Maandag 21/06/2021

Van brokkenpiloot tot Tourwinnaar

Nog één Alpenetappe moet Chris Froome overleven in de Tour en hij mag zich eindwinnaar noemen. Drie weken lang ging het over zijn geloofwaardigheid, maar waar komt die 28-jarige geletruidrager eigenlijk vandaan? Marije Randewijk

Twee weken lang heeft hij gezegd dat Parijs nog ver is en dat de Tour nog niet beslist was. Wie Chris Froome een beetje kent, wist wel beter. Die zege zou hij niet meer uit handen geven. In 2008 debuteerde hij in de Ronde nog voor het nietige Barloworld.

Vijf jaar geleden fietste hij bijna dagelijks achteraan. "Bijna alle dagen bracht ik door in de bus, maar ik vond het geweldig." Er was ook een reden voor zijn matige optreden. Zijn eerste Tour (hij werd 84ste) ging twee weken na het overlijden van zijn moeder van start. Jane Froome was altijd de belangrijkste persoon in zijn leven geweest. Zijn moeder had haar Britse paspoort ingeruild voor een Keniaans, het land waar Froome ook is geboren. Zij was ook degene die haar zoon in aanraking bracht met David Kinjah, de Keniaan die zou uitgroeien tot de mentor van de Tourwinnaar.

Froome was vorig jaar eigenlijk al de beste in de Tour, maar toen stond hij in de hiërarchie bij Team Sky onder Sir Bradley Wiggins. Het was publicitair beter dat Wiggins als eerste Brit de Tour zou winnen. Hij schikte zich in zijn lot.

Froome is het prototype van de Skyrenner. Om in die ploeg te renderen moet je zo'n 25 jaar zijn, geen vrouwen en kinderen hebben en je lichaam en je ziel aan het wielrennen offeren, gaf David Millar zijn profielschets. "Dat is het geval met Chris, in tegenstelling tot Wiggins wiens hoofd is ontploft." Froome is een beetje simpel, zegt Millar. Hij accepteert de Skydiscipline en weet zijn emoties te controleren.

Hij is niet op zoek naar erkenning. "Ik heb mijn doelen, en ik weet waar ik met mijn carrière heen wil. Ik wil de Tour winnen, niet enkel dit jaar, maar ook de komende zes, zeven jaar."

Twee keer refereert Chris Froome deze Tour aan zijn Afrikaanse roots. Het is op 18 juli, na rit 18 in de Tour, de dag van de verjaardag van Nelson Mandela. Hij stuurt zijn felicitaties naar Zuid-Afrika, het land waar hij opgroeide, en zegt hij dat hij hoopt dat hij op Madiba Day de Afrikaanse jeugd kan inspireren.

Een dag eerder is hem gevraagd herinneringen op te halen aan zijn leermeester David Kinjah. Zijn gedachten dwalen af en hij lijkt een moment in zijn eigen wereld te vertoeven. "Het is een gek idee, een speciaal gevoel", stamelt hij. "Om aan toen te denken, en waar ik nu zit."

Het is sowieso moeilijk door het pantser heen te dringen. Froome is een eenzaat. Hij groeide op in Kenia, waar Kinjah zich over hem ontfermde. Zijn doel is het ontdekken en stimuleren van jeugdig wielertalent in de achterstandswijken in en rond Nairobi. Het is zijn moeder die haar zoon met hem in aanraking brengt. "Ze zei tegen me: ''Mijn zoon is dol op fietsen, de school is tijdens de vakantie gesloten en ik heb geen idee wat ik met hem aan moet! Denkt u dat hij met u zou kunnen meefietsen?', verteld David Kinjah in het boek Chris Froome, Zijn opmerkelijke opmars, van David Sharp.

Froome was de enige blanke die in de township Kikuya kwam, Kinjah woont er in een hutje van golfplaten. In het begin staarde iedereen hem aan, maar dat deerde hem niet. Hij is altijd een buitenstaander geweest. Toen hij na de scheiding van zijn ouders als puber naar Zuid-Afrika verhuisde, voelde hij zich daar als 'blanke met een donker hart' ook ontheemd.

