Maandag 10/05/2021

UTOPIA tussen paradijs en slagveld

Het is vijfhonderd jaar geleden dat de Engelse humanist Thomas More zijn beroemde boek Utopia schreef, onder meer in Mechelen. Voor curator Nicola Setari de aanleiding om de Mechelse videobiënnale Contour in het teken van de utopie te zetten. Eenentwintig kunstenaars maken er relevante, vaak beklijvende, beelden bij.

In 1515 reisde Thomas More, gezant van de Engelse koning in Brugge, door Vlaanderen. Hij bezocht Antwerpen, waar hij stof opdeed voor zijn boek Utopia. In Mechelen verbleef hij bij zijn goede vriend Hiëronymus van Busleyden, waar hij hoogstwaarschijnlijk aan Utopia heeft zitten schrijven. In zijn boek met de iconische titel roept hij het beeld op van een ideale wereld, met nogal wat onderhuidse kritiek op de toenmalige wantoestanden.

Dat mag dan vijfhonderd jaar geleden zijn, voor curator Nicola Setari blijft het thema 'utopie' relevant. "Ik denk dat de crisis in Europa de afgelopen jaren een vruchtbare grond voor utopisch denken is gebleken. De problemen die Europa kende toen het boek Utopia werd geschreven, zijn nog steeds actueel."

Bootvluchtelingen

De 21 uitgenodigde videokunstenaars bestrijken een breed spectrum: van utopie tot dystopie, van sterrenhemel en aards paradijs tot slagveld en vluchtelingencrisis. De meesten maakten een nieuw werk, dat meestal inspeelt op de plek waar het getoond wordt. Het Museum Kazerne Dossin, het voormalige transitkamp voor Joden die op transport naar de nazi-uitroeiingskampen werden gezet, is de perfecte locatie voor een sterke video van het Nederlandse duo Sander Breure en Witte Van Hulzen. Eerst zie je idyllische beelden van een klein en schijnbaar onbewoond eiland. Maar dit Utopia blijkt Utoya te zijn, het Noorse eiland waar Anders Breivik in 2011 een politiek geïnspireerde moordaanslag pleegde waarbij 77 mensen omkwamen. Niets is dus wat het lijkt. Aan de achterkant van het scherm zien we iets soortgelijks gebeuren. Bootvluchtelingen spoelen aan op dichtbevolkte toeristenstranden. Varen de vluchtelingen utopie of dystopie tegemoet?

Een al even sterke video is van Johan Grimonprez: een gesprek met de Amerikaanse politieke denker Michael Hardt over de Occupy-beweging en liefde en angst als politieke wapens, wordt versneden met beelden uit de dystopische film noir Alphaville van Jean-Luc Godard uit 1965.

Beklemming zit in de ondergrondse gewelven van de Vlietenkelder, die in de Tweede Wereldoorlog dienstdeed als schuilkelder. De Libanees Rabih Mroué evoceert er pijnlijke herinneringen aan het oorlogsjaar 1982, toen het Israëlische leger strooibriefjes verspreidde met oproepen aan de Libanese bevolking om Beiroet zo snel mogelijk te verlaten.

Van een heel andere orde zijn de bloemenhulde die Jan Fabre brengt aan het huis van Pieter Gillis in Antwerpen, waar Thomas More in 1515 enkele weken verbleef, het aards paradijs met zijn zonnige en duistere kanten dat Angel Vergara oproept op een groot videoscherm in de omsloten kloostertuin van de Noker, of de neukende lichamen achter een heuse vijgenboom in een video van de Servische Ana Prvacki.

Contour biedt een afwisselend en bijzonder boeiend parcours met een uitstekend gedoseerd aanbod van 35 werken. Maar trek zeker twee uur uit om de video's rustig te bekijken en zowel vreugde als verdriet, schoonheid en gruwel goed te laten doordringen.

Contour 7, tot 8 november op vier locaties. Vertrekpunt: Academie, Minderbroedersgang 5, Mechelen. www.contour7.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234