Vrijdag 06/12/2019

Vakbonden kiezen voorHarde actie?Overleg?Onderlinge ruzie?

Open oorlog in vakbondsland. Marie-Hélène Ska, topvrouw van het Franstalige ACV, en haar Franstalige ABVV-collega Marc Goblet bestoken elkaar met kwetsende verwijten en dreigementen. Het o zo gekoesterde gemeenschappelijk vakbondsfront ligt even aan diggelen, maar dooft dit ook het vuur van de hete herfst?

"Geen idee wat haar bezielde. Haar uitspraken zijn bijzonder jammer." Een ACV-topper heeft met grote ogen het interview met Marie-Hélène Ska afgelopen weekend in Le Soir gelezen. De Franstalige vakbondsvrouw liet geen spaander heel van Marc Goblet, de voorzitter van het socialistische FGTB.

"Ik ben alles wat hij veracht", zegt ze. "Een vrouw die gestudeerd heeft en haar dossiers kent. Dat werkt hem danig op de zenuwen." Ze doet er nog een schepje bovenop als het over de socialistische familie gaat. Genadeloos is ze voor het "Henegouwse socialisme". "In Charleroi staat de term 'solidariteit' voor 'ik steek alles in eigen zak en beslis zelf'."

De reacties waren navenant. PS-voorzitter Elio Di Rupo had het over "aanvallen van de laagste soort". Maar vooral, Goblet was in alle staten. "Fout. Waar ik niet van hou, is de belangen van de arbeiders na de belangen van CD&V zetten", liet hij weten via Twitter. Hij had het over "imbeciele uitspraken, die blijk geven van een gebrek aan intelligentie en verantwoordelijkheid". "Ik hoop dat ze dit niet heeft gedaan om het gemeenschappelijk vakbondsfront af te breken."

Afgaande op het openlijke geruzie tussen de twee absolute toplui lijkt dat front compleet aan diggelen te liggen. Sinds de sociale onrust hebben de socialistische en christelijke vakbond er nochtans alles aan gedaan om steeds samen op te treden. Dat verhoogt de slagkracht en, bovendien, is het voor ABVV de enige manier om in de regering nog enige invloed uit te oefenen. Nu de PS (en de sp.a) in de oppositie zit, is de socialistische vakbond aangewezen op ACV en CD&V voor een 'politieke lange arm'.

Uitgefloten

Niet dat er nooit spanningen waren tussen de twee vakbonden. De twee hebben een andere traditie: ACV kiest voor het overleg, ABVV wil harde actie. Toch wisten ze dat de voorbije maanden wonderwel te combineren. Zo keurde het ACV deze winter het loonakkoord van de Groep van Tien goed, terwijl het ABVV aan de kant bleef staan. Toch ontplofte de boel niet: in de weken nadien werd er weer zij aan zij op straat betoogd.

Anderzijds stelde het ACV zich coulant op toen het ABVV in april een grote ambtenarenstaking organiseerde. Officieel steunde de christelijke vakbond de actie niet, maar hij betaalde wel het stakingsgeld aan zijn militanten uit. Dat zo een uitlaatklep voor de misnoegde militanten werd gegund, was handig meegenomen. Toen een deel van de ABVV-achterban aanstuurde op een nieuwe algemene staking, werd dat dan weer afgeblokt door de top. De relaties met ACV waren te belangrijk. De regering en de werkgevers hadden genoeg geprobeerd om hen uit elkaar te spelen. Dat vermijden, bleef het ordewoord.

Waarom spuwt Ska dan in de eigen soep, door zelf, ongevraagd dan nog, het ABVV aan te pakken? De Waalse topper staat onder grote druk. Tijdens een grote vakbondsmanifestatie in maart werd ze nog genadeloos uitgefloten. Achteraf werd ze aangesproken door heel wat ACV-militanten. Waarom ze toch zo soft was?

