Zaterdag 17/08/2019

Vakantiedagen

Vakantiedagen opsparen? Open Vld wil zelfs uitbreiden naar overuren en gewone verlofdagen

Egbert Lachaert (Open Vld). Beeld BELGA

Regeringspartij Open Vld reageert positief op het voorstel van minister van Werk Kris Peeters (CD&V) om werknemers de kans te geven extralegale vakantiedagen op te sparen. Open Vld-Kamerlid Egbert Lachaert wil dat systeem zelfs uitbreiden naar overuren en gewone verlofdagen. Dat moet dan wel op ondernemingsniveau geregeld worden en op een tijdspaarrekening per werkgever. De groene oppositiefractie Ecolo-Groen noemt het voorstel dan weer "een slechte concretisering van goede voornemens". 

Minister Peeters wil een nieuw systeem invoeren waarbij een werknemer bijkomende vakantiedagen, die werkgevers kunnen geven als extralegaal voordeel, kan opsparen tot een periode waarin er op het werk wat meer ruimte is of wanneer hij er meer nood aan heeft. Daarvoor moet eerst de loopbaanrekening worden uitgewerkt.

Open Vld wil verder gaan. "Waarom zou je ook niet overuren en gewone verlofdagen mogen 'storten' op je tijdspaarrekening? En volgens ons moet het ook mogelijk zijn om bijvoorbeeld een financiële eindejaarspremie om te zetten in verlofdagen, op een voor de werkgever budgetneutrale manier. Sommige bedrijven experimenteren hier al mee. Zo geef je werknemers de kans om in drukke periodes hun vrije tijd op te sparen, om ze later op te nemen wanneer het echt nodig is", zegt Lachaert.

Lachaert zegt wel dat dit systeem van tijdsparen het best wordt uitgewerkt op ondernemingsniveau. "Iedere onderneming is uniek. Een kleine kmo met één werknemer functioneert anders dan een multinational met honderden of duizenden werknemers".

Tijdsparen is niet hetzelfde als de loopbaanrekening, zegt Lachaert. "Bij een loopbaanrekening blijven de rechten behouden als je van werkgever wisselt. Zo een systeem dreigt snel onwerkbaar complex te worden. Een voorbeeld: mijn nieuwe werkgever draait dan op voor verlofdagen die ik bij een vorige werkgever opspaarde". Daarom pleit Lachaert om het systeem van overdraagbare verlofdagen en overuren op een tijdspaarrekening per werkgever te organiseren, en deze rekening te vereffenen vooraleer de werknemer een andere job aanneemt. Zo wordt de arbeidsmobiliteit ook niet afgeremd.

Groenen: "Dit verkopen als maatregel voor werkbaar werk, is misplaatst"

De groene oppositiefractie Ecolo-Groen noemt het voorstel "een slechte concretisering van goede voornemens". "Mensen zullen net vaker ziek worden omdat ze tijdens het jaar te weinig rust kunnen nemen", zegt Kamerlid Evita Willaert.

"Uiteraard vinden we het geen slecht idee dat verlofdagen die je in een bepaald jaar niet kan opnemen, nog tot later kan opsparen. Maar deze maatregel verkopen als de oplossing voor werkbaar werk, is misplaatst. Het systematisch niet opnemen van vakantiedagen heeft namelijk het omgekeerde effect van wat het beoogt: mensen zullen net vaker ziek worden omdat ze tijdens het jaar te weinig rust kunnen nemen. En dat is in het nadeel van zowel de werkgever als de werknemer", zegt Willaert.

"Wil je mensen de mogelijkheid geven om er tijdens de loopbaan om een niet verder bepaalde reden even uit te knijpen, geef hem of haar dan de mogelijkheid om niet-gemotiveerd tijdskrediet op te nemen. En dat is precies wat er vorig jaar is afgeschaft", aldus het Groen-Kamerlid.

Volgens Ecolo-Groen moeten werknemers net aangespoord worden om elk jaar daadwerkelijk hun verlofdagen op te nemen, zodat tijdens het werkjaar voldoende recuperatiemomenten ingebouwd worden.

Unizo en NSZ kritisch

Zowel Unizo als het NSZ staat kritisch tegenover de plannen. Het VBO is het systeem niet ongenegen, zij het onder voorwaarden. Het systeem zou in stappen worden ingevoerd. Eerst wil Peeters een loopbaanrekening klaar hebben, een online tool waarmee de werknemer een overzicht kan opvragen van zijn loopbaan.

"We kunnen zeker discussiëren over de invoering van een loopbaanrekening", zegt Unizo-topman Karel Van Eetvelt in een reactie. "Maar een debat over bijkomende extralegale vakantiedagen die vervolgens flexibel over de carrière kunnen worden opgenomen, is uit den boze."

Ondernemersorganisatie Unizo vindt dat er al genoeg mogelijkheden bestaan om flexibel verlof te nemen en dat bijkomende extralegale vakantiedagen niet nodig zijn. In elk geval moet vermeden worden dat werknemers vakantiedagen naar het einde van hun carrière toe oppotten om zo voor zichzelf een nieuwe pensioenregeling te creëren, klinkt het in een persbericht.

