Woensdag 19/01/2022

United tot het geld ons scheidt

Na 11 september beleefde de Amerikaan zijn catharsis via zijn sport. Hij hees vlaggen, naaide de miniversie op zijn sportpakjes, zong de 'The Star Spangled Banner', hield daarbij zijn hand op zijn hart en vierde elke sportieve overwinning van het buitenland als een gewonnen veldslag in een verre woestijn. Eén jaar later heeft dat nationale bindmiddel veel van zijn kracht verloren en is het weer business as usual. Doping en geldgewin staan centraal. Ook al zwaaien de vlaggen en klinken de volksgezangen op de US Open, de eerste sportmanifestatie in New York na 11 september.

Hans Vandeweghe

Hoewel de paniek er goed inzat, zocht de gemiddelde Amerikaan na 11 september de sportstadions even vlot op als voor de aanslag op de WTC-torens. De veiligheidsmaatregelen waren gigantisch en zorgden voor urenlange files. 490 miljoen Amerikanen kwamen in 2001 naar de sportstadions. Alleen het reizen naar verre sportbestemmingen verloor zijn aantrekkingskracht. Die business, waarin ook golfvakanties vervat zijn, viel terug van 19 naar 16 miljard dollar, maar als het even kon, wilde Joe Sixpack toch overal bij zijn.

Sociologen denken dat de getraumatiseerde Amerikaanse sportliefhebber rond het sportveld zijn catharsis met gelijkgestemden wilde beleven. Professor Joe Lapchik, zelf een Amerikaanse tweedegeneratiemigrant wiens vader basketbalprof was: "Het gebruik om voor elke wedstrijd, zelfs op de middelbare school, het nationale volkslied te spelen, is uniek in de wereld. De Amerikaan is getroffen in zijn waardigheid na de aanslagen van 11 september. Het zingen van het nationale volkslied en het zwaaien met de stars and stripes helpt hem die frustratie te overwinnen. Sport is voor een terugkeer naar de stand van zaken voor 11 september: 'Wij zijn de besten, want we zijn Amerikanen'."

De Olympische Winterspelen in Salt Lake City waren perfect getimed. Elke Amerikaanse medaille werd als een militaire overwinning begroet. Het sportfeest werd een veertiendaagse uiting van de Amerikaanse suprematie. Elke avond was er wel een brandweerman, politieagent of andere accidental hero om te bewieroken. En er was geen Arabier te bekennen, want die hebben niks met wintersporten, God bless.

Na de Winterspelen werd het allemaal wat minder. Alleen in New York op de US Open stond vendelzwaaien en volksgezang van de week nog centraal (zie kader), maar dat is te begrijpen voor het eerste internationale sportevenement in die stad na 11 september.

Zelfs de president, wiens hele existentie gaat over de vraag 'Bagdad bombarderen of niet?', ligt nu wel eens wakker van wat anders. Dat bleek laatst uit een bezoek van de sportpers aan George W. Bush. Die zat met zijn bezoek in de Roosevelt Room, naast de Oval Office, toen hij ineens met een zorgelijk gezicht De Vraag stelde: "Denk je dat Barry Bonds aan de dope zit?" Barry Bonds is de linkshandige leftfielder van de San Francisco Giants die op 12 augustus zijn 600ste homerun sloeg. Het slaggemiddelde van Bonds is dit jaar 0,359 en dat is verdacht hoog.

Maar àlles is tegenwoordig verdacht aan baseball, het nationale tijdverdrijf van de Amerikanen. Op 3 juni publiceerde Sports Illustrated een dossier over steroïden in baseball, met daarin de bekentenissen van een voormalige 'meest waardevolle speler' (MVP) Ken Caminiti, die openlijk sprak over jarenlang drugsgebruik in zijn sport. "De helft van de spelers zit aan het spul. Ik deed mee. Ik heb er geen spijt van, hoewel ik op een punt was aanbeland dat mijn lichaam geen eigen hormonen meer aanmaakte en mijn testikels waren gekrompen."