Omdat het cdH niet in de regering zit en de politieke connectie via CD&V ontbreekt, is de weg van het overleg voor haar veel moeilijker te verdedigen. Nu de tax shift voor de vakbonden niets heeft opgeleverd, al helemaal. Veel (Franstalige) ACV-militanten kijken jaloers naar de ongebonden en veel hardere opstelling van de FGTB. Vandaar haar scherpe tegenaanval.

Een andere vraag is of met Ska's giftige uitspraken aan het adres van het ABVV het vakbondsfront nu definitief aan diggelen ligt.

"De uitspraken waren grof, maar vooral persoonlijk. Het zijn twee mensen die niet namens hun instantie spreken", zegt onderzoekster Vaïa Demertzis van het gerespecteerde wetenschappelijk instituut Crips. Ze volgt het sociaal overleg van nabij. "Het gemeenschappelijk vakbondsfront is een fluctuerend gegeven, zoals de voorbije maanden ook is gebleken. Uiteindelijk zullen ze elkaar weer vinden."

ABVV-voorzitter Rudy De Leeuw en zijn ACV-collega Marc Leemans zijn momenteel met vakantie en willen niet reageren. Maar zolang zij geen forse uitspraken doen, is er nog niets gebroken. Ze strijden tegen een gemeenschappelijke vijand, die hen uiteindelijk altijd weer samendrijft: een rechtse regering die de werknemer in de kou zet.

Grote betoging

Neen, hoe heet de herfst zal worden, zal pas duidelijk zijn op de nieuwe grote betoging op 7 oktober. Hoeveel volk er dan op straat komt, bepaalt het elan van het hele najaar. Het succes van eind vorig jaar valt niet te evenaren. De sympathie voor het protest was toen huizenhoog. Ook heel wat mensen die niets met de vakbonden te maken hadden, stapten mee in de mars van 120.000 man.

Maar de regering is intussen op kruissnelheid gekomen. De pensioenhervorming, de tax shift of de besparingen in de werkloosheid: overal heeft de regering knopen doorgehakt. Terwijl de ploeg-Michel in haar begindagen gemakkelijk uit evenwicht te brengen was, kan ze nu zelfverzekerd discussies in het parlement en de media de kop indrukken. Een trein in beweging is veel moeilijker te stoppen dan eentje die maar net op gang komt. "Zo ging het onder Di Rupo", zegt een ACV'er. "Nadat het eerste protest was weggestorven, deed de regering gewoon verder."

Bij het ACV bestaat wel degelijk de vrees dat er bij de bevolking actiemoeheid is ontstaan. Nieuwe stakingsacties hoeven niet zo nodig voor hen, maar dat wil niet zeggen dat ze de wapens laten zakken. Met gerichte acties in de media zullen ze de gevolgen van het regeringsbeleid blijven aanklagen. "Dat werkt", zegt een topper. "Zo zien we dat na enkele schrijnende verhalen de regering is teruggekomen op de harde aanpak van werkloze mantelzorgers of deeltijds werklozen." Het ABVV van zijn kant zal blijven hameren op harde actie.

"De kans is groot dat ze elkaar vinden in de strijd tegen het tax shiftakkoord", zegt politicoloog Carl Devos (UGent). Voor beide bonden is dat gewoon onaanvaardbaar. De reactie van het ACV was mogelijk nog scherper dan die van de socialisten. Opnieuw kunnen ze het dubbele model van actie en onderhandelen toepassen.

Uitlaatklep

"Er zijn namelijk nog veel losse eindjes, waar de bonden het verschil hopen te maken in de concrete uitwerking", weet Devos. Het ABVV blijft dan aan boord voor de politieke invloed, het ACV gebruikt de dadendrang van de socialistische vrienden als uitlaatklep. Zo zullen de bonden alles op alles zetten om de btw-verhoging op elektriciteit mee te nemen in de indexsprong.

"Het is erop of eronder, zowel voor de regering als de vakbonden", besluit Devos. "Kan de regering haar eigen gang gaan en sterft het protest een stille dood? Of zal ze de rest van de legislatuur wel rekening moeten houden met de bonden en werk moeten maken van echte sociale correcties?"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234