onderverdelingen op basis van toegewezen geslacht m/v.”

Toch zijn er nog een heleboel stereotypen waaraan het woordenboek niet morrelt. Er zijn een heel aantal woorden in het Nederlands waarin een biologisch geslacht vervat zit. Vuilnisman blijft gewoon mannelijk en een kraamvrouw is nog steeds vrouwelijk. Een vuilnisman kan dus niet non-binair zijn.

Het woordenboek lijkt volgens taalkundige Freek Van de Velde (KU Leuven) wat te worstelen met de taal. De maatschappij is wel op een andere manier naar gender gaan kijken, maar als het op grammaticale geslachten aankomt, blijkt het Nederlands toch vrij rigide. “Eigenlijk staat taal wat los van onze hedendaagse opvattingen over gender”, zegt Van de Velde. “Het is heel belangrijk om die discussies te voeren. Maar een grammaticaal genus is nog iets heel anders dan een gender of een biologisch geslacht.”

Een voorbeeld is het woord meisje. Dat is grammaticaal onzijdig, terwijl het om een individu gaat dat zich als vrouw identificeert. ‘Meisje’ krijgt doorgaans het onzijdige verwijswoord ‘dat’. Het Nederlands lijkt dus sowieso al in de genders verloren te lopen.

Nieuw genus

De nieuwe wijzigingen gaan volgens Van de Velde wat te ver. Je kan perfect aangeven dat non-binaire mensen liever hebben dat naar hen verwezen wordt met ‘die’ of ‘hen’, maar dat moet dan gewoon goed uitgelegd worden bij de voornaamwoorden. Door ‘x’ achter de woorden toe te voegen, lijkt het alsof er een nieuw grammaticaal genus ontstaat, maar dat is uiteraard niet zo, verduidelijkt de taalkundige.

“In de praktijk blijkt dat constructies met ‘die’ of ‘hen’ bovendien maar heel moeilijk van de grond komen”, zegt hij. “Ik snap dat de redactie wil tonen dat sommige mensen liever die voornaamwoorden gebruiken. Maar ik vind het eigenlijk nogal bizar dat het woordenboek het op deze manier aanpakt. Ik vrees dat het zijn hand overspeelt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234