Donderdag 19/05/2022

Valls draait op voor rekening van zijn kameraden

Kleis Jager is correspondent in Frankrijk voor Trouw en Het Financieele Dagblad. Hij schreef deze bijdrage op uitnodiging van De Morgen.

Het moment van Valls is dus aangebroken. In Évry, de Parijse voorstad waar hij elf jaar burgemeester was, kondigde hij gisteravond aan dat hij kandidaat is voor de presidentsverkiezingen over vijf maanden.

Zijn taak is van een ontzagwekkende omvang. Al maanden geven peilingen aan dat links ontbreekt in de eindstrijd. Alles en iedereen in Frankrijk gaat ervan uit dat de strijd in de tweede ronde gaat tussen de conservatief-liberaal François Fillon en de populist Marine Le Pen. Deze affiche is niets minder dan een nachtmerrie voor progressief Frankrijk.

Maar men heeft het er zelf naar gemaakt. De Parti Socialiste (PS) is de kiezer kwijt. Vooral voor de Fransen met lage inkomens in de periferie van het land hoeft het niet meer. Het peuple de gauche, dat in 1981 Mitterrand in het Elysée hielp, het volk van links, is al lang vertrokken, vooral richting de familie Le Pen.

Hoe dat precies komt, daar hebben maar weinig socialisten serieus naar willen kijken. Volgens een advies van de aan de PS gelieerde denktank Terra Nova moest men er maar niet zo'n groot probleem van maken. Immigranten, vrouwen, studenten en de lgbt vormden samen welbeschouwd een veelbelovend, nieuw kiespubliek. Dat zag er ook nog eens veel sympathieker dan het oude: grootsteeds en zonder het racisme en de muffe nostalgie naar de tijd dat Frankrijk nog grensposten had.

François Hollande, die vorige week zijn echec toegaf door aan te kondigen dat hij niet voor nog eens vijf jaar beschikbaar is, zag er wel wat in. Zo benoemde hij op justitie een heldin van Terra Nova, Christiane Taubira. Een vrouw die de breuk met het volk nog verder wist uit te diepen. Het cellentekort ging zij niet te lijf met meer gevangenissen. Criminelen - uiteindelijk ook slachtoffers van een onrechtvaardige samenleving - wilde zij zo min mogelijk hun straf laten uitzitten. Toen Hollande veroordeelde terroristen de Franse nationaliteit wilde ontnemen, schreeuwde zij moord en brand en stapte ze met veel misbaar op.

Geloofwaardig alternatief

Valls heeft dit alles met lede ogen aangezien. Zijn links wil de oude kiezers terug. Hij pleit er al jaren voor dat de boodschap van de PS weer hoorbaar wordt voor degenen die de sociaal geograaf Christophe Guilluy 'verliezers van de globalisering' noemt. Zijn ervaring in Évry heeft hem geholpen de realiteit te blijven zien. In de wijk Les Pyramides bijvoorbeeld wonen uitsluitend zwarte Afrikanen. Noord-Afrikanen trokken weg uit deze buurt die al eerder was verlaten door blanke Fransen. Als geen ander weet Valls hoever de realiteit van de multiculturele samenleving is verwijderd van het ideaal van de hoogopgeleide dromers in zijn politieke familie. Of cynici, want de meest luidruchtige propagandisten van de open samenleving willen voor zichzelf vaak geen veelkleurige omgeving.

De boodschap van Valls op het gebied van immigratie, islam en de Franse identiteit ligt niet ver verwijderd van die van François Fillon. Hij zou een geloofwaardig alternatief kunnen formuleren voor het drastische programma van Le Pen, dat neerkomt op nul-immigratie.

Maar er is een ander, nog groter probleem waarmee Valls moet zien af te rekenen. Zijn rivalen bij de voorverkiezingen verdedigen een ouderwets socialisme dat niets wil weten van wat voor hervorming dan ook. Valls was altijd voor een sociaal-liberale lijn: zo nam hij stelling tegen de 35-urige werkweek en verklaarde hij in een zaal vol ondernemers dat hij houdt van het bedrijfsleven.

Zijn vijanden maakten hem en Hollande de afgelopen jaren het regeren bijna onmogelijk, bij belangrijke ingrepen werd het parlement zelfs gepasseerd. Het werd zo erg dat de premier verklaarde dat hervormingsgezinden en orthodoxen niet langer met elkaar verder kunnen. Nu moet hij laten zien dat hij bruggen kan bouwen.

In scherven

Valls wacht een vrijwel onmogelijke taak: de PS ligt in scherven en niemand gelooft werkelijk dat een finaleplaats in mei erin zit. Hij draait op voor de schade die is aangericht door zijn kameraden. Het is te hopen voor de socialisten dat Valls na de verkiezingen de leiding kan nemen bij de wederopbouw van zijn partij. Om het wellicht in 2022 nog een keer te proberen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234