Maandag 30/01/2023

'vader van de hervormingen' is briljante econoom en toevallige politicus

'Hervormen en liberaliseren zonder de armen en de plattelandsontwikkeling te vergeten'

India krijgt met Manmohan Singh voor het eerst sikh als premier

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

'De vader van India's economische hervormingen' wordt Manmohan Singh wel eens genoemd. Of: de man die een einde maakte aan de Permit Raj. Morgen stelt India's nieuwe premier wellicht zijn kabinet voor. Maar wie is deze 72-jarige etnische sikh eigenlijk?

In februari van dit jaar al schreef het Indiase blad Outlook dat er één man erg geschikt zou zijn voor het premierschap, gesteld dat Congres een acceptabele verkiezingsuitslag wist te behalen. "De stille achtergrondfiguur die we dezer dagen voortdurend aan Sonia Gandhi's zijde zien, Manmohan Singh. Hij is apolitiek van aard maar er rust een gigantische verantwoordelijkheid op zijn schouders. Hij is het immers die de politieke allianties van Congres met regionale partners moet onderhandelen. Singh is de grote favoriet van de middenklasse."

Manmohan Singh is een atypische politicus: tot halverwege 1991 had hij niet de minste politieke ervaring of ambitie. Als kind groeide hij op in de Punjab, een Noord-Indiase regio die voor de Groene Revolutie van de jaren zestig behoorlijk arm was. Singh zou later zeggen dat hij economie ging studeren precies omdat hij hoopte dat die studie enige suggesties zou opleveren ter oplossing van het armoedevraagstuk van de Punjab.

Vanaf het einde van de jaren vijftig doceert hij economie en vanaf het midden van de jaren zestig neemt hij ook adviserende functies op bij Unctad, de Asian Development Bank, het IMF en het Indiase ministerie van Buitenlandse Handel.

Eind jaren tachtig geldt Manmohan Singh als een van India's topbureaucraten, maar een politieke carrière zegt hem niets. En toch is dit de man die door premier Narasimha Rao wordt aangezocht om in juni 1991 de portefeuille van Financiën op te nemen. Ze zoeken een zondebok, merken zijn vrienden op, en ze geven hem maximaal zes maanden.

Singh accepteert het ambt wegens de ernst van de situatie: India's betalingsbalans is er op dat moment zo slecht aan toe dat er nog maar één miljard dollar over is, goed om de import van de volgende twee weken te financieren. "Het kwam erop aan", zou Singh later uitleggen, "om het roer snel drastisch om te gooien." En dus schafte hij de zogenaamde 'licence Permit Raj' af, het systeem dat ontstaan was uit de vaststelling dat je controle nodig hebt als er weinig grondstoffen zijn en de vraag ernaar groot is. "In theorie", aldus Singh, "moet je die bevoorrading dus optimaal rationaliseren, maar in de praktijk wordt dat controlemechanisme, dat in licenties werd uitgedrukt, een instrument van corruptie."

Singh was er tevens van overtuigd dat de 'Permit Raj' de competitiviteit en de creativiteit fnuikte, twee essentiële onderdelen van een gezonde economie. "Het is daardoor dat wij met de Ambassador bleven zitten, een auto uit de beginperiode van pakweg Toyota", aldus Singh later. Toen hij aantrad als financiënminister maakte Singh grote sier met zijn citaat van Victor Hugo tijdens zijn inauguratiespeech. "Als de tijd rijp is voor de uitvoering van een bepaald idee, dan is er geen kracht op aarde die die nog kan tegenhouden." Liberalisering was het toverwoord, en dus ontmantelde Singh zo goed en zo kwaad als dat ging de Permit Raj en rationaliseerde het belastingstelsel. De resultaten bleven niet uit: groeide de Indiase economie in 1991 0,9 procent, dan was dat tegen het einde van zijn ambtstermijn in 1996 niet minder dan 7 procent. "We hadden twee mandaten moeten krijgen, dan hadden we echt iets kunnen realiseren", zou Singh daar later over opmerken.

Dat nieuwe mandaat is er nu gekomen, zij het dat deze vader van drie dochters dit keer premier wordt en geen minister van Economische Zaken. "Bovendien hebben we vrede nodig: een oplossing voor het conflict met Pakistan, maar ook voor de Ayodhya-kwestie. Zonder stabiliteit geen investeerders en geen ontwikkeling."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234