Maandag 18/01/2021

Vader van Pippi Langkous mag geen 'negerkoning' meer zijn

Pippi Langkous en haar aapje meneer Nilsson.Beeld EPA

Pippi Langkous, het immens sterke, rijke meisje dat haar Villa Kakelbont deelt met een paardje en een aap, is een racist. Althans, dat vond de Zweedse publieke omroep SVT toen zij bepaalde afleveringen van de bekende serie zo bewerkte dat Pippi's vader geen 'negerkoning' meer is, maar een gewone 'koning'.

Pippi's vader is, volgens haarzelf, de piratenhoofdman en negerkoning van 'Taka-Tukaland', een eilandje in de Stille Zuidzee. In de Zweedse versie werd hij standaard omschreven als 'negerkung', maar door een aantal slimme knipjes is daar nu alleen kung van over. Naast de titel van de vader zijn er nog een aantal "racistisch overkomende scènes" bewerkt, aldus SVT.

Geschiedvervalsing
De omroep laat weten dat het de verhalen geen geweld heeft aangedaan, en dat het werk van de schrijfster Astrid Lindgren nog steeds overeind blijft, maar een heuse Pippi-discussie kon niet uitblijven. De voornaamste bezwaren van de critici: een overspannen reactie, geschiedvervalsing en heiligschennis.

Een ander veelgehoord bezwaar: de in 2002 overleden Lindgren zou zich omdraaien in haar graf vanwege deze bewerkingen. Een verwijt dat de omroep zelf overigens tegenspreekt. Lindgren gaf in de jaren zeventig immers aan dat het verhaal over een witte man die aankomt op een eiland en daar direct koning wordt, bij nader inzien toch ietwat bizar overkomt.

Beeld ANP

Koloniale stereotypes
Het is overigens niet voor het eerst dat Pippi Langkous onderwerp is van discussie. In 2011 nam de Duitse theologe Eske Wollrad al een klein voorschot op de huidige Pippi-ophef door te stellen dat de boeken vol zitten met "koloniale stereotypes". "Pippi Langkous zelf is geen racist", zei zij toen, "maar de boeken staan wel vol met racistische clichés." Nogal wiedes, was de reactie toen, de boeken zijn geschreven in de jaren veertig, een tijd dat koloniaal racisme nog alom was.

Wollrad viel vooral over een scene in het boek 'Het avontuur op de zuidzee' waarin Pippi, samen met haar buurkinderen Tommy en Annika, aankomt op een eiland waarna "de zwarte kinderen zichzelf voor de blanke kinderen in het zand gooien".

In de discussie die toen ontstond reageerde ook Lindgrens dochter Karin Nyman. Tegenover de Britse krant The Guardian zei ze dat Pippi allesbehalve een racist is, integendeel zelfs. "Ze is tegen het heerschap van ouders en ouderen, die alles bepalen in de samenleving, tegen dierenleed en zeer zeker ook tegen racisme." Zodra de kinderen knielden op dat strand, zegt ze, weigert Pippi dat juist meteen omdat ze vindt dat alle kinderen gelijk zijn, waar ze ook vandaan komen.

Beeld EPA

Stalinistische smurfen
Pippi sluit met alle kritiek aan in een lange rij van jeugdkarakters die van racisme worden beschuldigd. Diezelfde theologe Wollrad deed in 2011 bijvoorbeeld het sprookje 'Het lelijke eendje' in de ban omdat het kinderen laat zien dat anderssoortigen er niet bij horen. Een aantal maanden daarvoor maakte de Franse academicus Antoine Buéno zich hard voor een smurfenverbod, vanwege hun vermeende antisemitische en vooral communistische karakter.

Het smurfendorp zou in alles het Stalinisme verheerlijken. "De kleine blauwe figuurtjes leven in een wereld waar eigen initiatieven nauwelijks worden beloond, waar maaltijden gezamenlijk worden gegeten en er slechts één leider is", aldus Buéno. "Doet je dat ergens aan denken? Een bepaald type dictatuur bijvoorbeeld?"

Ook in België en Nederland staan vermeend politiek incorrecte jeugdfiguren zo nu en dan onder druk. Denk bijvoorbeeld aan de Zwarte Pietdiscussie bij onze noorderburen. Maar onze eigen stripheld Kuifje spant tot nu toe de kroon. Hij kreeg een aantal jaar geleden een heuse rechtszaak aan zijn broek vanwege zijn avonturen in Afrika. De Congolese student Mbutu Mondondo Bienvenu stelde dat het tweede album van Hergé racistisch is en een belediging voor alle Congolezen.

Beeld afp
Beeld ANP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234