Zondag 26/05/2019

Designer games

Van 9 tot 99 jaar: het gezelschapsspel is helemaal terug

Beeld DV

"We spelen een spel vanavond!" Mama, papa en de kindjes die gezellig rond een kartonnen bord met kaarten en pionnetjes verzamelen ... In een tijdperk van tablets, smartphones en 'Angry Birds' lijkt het een hopeloos oubollig beeld. Toch is het gezelschapsspel al enkele jaren aan een opmerkelijke opmars bezig. Nederlanders Harry Veenendal en Rob Okhuijsen schreven zelfs een boek over de positieve invloed van bordspelen op je carrière. Waar komt die populariteit zo plots vandaan?

Het is nog vroeg, dus hou het stil, maar het valt niet meer te ontkennen: de feestdagen komen er weer aan. Niets dan vrede en vrolijkheid natuurlijk, maar ergens dreigt toch ook de wat stresserende opgave om met originele cadeaus te komen aandraven en het vooral heel gezellig te maken. Alvast een kleine tip: het gezelschapsspel was nog nooit zo hip als vandaag.

Game Boy, Nintendo, PlayStation, Xbox, PC ... Op enkele generaties tijd leek een lichtgevend beeldscherm zich verankerd te hebben als een onmisbaar medium voor een goede 'game'. Het kartonnen bordspel was dood en begraven. In 2008, nog niet zo gek lang geleden, zagen fabrikanten van bordspelen zich nog genoodzaakt de overstap te maken naar videogames.

Vandaag is die laatste nog steeds met een ontmoedigende voorsprong de meest lucratieve sector, maar sinds het onheilspellende bericht van 2008 lijkt het bordspel uit het niets een Gouden Eeuw te zijn binnengestapt. In de afgelopen vier jaar schoten de verkoopscijfers jaarlijks tot 40 procent de hoogte in.

Nerdy

Algemeen wordt aangenomen dat vooral het internet verantwoordelijk is voor de hernieuwde interesse in gezelschapsspelen. De populariteit van digitale versies van bekende bordspelen beweegt eigenaars van smartphones en tablets er vaak toe om ook de kartonnen versie in huis te halen.

Zowel gamers als ontwerpers wijzen echter naar een tweede belangrijke factor in de opmars van bordspelen: ze worden gewoon beter.

In het 'nerdy' milieu bestaat er al lange tijd een onderstroom waarin het fysieke bordspel een aanzien geniet dat de vergelijking met de videogame moeiteloos doorstaat. Door een beperkt aantal verkoopssuccessen, zoals 'Carcassonne' en 'De Kolonisten van Catan', dat internationaal wist door te breken, beleefde het gezelschapsspel de voorbije jaren ook bij het grote publiek een ongeziene renaissance.

'De Kolonisten van Catan' was het begin van een hele generatie 'designer games'. Beeld rv

De Kolonisten van Catan

Vooral het succes van 'De Kolonisten van Catan' wekte internationaal een hernieuwde interesse voor het klassieke bordspel. Dat spel, waarbij de 'kolonisten' het tegen elkaar moeten opnemen door grondstoffen te verhandelen en dorpen en steden te bouwen, werd in 1995 bedacht door de Duitser Klaus Teuber. Het spel werd in minstens 25 talen vertaald en ging wereldwijd 18 miljoen keer over de toonbank.

De immense populariteit van 'Catan' bracht een hele generatie van 'designer games' op gang. In de Britse krant The Guardian wijst spelontwerper Scott Nicholson op het fundamentele verschil tussen Amerikaanse en Europese bordspelen: voor Amerikaanse gamers is het doel in de eerste plaats de tegenstanders uit te schakelen. Europese games zijn 'slimmer', uitdagender: spelers moeten samenwerken, of strategisch denken om eenzelfde doel op een effectievere manier te bereiken.

"Catan maakte duidelijk dat gezelschapsspelen over andere dingen konden gaan dan met een pion een vastgelegd parcours afleggen of tegenspelers af te maken in gevechten", zegt Nicholson. "Door het handelselement ben je de hele tijd bij het spel betrokken, ook als het niet jouw beurt is. Je hoeft niet telkens een rondje te wachten, wat in het begin een groot voordeel van het spel was."

Door het succes van 'De Kolonisten van Catan' werd het gezelschapsspel plots een commercieel interessante business. Verschillende nieuwe ontwerpers en fabrikanten verschenen op het toneel, wat de markt een nooit geziene creatieve boost gaf.

Mond-tot-mondreclame

Vooral uitgever 999 Games heeft ervoor gezorgd dat de 'designer games' ook in ons land werden geïntroduceerd, zegt Matt Mignolet van Outpost Gamecenters, een speciaalzaak met filialen in Antwerpen, Gent en Brussel. Daar zien ze al langer dat het gezelschapsspel bijzonder populair is als eindejaarscadeau voor de hele familie.

"Dat merk heeft zich erop toegelegd de grote games uit bijvoorbeeld Duitsland te vertalen voor de Nederlandse markt. Op die manier zijn ze ook in België terechtgekomen."

Door mond-tot-mondreclame klommen de games vervolgens uit hun niche op naar de mainstream. "Mensen die voorheen alleen van 'Monopoly' of 'Scrabble' gehoord hadden, ontdekten plots een hele generatie games die gewoon veel leuker waren."

De drempel om een nieuw spel te ontdekken, waarvan je eerst nog de handleiding moet lezen, is soms nog groot, zegt Mignolet. "Maar het is niet zo dat games als 'De Kolonisten van Catan' of 'Dominion' te moeilijk zijn voor bepaalde leeftijden. Daar wordt heel goed op gelet."

"Een gamer wordt nooit oud"

Naast de bordspelen bestaat er nog een hele markt van 'collectible card games': kaartspelen die in sets gekocht kunnen worden en vervolgens geruild en verzameld. De wedstrijden die met die games georganiseerd worden, trekken al jaren meer en meer volk. Van de populairste titels, zoals 'Magic: The Gathering' en 'Pokémon' bestaat er een wereldwijd professioneel circuit, met deelnemers van alle leeftijden.

"Bord- en kaartspelen zijn geen dingen meer die na de studententijd nooit meer uit de kast worden gehaald. En gamers zijn geen nerds meer die nooit hun kelder uit komen. Ze komen buiten en ontmoeten elkaar, en dat werkt aanstekelijk", legt Mignolet uit. "Ik ben zelf 42, en ik speel nog wekelijks. Een gamer wordt nooit oud."

Door de populariteit van de tv-serie is er rond het 'Pokémon'-kaartspel een professioneel circuit ontstaan. Beeld Pokémon
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.