Parasiet

Uiteindelijk verruilt hij voor de Tour van 2008 zijn Keniaanse nationaliteit voor de Britse. Het opent de deur naar Team Sky. In de Tour wordt hij desondanks nog altijd de blanke Keniaan genoemd. Zelf heeft hij dat liever niet. "Ik weet niet of je me nog een Afrikaan kunt noemen. Hoewel ik nooit in Groot-Brittannië gewoond heb, voel ik me Brits. Ik ben geen Keniaan. Dat kan niet, ik ben blank. Mijn ouders zijn Brits en ik heb Britse voorouders."

Al drie weken lang reist er een parasiet mee door de Tour de France. Chris Froome lijdt aan bilharzia, een wormziekte die vooral in Afrikaanse landen voorkomt. Tijdens een bezoek aan Kenia, eind 2010, liep hij de infectie op en het lukt hem vooralsnog niet om de worm uit zijn systeem te bannen. Hij moet naar eigen zeggen elk half jaar worden behandeld. Hij slikt dan Biltricide, pilletjes die de worm doden.

Omdat Froome met kop en schouders boven de anderen uitsteekt en vele van zijn voorgangers doping namen, ligt zijn ziekte onder een vergrootglas. Ook de renner heeft daaraan bijgedragen door te goochelen met de data van zijn behandelingen. Bij Team Sky scheppen ze ook weinig duidelijkheid. Zo zei teambaas Dave Brailsford dat de wormen eitjes in het lichaam van Froome blijven leggen, die weer nieuwe eitjes aanmaken, wat onzin is.

Dat laatste bevreemdt Pieter van Thiel. Als specialist tropenziekten geldt hij als een autoriteit op het gebied van infecties als bilharzia. Hij behandelt geregeld toeristen die de ziekte hebben opgelopen. De meesten hebben een duik genomen in zoet, brak water waar de wormen eitjes leggen die door contact met slakken larven uitscheiden. Die larven zijn zo klein dat ze ongemerkt de huid kunnen binnendringen.

Volgens Van Thiel zijn de meeste patiënten binnen een paar weken van de parasiet af. "Je neemt 's avonds bij het eten vier tot vijf tabletten en vaak is het in een dag klaar. Ik zou deze meneer Froome graag behandelen."

De Brit wordt naar eigen zeggen al drie jaar geplaagd door de infectie. De behandelingen zijn volgens zijn vriendin Michelle Cound heftig. Hij zou er een paar weken niet van kunnen trainen. Opmerkelijk, vindt Van Thiel. "Hooguit voel je je twee dagen wat minder."

Froome hoeft geen medisch attest voor te leggen aan de UCI. Biltricide staat niet op de dopinglijst. Wel is het met zijn infectie aannemelijk dat Froome bij de artsen van de UCI in het oog springt. Volgens dopingexpert Douwe de Boer kan bilharzia leiden tot schommelingen in de bloedwaarden. Het hemoglobineniveau daalt, waardoor ook het hematocriet zakt. Een verlaagd hematocriet kan het verschil maken tussen de Tour winnen of verliezen.

De vraag is volgens De Boer: houden de UCI-artsen Froome extra in de gaten? Zijn bloedwaarden maken deel uit van het biologisch paspoort dat die gegevens op een rij zet en zo verdachte, en vaak door doping veroorzaakte schommelingen kan opmerken. Froome kan die schommelingen tegengaan door preventieve bilharzia-behandelingen te ondergaan. Het enige dat hij kwijt wil, is dat hij elke zes maanden wordt behandeld.

Kan Froome profijt hebben van zijn ziekte? De Boer denkt van wel. Hij gaat uit van het goede van de mens, en dus ook van de geletruidrager. "Maar vanwege de bilharzia heeft hij meer vrijheden in zijn biologisch paspoort." Dat wil zeggen: schommelingen kunnen toegeschreven worden aan zijn ziekte.

Stimulerende middelen

Een missie noemt Froome het. Hij voelt het als zijn verantwoordelijkheid om de wereld te tonen dat je de Tour zonder stimulerende middelen kan winnen. En dat de huidige generatie de sport anders beleeft. Het zijn grote woorden. Froome dreunde voortdurend zijn mantra op: dat hij erg hard heeft gewerkt om te komen waar hij nu staat. "Ik heb op een vulkaan geleefd. Ik was maanden weg van mijn familie. Mensen twijfelen. Maar er valt niks te twijfelen. Mijn resultaten zijn het product van volharding."