Caminiti, van wie - vrijblijvend ter info - de testikels weer redelijk werken, beeïndigde vorig jaar zijn actieve carrière bij de Texas Rangers (het team waarvan George Bush ooit eigenaar was) maar kende zijn top bij de San Diego Padres. San Diego ligt 20 kilometer van de Mexicaanse grens en daar in Tijuana stikt het van de apotheken. In een blok van zes straten zijn er niet minder dan vijftig. Hun omzet bestaat vooral uit spierversterkende middelen en alle andere medicatie die in de VS slechts op doktersvoorschrift verkrijgbaar is.

Veertien jaar geleden galmde het in Fenway Park in Boston al 'ste-roids! ste-roids!' van de tribunes telkens outfielder Jose Canseco van de Oakland Athletics aan slag kwam. Canseco was in een paar jaar tijd uitgegroeid tot een beer van 110 kilo. Zijn commentaar was al die tijd dezelfde: "Steroïden hebben het baseball veranderd, maar daar deed ik nooit aan mee." In juni dit jaar kwam dan de bekentenis: "85 procent van de Major League-spelers zit aan de steroïden. Ik was daarbij."

Het geval-Barry Bonds, waar Bush wakker van ligt, is nog flagranter. Toen Bonds in de Major League stapte, woog hij 84 kilogram. Als hij vandaag aan slag komt, verwacht het publiek homeruns. Bonds weegt nu 105 kilogram. De afgelopen vier jaar slaat hij dubbel zoveel homeruns als in zijn eerste jaren. Vorig jaar brak hij het seizoenrecord en kwam uit op 73 homeruns. "Test mij zoveel je wil", was het antwoord van Bonds aan journalisten die hem confronteerden met de geruchten van dopehead. In het baseball wordt echter niet getest. Dat geldt ook voor ijshockey in de VS en in mindere mate voor het American football en het basketball. In die twee sporten bestaat dopingcontrole, maar alleen op vooraf aangekondigde tijdstip en wie één keer is gecontroleerd, gaat de rest van het seizoen vrijuit.

Tien jaar geleden zou het Amerikaanse publiek doping als een non-issue hebben gekwalificeerd. Maar de publieke opinie veranderde onder de niet-aflatende stroom van bewijzen dat al op de middelbare school steroïden worden verhandeld omdat de jongeren er willen uitzien als hun sporthelden. USA Today kwam in juli met een verhaal waarin dopingexpert Charles Yesalis beweert dat het steroïdengebruik in de VS nooit hoger was onder de jeugd dan vandaag. De schuld ligt bij Mark McGwire, die in 1998 het homerunrecord als eerste brak en later toegaf dat hij androstenedione had gebruikt, een voorloperhormoon. De verkoop van het product steeg met 1000 procent.

Niet alleen baseball wordt tegenwoordig met de vinger gewezen. In het American football is het overdreven gebruik van efedrine het grote discussiepunt. Efedrine laat het metabolisme op een hoger toerental draaien. Meer energie, verlies van vet en minder eetlust zijn het gevolg. Efedrine is lang niet zo gevaarlijk als een spierversterker, maar de schrik zit er goed in. Vorig seizoen viel een dode te betreuren in de NFL. In zijn kleedhokje werd efedrine gevonden. In zijn lichaam bij de autopsie echter niks van dat spul.

Vier dagen is tegenwoordig het tarief als een speler betrapt wordt met efedrine in de urine. Vooral de mormonen in de VS vonden dat minder leuk nieuws. Als alternatief voor de verboden genotsmiddelen koffie en thee zoeken zij troost in de zogeheten mormoonse thee en die staat stijf van efedrine.