Zelfstandigenorganisatie NSZ van zijn kant zegt dat het niet a priori tegen de mogelijkheid is om verlof op te sparen, maar de organisatie heeft toch bedenkingen. Volgens de organisatie zullen zo'n flexibele arbeidsvormen leiden tot een "administratief doolhof", wat de personeelsadministratie nog complexer maakt.

"Bovendien is verlof opsparen contradictorisch met het feit dat zoveel mensen het moeilijk hebben met de dagelijkse combinatie arbeid-gezin", zegt voorzitster Christine Mattheeuws in een persbericht. "Door er gedurende een lange periode tussenuit te knijpen als gevolg van het opnemen van minder vakantiedagen, wordt de dagelijkse ratrace bij de zoektocht naar een evenwicht tussen werk en privé niet aangepakt."

Daarnaast waarschuwt NSZ dat zeker kleine ondernemingen door de steeds toenemende flexibiliteit die werknemers krijgen zullen afzien van aanwervingen. "Dat zou bijzonder jammer zijn, net nu de federale regering beslist heeft om de komende vijf jaar geen sociale werkgeversbijdragen op de aanwerving van de eerste werknemer meer aan te rekenen en ook de sociale bijdragen van de tweede tot de zesde aanwerving verder heeft verminderd", zegt Christine Mattheeuws, voorzitter van NSZ.

De ondernemersorganisatie vreest ook dat het opsparen van vakantiedagen een concurrentieel voordeel zal bieden aan grote bedrijven en de overheid, die dergelijke flexibiliteit op arbeidsorganisatorisch vlak wel kunnen opvangen.

NSZ-voorzitter Christine Mattheeuws. Beeld BELGA

VBO wil voorwaarden

Indien dit voorstel van Peeters daadwerkelijk realiteit wordt, eist NSZ dat er garanties komen voor werkgevers om te vermijden dat werknemers verlof opnemen wanneer het hen goed uitkomt en niet als het goed is voor de werkgevers. "Het moet voor elke werkgever praktisch haalbaar blijven wanneer een medewerker opeens alle opgespaarde vakantiedagen opneemt. Dat moet in consensus gebeuren."

Het Verbond van Belgische Ondernemingen is het idee om vakantiedagen op te sparen niet ongenegen, zij het onder een aantal voorwaarden. "Er moet eerst werk gemaakt worden van een hervorming, een vereenvoudiging, van ons huidig systeem van verlofstelsels, aangezien de vele verlofstelsels die momenteel bestaan vaak belangrijke organisatorische problemen in de bedrijven teweegbrengen", aldus het VBO. "Bovendien kan het niet de bedoeling zijn dat het totale krediet aan verlofrechten zou toenemen, want dan wordt het onbeheersbaar en duur."

ACV heeft "serieuze bedenkingen"

"We willen het gesprek aangaan als de plannen op tafel komen, maar we hebben toch serieuze bedenkingen", reageert ACV op de plannen. Het ABVV vreest dat een "citroenloopbaan" wordt gecreëerd, waarbij de werknemer op korte tijd uitgeperst wordt, en wil dat de discussie daarom "in een breder kader" wordt gevoerd.

Volgens David Vanbellinghen van het ACV "wordt het idee misschien snel geopperd, maar is het zeer complex in de uitvoering". De christelijke vakbond heeft "een waslijst" aan vragen. "Wat bijvoorbeeld bij het overstappen naar een andere werkgever? Of met de waarde van een vakantiedag vijftien jaar later? Wordt die geïndexeerd?"

Het ACV wijst er op dat er al een systeem van tijdskrediet bestaat. "Eigenlijk is dit cruciaal. Verschillende federale regeringen - ook die van premier Elio Di Rupo - hakten er sterk op in. Het zou een beter idee zijn om het tijdskrediet te herstellen. Dit zou minder complex zijn."

Tot slot reageert het ACV op het voorstel van Open Vld om nog verder te gaan dan Peeters en bijvoorbeeld ook de eindejaarspremie om te zetten in verlofdagen. "Het ACV lanceerde dit voorstel al in zijn memorandum bij de vorige verkiezingen."

ABVV wil voorstel "in breder kader" bekijken

Het ABVV vindt dat het voorstel van Peeters "in een breder kader" moet bekeken worden. "Als werknemers vakantie willen opsparen, zullen ze meer moeten werken per week of maand", zegt federaal secretaris Miranda Ulens. "In dat geval moet je bijvoorbeeld bekijken hoe de werkdruk toeneemt en sleutelen aan de arbeidsplanning."

De socialistische vakbond vreest dat er een "citroenloopbaan" wordt gecreëerd, in plaats van een werkbare loopbaan, zoals oorspronkelijk de bedoeling was. Extra verlofdagen kunnen aanlokkelijk klinken, zegt het ABVV, maar het idee verhult een andere, minder mooie realiteit. "Het creëren van een werkbare loopbaan moet op doordachte wijze gebeuren, niet door een ballonnetje op te laten. We zullen ons daar met de sociale partners over buigen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden