Zaterdag 05/12/2020

Cipiers

Vakbonden praten opnieuw met Geens over minimale dienstverlening (al kan staken ook nog)

Hans Tielens, cipier in de gevangenis van Merksplas: ‘Voor ons is staken de enige manier om actie te voeren tegen het beleid, en net dat recht komt op de helling te staan.’Beeld Tine Schoemaker

Sinds vorige week staakten cipiers tegen de invoering van de minimale dienst­verlening. Die moet ervoor zorgen dat er genoeg cipiers zijn zodat maaltijden of wandelingen bij een staking niet in het gedrang komen. De vakbonden hebben hun aangekondigde acties on hold gezet. 

“Ik vrees dat ze eerst willen zorgen dat we niet kunnen staken”, zegt Nathalie Schoonbaert (49), een cipier uit de gevangenis van Brugge. “Om ons dan nog wat meer af te nemen. Ik denk dat dat de bedoeling is.” Voor haar is de regeling rond de minimale dienstverlening de druppel die de emmer van de onderbezetting in de gevangenissen doet overlopen. “Nu is het al moeilijk om verlof te nemen. En vroeger wilden ze ook onze ziektedagen verminderen.” 

Ook  Hans Tielens (30), een cipier uit de gevangenis van Merksplas, voelt het zo aan. “Voor ons is staken de enige manier om actie te voeren tegen het beleid”, zegt hij. “En net dat stakingsrecht komt op de helling te staan.” 

De minimale dienstverlening is al langer een heet hangijzer binnen justitie. Eerder deze maand besloot Geens om zijn plan zonder akkoord met de bonden door te drukken. Vandaag – nadat er al vakbondsacties geweest zijn – zit de minister weer met de bonden aan tafel. 

Natuurlijk begrijpen de cipiers waarom er een minimale dienstverlening nodig is. Als het gevangenispersoneel het werk neerlegt, moeten voor de gevangenen nog een aantal basisrechten gegarandeerd blijven: maaltijden, een dagelijkse wandeling van een uur of bezoek. Net daar is het in het verleden al verkeerd gelopen. 

Andere cijfers

Tijdens de stakingen van de cipiers in 2016 was de situatie in sommige gevangenissen mensonterend. Gevangenen zaten de klok rond in hun cel en konden zich amper wassen. Toen klopte het CPT – een Europees comité tegen het ‘folteren’ van gevangenen – op tafel om via een minimale dienstverlening te verhinderen dat zulke situaties zich nog zouden voordoen. 

Vorig jaar is een wet goedgekeurd om die minimale dienstverlening in te voeren, maar het overleg erover tussen de vakbonden en Geens is sindsdien vastgelopen. “Over de minimale dienstverlening is drie jaar onderhandeld”, zegt zijn woordvoerder Sieghild Lacoere. “Er is overleg geweest in vier rondes, zelfs met een bemiddelaar, maar op een gegeven moment moet het vooruitgaan. Wij zijn het enige land in Europa zonder een minimale dienstverlening, naast Albanië.”

Wat het overleg zo moeilijk maakt, is dat Geens en de bonden beiden uitgaan van andere cijfers over hoeveel personeel er nodig is om de gevangenen te bewaken. De minister stelt dat er in het merendeel van de gevangenissen tussen de 50 en 60 procent bezetting nodig is.

Monddood

Volgens de bonden wordt er echter met de cijfers gegoocheld, omdat die uitgaan van kaders die volledig zijn ingevuld – quod non. En vraagt de minister te veel cipiers, om aan de wettelijke verplichtingen te voldoen. Daardoor wordt het cipiers in de praktijk dus veel moeilijker gemaakt om te staken. “Zo kunnen ze ons monddood maken”, zegt Schoonbaert. “Als ze dat hebben bereikt, kunnen wij niets meer doen.” 

De manier waarop de plannen voor de minimale dienstverlening zijn uitgetekend, stoot ook Tielens tegen de borst. “In veel gevangenissen zit het personeel nu al op zijn tandvlees”, zegt Tielens. “Voor die ‘minimale dienstverlening’ zouden er in sommige gevangenissen al meer mensen nodig zijn dan het kader waarop ze in normale werkdagen moeten werken. Je kan dus spreken van een ‘maximale dienstverlening’.” 

Als het overleg nu spaak loopt, gaan de geplande acties opnieuw door. En bij zulke stakingen is er altijd een vrees dat spanningen tussen de gevangenen en cipiers oplopen. “Er zijn gedetineerden die bij ons op de grond slapen omdat ze met drie een tweepersoonscel moeten delen”, zegt Schoonbaert. “Voor mij kan dat niet. Maar als er spanning is, tegen wie uiten ze dat dan? Meestal tegen de persoon die de deur komt opendoen.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234