Het grootste dopingschandaal is misschien nog niet helemaal doorgedrongen tot het Amerikaanse publiek. Dokter Wade Exum schreeuwt het nu al maanden van de daken: "Ik ken de namen van de olympische medaillewinnaars die in de VS vrijuit gingen na een positief dopingplasje." Exum was jarenlang hoofdarts van het Amerikaans Olympisch Comité. Volgens Exum waren verschillende medaillewinnaars van 1992 en 1996 positief vòòr ze afreisden naar de Spelen, maar trad het USOC niet op. Inmiddels is het dossier al 11.000 pagina's dik en moet er vroeg of laat een procesgang komen. Eén sport heeft al toegegeven dat ze positieve gevallen heeft weggemoffeld, zelfs in de aanloop naar Sydney. De Amerikaanse atletiekbond weigert echter de namen bekend te maken uit vrees voor een miljoenenclaim van de atleten. Onder druk van de IAAF en het IOC is nu een deadline bepaald. Voor eind dit jaar wordt nieuws verwacht.

Ook het basketbal heeft de Amerikaan niet lang kunnen boeien. De voorbije NBA Finals waren saai. De Los Angeles Lakers verpletterden de New Jersey Nets. Het over(ge)wicht van met name Shaquille O'Neal was nooit groter. Maar The Big Man was nooit en is nog steeds niet geliefd. In de halve finale koos het Amerikaanse publiek in het trek-, sleur en valduel met Vlade Divac van de Sacramento Kings zelfs de kant van de Joegoslaaf. "O'Neal is een monsterbulldozer die alles uit de weg ruimt. Basketbal is niet uitgevonden om dikke onhandige kolossen met hun vette kont begaafde en lichtere spelers opzij te zien duwen", aldus een Amerikaanse basketballiefhebber op een discussieforum.

IJshockey, de kleinste van de vier professionele sporten in de VS, kan op minder publieke belangstelling rekenen. De problemen daar zijn niet minder. In maart van dit jaar stierf een jong meisje in de tribune van de Columbus Blue Jackets toen een puck afweek en haar hoofd trof. Ze was de eerste dode in 85 jaar NHL. Een dode die vermeden had kunnen worden, schreef de pers, indien de eigenaars niet voor het grote geldgewin had gekozen en achter het doel netten hadden opgehangen, zoals dat in Europees ijshockey gebeurt.

Tot overmaat van ramp waren de play-offs in de NHL één lange demonstratie van hoe ijshockey niet moet: vechtpartijen, gemene aanslagen en extreem geweld op het ijs. Verschillende spelers verlieten het ijs op de brancard. Het publiek keek toe en schudde vol onbegrip het hoofd.

Geen twaalf maanden na 11 september moet de Amerikaanse fan terug naar af. In de sport is het business as usual, met de nadruk op business. In Indianapolis begint morgen in alle anonimiteit het WK basketbal. Kobe Bryant, Chris Webber, Allen Iverson (die een gevangenisstraf moet proberen ontlopen voor het slaan van zijn vriendin) en Tracy McGrady - de nieuwe jonge sterren van de NBA - hebben allemaal afgezegd. De schrik zat er goed in: op eigen bodem geen wereldkampioen basketbal worden, dat zou pas een nachtmerrie zijn.

Voor komende vrijdag is door de spelersvakbond van de Major League baseball een staking aangezegd. De eigenaars van de baseballclubs zijn het zat: in 2001 heeft de Major League als enige van de grote sporten in de VS een geconsolideerd verlies van 232 miljoen dollar gemaakt op een omzet van 3,55 miljard dollar. Ze willen een salarisplafond invoeren, maar daar willen de spelers niks van horen. Evenmin is er veel animo voor het invoeren van de dopingcontrole. Staken dus. Het zou de negende staking zijn in dertig jaar. De laatste grote baseballstaking begon in 1994 en duurde 232 dagen. 921 wedstrijden werden afgelast, maar de lange strijd zorgde onrechtstreeks wel voor een terugkeer naar het basketbal van Michael Jordan, van wie straks voor het vijfde opeenvolgende jaar de soap 'komt hij terug, of niet?' begint. United We Stand, dat was het nationale devies na 11 september. En op alle speelshirts werden Amerikaanse vlaggen genaaid. Sport zal Amerika samenhouden, zei Bush toen.

United tot het geld ons scheidt, is iets correcter.

Sport is voor de modale liefhebber een terugkeer naar de stand van zaken van voor 11 september: 'Wij zijn de besten, want we zijn Amerikanen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234