Zaterdag 31/10/2020

Vallen is helaas part of the job geworden

Bij het startschot van de Baloise Belgium Tour hoort vandaag een venijnige terugslag naar de verschrikking van vorig jaar. De aanrijding van Stig Broeckx bracht een storm aan verontwaardiging teweeg, maar sindsdien is te weinig veranderd.

"De renners reden met zeventig, tachtig per uur de Baraque Michel naar beneden, zonder bij te trappen. Een mooie brede weg hoor, vliegtuigpleinbreed zelfs. Op zo'n moment het peloton voorbijsteken houdt echter risico's in." Hans De Clercq, ploegleider bij Sport Vlaanderen-Baloise, reed die bewuste 28 mei achter het peloton en herinnert zich de kritieke botsing van mobiele seingever en wielermeute nog haarscherp. De immer goedlachse Stig Broeckx kreeg die dag een zware rekening gepresenteerd: twee bloedingen in de hersenen en een comateuze toestand, die uiteindelijk vijf maanden zou aanslepen. Menselijk leed dat wellicht te vermijden was als een regulator achter het peloton het gemotoriseerde verkeer in goede banen had geleid.

Zo kort na de fatale aanrijding van Antoine Demoitié in Gent-Wevelgem lokte het incident een hevige mediarel uit over gebrekkige omkadering en een verdorven mentaliteit, volgens Tom Boonen ook bij de renners zelf. Terwijl hun collega Broeckx één jaar na de feiten met dezelfde strijdlust aan zijn - volgens recente berichten - 'miraculeuze' revalidatie werkt, zullen diezelfde renners vandaag als vanouds over Belgische wegen snellen. Een halfuur na de safetycar weliswaar, die voor het peloton uitrijdt om hindernissen te signaleren. Toch zal ook die primeur niet wegnemen dat het onheil op het asfalt ligt te wachten voor de renners.

Grote starheid

"Ik blijf herhalen dat er weinig zware ongelukken gebeuren in het wielrennen", zegt Philippe Mariën, veiligheidscoördinator bij Belgian Cycling. Hij betreurt dat de mobiele seingevers vorig jaar de gebeten hond waren. "Vergeet niet dat al die motards er zijn om de verschillende belangen te verdedigen. Mobiele seingevers voor de veiligheid, media voor de commerciële belangen en volgwagens voor het sportieve."

"Veiligheid kost echter ook geld en de verkeerssituatie is doorheen de jaren een stuk complexer geworden", nuanceert Mariën. Sinds de commotie heeft Belgian Cycling de beperkingen voor mobiele seingevers uitgebreid en twee nieuwe functies gecreëerd: 'technical delegates' die gevaarlijke parcourspunten opsporen en regulatoren die vanaf de moto het verkeer voor en achter het peloton in goede banen leiden. "Waar we ook op hameren is een way-out en way-in, een soort sluipweg waardoor motards het peloton niet meer voorbij hoeven."

Het blijft wel de wedstrijdorganisatie die de eindverantwoordelijkheid draagt. Ex-renner De Clercq zet de veiligheidslijnen uit voor Gent-Wevelgem en weet sinds de tragedie met Demoitié dat het noodlot overal kan toeslaan. "Binnen Flanders Classics passen we de ingevoerde maatregelen al een vijftal jaar toe en we hebben ze verkondigd naar iedereen die het wilde horen. Helaas moeten er eerst twee zware accidenten gebeuren vooraleer het doordringt."

"Iedereen blijft op zijn eigen eilandje zitten, terwijl we net ideeën moeten uitwisselen", hekelt De Clercq de huidige gang van zaken. Die starheid merkt Mariën, die bij de internationale wielerunie UCI de werkgroep veiligheid en technische reglementering voorzit, vooral op in een internationale context. "We hebben vorig jaar drie keer vergaderd en dan pas voel je dat alle actoren hun eigen winkel verdedigen. Organisaties als ASO, de rennersvakbond CPA, de ploegen, niemand wil wijken."

Kleiner peloton en circuits

De UCI kwam begin februari met een nieuw reglement dat de dynamiek aan gemotoriseerde voertuigen in goede banen moet leiden. De tekst bevat goede richtlijnen, onder meer over mediapools (beperkingen van het aantal fotografen op kritieke punten) en regulatoren, maar is eerder logisch dan revolutionair te noemen. De unieke setting op de openbare weg, die in ieder land aan een eigen wetgeving onderhevig is, blijft een struikelblok. "Zo'n document moet wereldwijd van toepassing zijn, of het nu gaat om de Ronde van Burkina Faso of Dwars door Vlaanderen. Dat is niet evident", zegt Mariën.

De veiligheidsomkadering neemt dus schoorvoetend stappen, maar ook de verschillende spelers moeten in de spiegel kijken. Dat werd nog eens geïllustreerd tijdens de Ronde van Californië, waar enkele motards passief toekeken hoe een totaal versufte Tom Skujins na een valpartij over de weg doolde. "Het manco van een sport die haar kinderen in sneltempo verslindt", schreef Hans Vandeweghe (DM 20/5). In een klimaat waar renners om de oren worden geslagen door stressfactoren en sensatiezucht, is de mens op de fiets bijna vergeten.

En toch is het net de veelvoorkomende reactie bij de renners die het meest boekdelen spreekt: allemaal part of the job. Volgens Bobbie Traksel, voorzitter van de atletencommissie binnen de UCI, is er een gebrek aan samenhorigheid. "De renners staan niet altijd op één lijn om een statement te maken en dat is hun grote zwakte."

Bovendien durven ook renners een loopje te nemen met de regels. In de Omloop kwamen koplopers Vanmarcke, Van Avermaet en Sagan met een schamele boete weg, nadat ze op het voetpad reden. "Terwijl die regel er in de grond is voor de veiligheid. Ik ben doodsbenauwd dat er op een dag een kind wordt aangereden", vertelt Mariën. "Er had een sterk signaal gegeven kunnen worden door hen uit koers te nemen, maar zo simpel is het helaas niet bij drie zo'n kleppers."

Goede intenties kunnen voorlopig dus niet gekoppeld worden aan een geslaagd eindrapport. Bij Belgian Cycling pleiten ze daarom voor een kleiner peloton en ook circuits bieden perspectieven, denkt Mariën. "Naar veiligheid én commerciële belangen toe. Daar ligt volgens mij de toekomst van de wielersport, zonder aan de grote monumenten te raken weliswaar. Neem nu de WorldTour-wedstrijden in Canada: twee circuits en twee keer pure reclame voor de sport."

"Er zijn misschien wel te veel partijen en te veel belangenconflicten die de evolutie naar een gezonde wielersport in de weg staan", zucht Mariën. Drastisch veranderen kan niet zonder tegen schenen te schoppen. Met die gedachte in het achterhoofd hoeft het niet te verwonderen dat er geen aardschok doorheen het veiligheidsbeleid is gegaan. 2017 is namelijk een verkiezingsjaar voor de UCI.

Dit artikel kwam samen met Quinten Van Hoecke, Midas Van Wynendaele en Michiel Dheedene tot stand in het kader van een journalistieke bachelorproef aan de Arteveldehogeschool.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234