Woensdag 26/06/2019

Uitgelegd

Uw verkeersboete de prullenbak in? Niet zo snel

Wie denkt dat hij zijn flits- of parkeerboete na het arrest van het Hof van Cassatie mag negeren omdat de politie onwettig aan zijn gegevens is gekomen, kan bedrogen uitkomen. Dat zeggen advocaten gespecialiseerd in het verkeersrecht. De kwestie in vijf vragen en antwoorden:

Beeld BELGA

1. Wat is er aan de hand?

Het Hof van Cassatie oordeelde onlangs in vier arresten (zie onderaan) dat de politie onwettig aan de gegevens was geraakt van overtreders die geflitst waren of een parkeerboete hadden gekregen. Concreet gaat het om gevallen waarbij de politie de bestuurder niet heeft tegengehouden, en in de Kruispuntbank Voertuigen aan de hand van de nummerplaat de persoonlijke gegevens van de overtreder is gaan opzoeken. 

Dat is volgens het Hof van Cassatie niet toegestaan, omdat de politie daarvoor geen machtiging heeft aangevraagd bij de bevoegde instantie van de privacycommissie. Zo'n machtiging is nochtans verplicht om toegang te krijgen tot overheidsdatabanken waarin uw en mijn gegevens zitten. Dat moet aangezien, zo zegt het Hof, een nummerplaat een "persoonsgegeven" is, waarbij bepaalde privacywaarborgen horen. Een bepaling die bijvoorbeeld bij CD&V-verkeersspecialist Jef Van den Bergh vragen oproept. "Waarom moet een auto dan een nummerplaat hebben, als je de eigenaar er niet mee mag identificeren?", vraagt hij zich af.

Wil een gemeente of een parkeerbedrijf u bijvoorbeeld een retributie geven omdat u niet betaald hebt, dan moeten ook zij eerst een machtiging hebben. De machtigingen zijn vrij raadpleegbaar op de website van de privacycommissie, zoals bijvoorbeeld deze machtiging aan de gemeente Sint-Agatha-Berchem.

2. Wie is in fout gegaan?

De Federale Overheidsdiensten Justitie en Binnenlandse Zaken buigen zich vandaag over de arresten, maar volgens staatssecretaris voor Privacy Philippe De Backer (Open Vld) hebben zowel de politie als de Dienst Inschrijving Voertuigen (DIV), waarlangs de politie passeert voor het opvragen van de gegevens, fouten gemaakt. "Waarschijnlijk heeft de politie die machtiging niet aangevraagd, en ook de Dienst Inschrijving Voertuigen had de gegevens van de overtreders eigenlijk niet mogen doorgeven", zegt De Backer.

Staatssecretaris Philippe De Backer (Open Vld). Beeld Photo News

Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) hoopt in elk geval dat het gerecht zich zo snel mogelijk over de kwestie buigt om een oplossing te zoeken. "We investeren massaal in trajectcontroles en flitscamera’s om verkeersdoden te bestrijden. Dat heeft geen nut als we daar niets mee kunnen doen", klinkt het op zijn kabinet.

3. Zijn alle verkeersboetes nu onwettig?

Kort gezegd: neen. Verschillende advocaten gespecialiseerd in verkeersrecht stellen duidelijk dat deze arresten geen vrijgeleide zijn om zomaar het gaspedaal in te duwen en de boetes die u ontvangt in de prullenbak te smijten. "Het komt nog altijd aan de politierechter toe om over de bewijslast te beoordelen", zegt bijvoorbeeld advocaat David Vrijmoed. "Hij moet oordelen of het feit dat er geen machtiging is om persoonlijke gegevens op te vragen, volstaat om de bewijzen zoals de registratie van de flitscamera, te verwerpen. En ik kan mij niet voorstellen dat een politierechter dat zal doen."

Vrijmoed verwijst naar eerdere zaken waarbij bijvoorbeeld de ijking van het flitstoestel al een tijdje was verlopen, en de snelheidsmeting toch nog werd aanvaard. "Je moet voor de rechter aannemelijk kunnen maken dat de snelheidsmeting niet betrouwbaar is. Dat staat los van de kwestie hoe je aan persoonlijke gegevens van de overtreder geraakt."

Meer zelfs: het is niet omdat het Hof van Cassatie de vier veroordelingen in kwestie nu heeft verbroken, dat ook die overtreders vrijuit gaan. De zaken gaan nu terug naar de correctionele rechtbank die zal oordelen in beroep. Vrijmoed: "Het staat die rechter vrij om al dan niet gevolgen aan de uitspraken van Cassatie te koppelen. Hij kan dus toch nog veroordelen. Al zal er zeer zorgvuldig naar die uitspraak gekeken worden."

Ook is het zo dat toekomstige overtreders die hun onmiddellijke inning niet betalen, doorverwezen worden naar het parket. En het parket mag sowieso de nodige onderzoeksdaden stellen om aan de persoonlijke gegevens van een overtreder te geraken. "Het parket zal je dan een minnelijke schikking voorstellen, die sowieso hoger is dan de onmiddellijke inning", zegt Vrijmoed nog. "Betaal je die nog niet, dan ga je naar de rechtbank en die boetes zijn dan nog eens hoger. Bovendien riskeer je ook te moeten opdraaien voor de gerechtskosten. Het lijkt me dus niet verstandig die boete niet te betalen."

Beeld BELGA

4. Waarom komt dit nu pas naar boven?

De wetgeving rond privacy is zeer specifiek en wordt niet vaak onderzocht, zegt advocaat Vrijmoed. Henri Berkmoes, zelf advocaat in een van de vier zaken in kwestie, gaf vanmorgen op Radio aan dat "iedereen er waarschijnlijk van uit is gegaan dat deze machtiging niet nodig was". "Bij de politie werd vroeger waarschijnlijk aangenomen dat al wat niet verboden was, toegelaten is. Privacy was jaren geleden ook nog bijzaak, maar vandaag is dat wel anders. Als u een camera hangt aan uw huis, moet u daar ook een toestemming voor vragen. Dat is een formaliteit, maar het moet wel."

5. Wat is de oplossing?

De politie verandert op dit moment nog niets aan haar procedures, zegt woordvoerder Peter De Waele, al wordt de zaak bekeken. Agenten krijgen voorlopig geen speciale richtlijnen voor het uitschrijven van boetes. "We gaan de arresten van het Hof van Cassatie vandaag bestuderen, daarna beslissen we of we iets gaan doen", aldus De Waele.

Wat de privacykwestie betreft, zegt staatssecretaris De Backer dat de politie nu alsnog een machtiging moet aanvragen, maar het kan nog een hele tijd duren vooraleer die wordt afgeleverd

Voor de toekomst werkt hij naar eigen zeggen wel aan een aanpassing. "We hebben met de machtigingen in België een uniek systeem dat niet meer bij de tijd is. We gaan de wettelijke basis versterken en verduidelijken, zodat er zekerheid is. We gaan in alle diensten bij de politie en de andere overheidsdiensten een persoon aanstellen die verantwoordelijk wordt voor het uitwisselen en beheren van gegevens van burgers. Achteraf zorgen we voor een sterkere controle door de privacycommissie."

Lees hieronder een van de arresten van het Hof van Cassatie:

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden