Woensdag 19/01/2022

Uruguay en Brazilië wachten op IMF

'Zolang Zuid-Amerika van kapitaalimport afhangt, blijft het de gijzelaar van de wereldmarkten'

De Amerikaanse schatkist laat weten dat ze het Internationaal Monetair Fonds (IMF) steunt in zijn hulp aan Uruguay. Uruguay had gisteren de banken gesloten om te verhinderen dat de klanten hun rekeningen verder kwamen leegmaken. De schatkist liet in een verklaring weten dat Uruguay alle steun verdient omdat het "een sterke presteerder" is en "een gezonde economische politiek" heeft nagestreefd. Dat was een poging om het brandje te blussen dat minister van Financiën Paul O'Neill vrijdag gesticht had. In een televisie-interview gaf hij te kennen dat het IMF niet zonder meer steun moest geven "die toch maar op Zwitserse bankrekeningen verdwijnt". Nu al heeft het kleine Uruguay ( 3,3 miljoen inwoners) het vierde IMF-steunprogramma in grootte uitstaan: voor 2,3 miljard dollar leningen. Uruguay vervult als "het Luxemburg van Zuid-Amerika" een functie als offshorebankier voor zijn grote buurlanden Argentinië en Brazilië. De ineenstorting van de Argentijnse economie zorgde voor een grote klap. Veel Argentijnse klanten trokken hun geld uit Uruguay weg, omdat ze het nodig hadden om te leven. Het geld op hun Argentijnse rekeningen werd veelal geblokkeerd.

Daar komt nu de bijkomende complicatie bij dat Brazilië met een vertrouwenscrisis worstelt. Het is nu meer dan waarschijnlijk dat de volgende president, die in oktober verkozen wordt en in januari ingezworen, uit de oppositie zal komen. Dat vooruitzicht boezemde de internationale bureaus voor kredietwaardigheid angst in. Uruguay is voor 40 procent van zijn export afhankelijk van Argentinië en Brazilië. "Er was nog iets anders aan de hand", zegt analist Peter De Keyzer van KBC Asset Management. De munten van Brazilië en Argentinië verzwakken voortdurend. De Uruguayaanse peso bleef kunstmatig sterk. De concurrentiepositie ging achteruit. Toen de regering dan ook maar haar munt liet vlotten begon de bevolking zo vlug mogelijk al haar tegoeden in dollars om te zetten. De enige mogelijkheid om het financiële systeem te redden was het sluiten van de banken. De bedoeling is om maandag te heropenen, met een munt die waarschijnlijk flink gedeprecieerd is. Om een vrije val van de peso tegen te gaan heeft Uruguay wel deviezenreserves nodig. Die stonden bij het begin van het jaar nog op 3 miljard dollar. Nu worden ze op 600 miljoen dollar geraamd. Als Uruguay maandag een nieuwe lening van het IMF op zak heeft, is er hoop.

Intussen zit ook Brazilië te hengelen naar een verse lening van het IMF. Het grootste land van Zuid-Amerika was al getroffen door de Argentijnse crisis, die de export aantast. Maar het grootste probleem is een vertrouwenscrisis. Zoiets kan voor een Zuid-Amerikaans land fataal zijn. "Alle landen van Zuid-Amerika zitten met een tekort op de lopende rekening", legt fondsbeheerder Jean-Yves Barreau van Fortis Investment Management (FIM) in Parijs uit. Omdat het ernaar uitziet dat een oppositiekandidaat de presidentsverkiezingen van oktober gaat winnen, hebben de grote internationale kredietbureaus de Braziliaanse kredietwaardigheid afgewaardeerd. Daardoor neemt het wantrouwen dagelijks toe. De Braziliaanse overheid moet steeds meer betalen om nog geld aan te trekken. Op de internationale markt noteren Braziliaanse staatsleningen met een risicopremie van circa 2.300 basispunten. In gewone spreektaal: Brazilië moet op een lening 23 procent meer rente betalen dan de Verenigde Staten. De schuldgraad van 56 à 57 procent van het bruto binnenlands product klinkt op het eerste gezicht niet dramatisch. Maar daarbij moet worden bedacht dat Brazilië structureel gewoon niet zonder buitenlands geld kan. De schuld is voor een groot deel in dollar uitgedrukt. De munt verzwakt dagelijks. Gisteren moest al 3,40 real betaald worden voor een dollar, een goede week geleden 2,7 real.

De hulp zou ook voor Brazilië van het IMF moeten komen. "Achter de schermen wordt aan een Koreaanse oplossing gewerkt", formuleert Jean-Yves Barreau het. In Korea ondertekenden de verschillende presidentskandidaten in 1997 een akkoord waarin ze de herstelmaatregelen omschreven die ze allen aanvaardden. Gouverneur Arminio Fraga van de Banco Central poogt de vier belangrijkste presidentskandidaten even ver te krijgen. Het zou de enige mogelijkheid zijn om steun los te krijgen. Het probleem is alleen dat het Braziliaanse publiek niet zo van het IMF houdt. Vooral de meest linkse oppositiekandidaat Lula da Silva zou schade kunnen oplopen bij een ondertekening. Toch circuleerden er geruchten dat het IMF op 12 augustus een verse lening zou vrijgeven. De lening van 10 tot 20 miljard dollar zou tot het einde van het jaar lopen. Als de nieuwe president de voorwaarden van het IMF aanvaardt, zou ze kunnen worden verlengd. Het andere nog hardnekkiger gerucht is dat Brazilië wisselbeperkingen zou invoeren. Het verhaal doet de ronde dat de dollar na een banksluiting in Uruguayaanse stijl 3,50 real moet kosten.

"Hoe dan ook: Zuid-Amerika wordt altijd getroffen als de wereld in de problemen zit", stelt Peter De Keyzer. De vorige Braziliaanse crisis, die van begin 1999, was een uitloper van de Rusland-crisis van 1998. Zolang Zuid-Amerika van kapitaalimport afhangt, blijft het de gijzelaar van de wereldmarkten. Het omgekeerde is minder waar. De rest van de wereld zal niet door een Zuid-Amerikaanse crisis meegesleurd worden. Hier en daar zal het wel pijn doen bij Spaanse en Amerikaanse banken. Maar die ene druppel doet de emmer niet overlopen.

Het kan ook allemaal goed aflopen: de Braziliaanse rente impliceert dat de markt een staking van betaling binnen de 12 maanden 40 procent kans geeft. Er is dus nog altijd 60 procent kans op een andere afloop. Kennelijk werd ook de aandelenmarkt als een toevluchtsoord gezien. Enkele uren na opening stond de beurs van São Paulo ruim 4 procent hoger, ondanks zwakte op de Amerikaanse beurs. Bij FIM wijzen ze erop dat Braziliaanse aandelen wel zeer goedkoop geworden zijn, tegen circa 8,5 keer hun huidige winst. Over de toekomstige winst valt maar weinig te vertellen. Gezien de onzekerheid leidde dat niet tot een koopadvies. Maar voor een Braziliaan met een portefeuille waar alleen reals in zitten, ligt de zaak anders. Die kan zijn geld beter in reële goederen omzetten. Ook aandelen vertegenwoordigen reële goederen. Het verschijnsel van de vlucht naar de beurs was ook in Argentinië te merken aan de vooravond van de instorting van de peso.

(RoM)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234