Woensdag 28/10/2020

UNAIDS-project 'creëert doelbewust aidswezen'

Een grootschalig VN-programma voor de goedkope verspreiding van aidsremmers in elf ontwikkelingslanden krijgt op de Wereldaidsconferentie in Genève lof én harde kritiek. 'Een voorbeeld van hoe de bedrijfswereld kan helpen in de strijd tegen aids,' vinden de voorstanders. 'Een project dat voor elk kind dat het in leven houdt bewust een moeder opgeeft,' zeggen critici.

GENEVE.

IPS

Het geviseerde programma is het resultaat van de samenwerking tussen het door de Vlaamse arts Peter Piot geleide VN-programma UNAIDS en de farmaceuticareus Glaxo Wellcome. Het bedrijf gaat de 'combinatieremmer' zidovudine (AZT) tegen een sterk verlaagde prijs aanbieden aan VN-hulporganisaties in elf landen in Afrika, Azië en Centraal-Amerika. Die zullen de goedkope medicijnencocktail gebruiken voor de behandeling van 30.000 zwangere vrouwen die besmet zijn met het HIV-virus. "Doel van het programma is om Afrikaanse seropositieve vrouwen te helpen om een gezonde baby te krijgen," stelt UNAIDS.

AZT wordt beschouwd als de beste manier om te voorkomen dat zwangere vrouwen het HIV-virus doorgeven aan hun ongeboren kind. Elk jaar geraken naar schatting twee miljoen seropositieve vrouwen zwanger en worden 680.000 seropositieve baby's geboren, 90 procent daarvan in de ontwikkelingslanden. In de geïndustrialiseerde landen is een AZT-behandeling routine bij zwangere HIV-dragers, waardoor de kans op besmetting van de vrucht aanzienlijk verkleint. Maar in Afrika zijn de meeste dragers te arm om zich de dure aidscocktail te kunnen veroorloven.

Het nieuwe UNAIDS-programma moet daar een mouw aan passen, althans voor de 30.000 gelukkigen die ervoor in aanmerking komen. Per patiënte kost de behandeling 120 dollar. Tijdens haar zwangerschap krijgt de patiënte AZT oraal toegediend en tijdens de bevalling krijgt ze een intraveneuze dosis. Na de geboorte krijgt de baby nog zes weken lang tweemaal per dag een vloeibare dosis AZT. Voor de vrouw zelf wordt de behandeling onmiddellijk na de geboorte stopgezet. Dat laatste was voor Afrikaanse seropositieve vrouwen die de conferentie bijwonen de reden om het project neer te sabelen.

"Het stopzetten na de geboorte van de behandeling van de seropositieve vrouw is een onrechtvaardige beslissing tegenover de moeder en een onrealistische tegenover het kind," zegt Beatrice Were, een seropositieve Oegandese vrouw en moeder. Door de behandeling stop te zetten, kiest men volgens haar voor het kind maar niet voor de moeder. En de kans dat het kind op zeer jonge leeftijd een aidswees wordt, blijft zeer reëel.

Ook Marie De Cenival van de Franse aidsactiegroep ACT UP vindt dat het programma "welbewust aidswezen produceert" en beschuldigt UNAIDS ervan met dergelijke projecten de weg van de minste weerstand te kiezen. Het echte probleem is volgens haar de ongelijke toegang tot aidsmedicijnen in Zuid en Noord. Vandaar ook het centrale thema in Geneve, 'Bridging the Gap'. Maar volgens De Cenival "ontbreekt in de geïndustrialiseerde landen de politieke wil om de aidskloof tussen Noord en Zuid werkelijk te dichten."

UNAIDS moet werken met een budget van 60 miljoen dollar per jaar en neemt volgens de critici noodgedwongen privé-bedrijven onder de arm om aan bijkomende fondsen te geraken. Dat leidt tot de absurde situatie dat een programma dat bedoeld is om aidsbehandeling toegankelijk te maken in de ontwikkelingslanden, de kloof in zekere zin nog verbreedt. Want wie zou het aanvaarden dat de behandeling van een Europese seropositieve moeder wordt stopgezet zodra haar kind gered is, vragen Makhalemele en Were zich af.

Lieve Fransen van het HIV/AIDS Programme in Developing Countries van de Europese Unie geeft toe dat er sprake is van een moreel dilemma. De keuze tussen moeder en kind noemt ze een "moeilijk debat". Fransen zegt dat de EU mee in het UNAIDS-programma wil stappen maar "we moeten ons deze vragen durven stellen; de medicijnen geven en daarna overgaan tot de orde van de dag is onvoldoende". UNICEF-onderdirecteur Stephen Lewis van zijn kant benadrukt dat de "tol aan mensenlevens veel groter zou zijn als er niets gebeurt". "Helemaal niets doen is een groter ethisch probleem dan een onvolledige inspanning leveren," aldus Lewis. Dipankar De Sarkar

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234