Vrijdag 18/10/2019

Polio

Uniek experiment Poliopolis, waarbij 30 mensen een maand in een container blijven, succes in strijd tegen polio

In Poliopolis werd een studie naar twee mogelijke poliovaccins een groot succes. Biedt het centrum ook kansen voor België? Beeld BELGAONTHESPOT

Het succes van ‘Poliopolis', het Antwerpse containerdorp waar een vaccin tegen polio getest werd, zet ons land internationaal op de kaart. De onderzoekers vonden een vaccin waarmee ze polio uit de wereld kunnen helpen. ‘Dit toont hoe attractief België is om vaccins te testen.’

Een maand opgesloten in een container zitten in het Antwerpse Edegem? Dertig proefpersonen hielpen er de wereldgezondheid een flinke stap mee vooruit. Onderzoekers van de Universiteit Antwerpen gaven hen in 2017 alle dertig een kandidaat-vaccin tegen polio. Ze brachten daarop 28 dagen in quarantaine door in ‘Poliopolis’, een dorp van 66 containers waar elke proefpersoon maar één opdracht had: elke dag zijn stoelgang opvangen. Want als die geen sporen van het virus bevat, is het vaccin veilig. Dat bleek ook het geval, dus de twee onderzochte vaccins worden inmiddels verder getest in open lucht. Een primeur uit eigen land, want mensen 28 dagen afsluiten van de wereld om een vaccin te onderzoeken, is een uniek experiment. De resultaten zijn nu gepubliceerd in het vakblad The Lancet.

Er bestaan al vaccins tegen polio, maar in ontwikkelingslanden wordt vaker gebruikt gemaakt van een oraal vaccin dan van inentingen. Het orale (levende) vaccin werkt volgens hetzelfde principe als een spuitje: het poliovirus wordt afgezwakt toegediend om het afweersysteem in gang te zetten zonder echte besmetting. Maar het komt wel in de spijsvertering terecht. En dus ook in de stoelgang, die dan via rioolwater ook drinkbaar water kan besmetten. “Het orale vaccin dat nu gebruikt wordt, leidt in zeldzame gevallen tot mutaties van het vaccinvirus, wat  nieuwe besmetting kan veroorzaken”, legt professor vaccinologie Pierre Van Damme (UAntwerpen) uit, die het experiment leidde. “Stel dat het vaccinvirus in het drinkwater terechtkomt en andere nog vatbare kinderen het binnenkrijgen, dan kan het opnieuw muteren in hun darmen. Die mutaties kunnen na een tijd nieuwe poliogevallen veroorzaken.” In 2018 waren er bijvoorbeeld 104 gevallen van polio in de wereld als gevolg van zulke mutaties. Terwijl er wereldwijd nog maar een twintig à dertig natuurlijke poliogevallen zijn per jaar.

Dertig vrijwilligers een maand lang in quarantaine houden, dat vraagt om entertainment. Beeld BELGAONTHESPOT

Al bleek het wel mogelijk om de plek van die mutaties op te sporen. Onderzoekers uit de Verenigde Staten en Engeland ontwikkelden twee kandidaat-vaccins waar genetisch was ingegrepen op die precieze plek. Die vaccins werden uiteindelijk in 2017 getest in de containers van Poliopolis. Het succes van het experiment wekt ondertussen belangstelling vanuit andere hoeken. “Dit experiment illustreert hoe attractief België is om vaccins te testen”, zegt Van Damme. 

Vaccinopolis

De UAntwerpen wil Poliopolis nu omdopen tot ‘Vaccinopolis’, een plek waar farmaceutische en biotechbedrijven hun vaccins kunnen laten onderzoeken. Onder andere voor salmonella kan het nuttig zijn, maar ook opvolgvaccins voor malaria, ebola of het rotavirus vragen om zo’n afgesloten omgeving.

Dat zo’n proefomgeving uniek is, erkent ook professor virologie Marc Van Ranst (KU Leuven). “Vandaag zet bijna niemand zo’n centrum nog op poten, omdat het bijzonder moeilijk te runnen is. Het ligt niet voor de hand dat vrijwilligers een maand in zo’n kleine ruimte binnen willen blijven. Je moet die mensen ook entertainen.” Hij geeft zijn Antwerpse collega’s alle lof voor hun aanpak. “België heeft een uitstekende reputatie op vlak van vaccinontwikkeling. Ik hoop dat het centrum er nog een tijd blijft staan om andere vaccins te testen.”

Volgens Van Damme neemt de vraag naar zo’n klinische studies zeker niet af. Het polio-experiment werd gefinancierd door de Bill & Melinda Gates Foundation voor 3,5 miljoen dollar. Ondertussen zijn de twee vaccins ook al buiten de containers getest bij 232 volwassenen, opnieuw met gezonde resultaten. Na opvolgstudies bij kinderen zou het vaccin tegen 2020 ingezet kunnen worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234