Froome, die ook wel een 'trainingsfundamentalist' wordt genoemd, raakte wel geïrriteerd, noemde het 'respectloos' dat hij op het hoogtepunt van zijn carrière voortdurend verantwoording moest afleggen. Maar boos weglopen deed hij nooit. Dat mocht niet van zijn ploeg, die openheid en transparantie predikt. Om die reden stelde Sky ook een aantal data over Froome beschikbaar aan l'Équipe en vroegen ze specialist Fred Grappe een oordeel te vormen. Die stelde vast dat de Brit vooral over een bijzondere zuurstofopnamecapaciteit beschikt. Froome erkende dat hij blij was dat een buitenstaander nu had vastgesteld dat zijn prestaties niet 'buitengewoon' zijn.

Eén keer werd hij geconfronteerd met een dopingzaak in zijn eigen ploeg. Tijdens de Tour van 2008 werd de Spanjaard Moisés Dueñas positief bevonden en met handboeien uit het hotel weggevoerd. "Ik ben heel blij dat hij is gepakt, het zijn dit soort types die de sport kapotmaken en die de koers te hard maken", was zijn reactie. Hij antwoordde destijds gevat op de vraag of er sprake was van een gestructureerd dopingprogramma bij de ploeg: "Dat is natuurlijk niet het geval. Als dat zo zou zijn, zou Dueñas het spul niet in zijn bagage hoeven te verbergen", zegt hij in zijn biografie.

De weg naar het profpeloton was niet altijd even gemakkelijk. Maar Froome klaagde nooit over de slechte wegen, de hoogte, de warmte, zijn materiaal of het gebrek eraan. Hij ging 's ochtends trainen en verdiende in de middag een centje bij als fietsenmaker.

Nationaal kampioen

Toen hij had geleerd dat elk land zijn eigen nationaal kampioen had, belde hij de bond met de vraag wanneer die kampioenschappen in Kenia waren. Het antwoord was 'nooit'. Froome wilde dan weten wat hij moest doen om de kampioenstrui van Kenia te mogen dragen. De bond antwoordde dat hij zijn eigen truitje mocht naaien en zich zo nationaal kampioen kon noemen.

In 2006 wilde hij naar het WK in Salzburg, maar de Keniaanse federatie was niet van plan iemand te sturen. Froome hackte daarop de e-mailaccount van de voorzitter en mailde de UCI dat de Keniaanse bond graag Froome wilde inschrijven. In Salzburg verplaatste hij zich met de bus en lopend, met zijn fietsen aan de hand en een koffer op zijn rug, naar zijn hostel.

Bij de tijdrit op het WK liep het na honderdvijftig meter al mis. "Ik reed recht op een commissaris die met een stapel papier in zijn handen op het parcours stapte. Al die papieren vlogen door de lucht. We gingen allebei tegen de grond. Dat was een enerverend begin van mijn carrière in Europa", zou Froome vertellen. Hij krabbelde recht en werd 36ste op 3:32 achter de winnaar, de Belg Dominique Cornu.

In 2010 raakte hij tijdens de Tour geobsedeerd door Wiggins en vooral door de kilo's die zijn ploegmaat was afgevallen. In Kenia speurde hij toen al naar gewassen die geschikt waren voor een atleet om te eten. Hij weerlegt dat hij er vreemde eetgewoonten op na houdt, maar geeft wel toe dat hij alles zo natuurlijk mogelijk houdt en pasta verafschuwt.

In zijn eerste Giro neemt hij elke etappe karrenvrachten fruit mee, terwijl zijn ploegmaats allemaal kozen voor broodjes. "Het is onmogelijk om de Giro uit te rijden zonder mijn broodjes", hield zijn ploegleider Claudio Corti hem voor. "Ik verteer fruit gemakkelijker dan brood", antwoordde Froome.

De Europese carrière van Froome kende allesbehalve een vlekkeloos begin. Al na 150 meter op het WK 2006 in Salzburg reed hij een official omver.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234