Woensdag 26/06/2019

IS

Ultieme aanval op laatste IS-bolwerk doet bijbelse exodus ontstaan

Een stoet van vrouwen en kinderen die wegtrekt uit Baghouz; een foto van Bülent Kiliç die de wereld rondgaat. Beeld AFP

In Syrië zijn de soldaten van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) begonnen aan wat de ultieme aanval op het laatste IS-bolwerk Baghouz moet worden. De foto die vorig weekend de ronde deed – het beeld dat alles leek samen te vatten – kwam van de Turkse fotograaf Bülent Kiliç, die vanuit Istanbul de hele regio bestrijkt.

De afgelopen maand zijn duizenden burgers uit het gebied geëvacueerd. Ook nog eens duizenden IS-leden hebben zich overgegeven. Baghouz, aan de grens met Irak, is het laatste stukje grondgebied van wat ooit het door IS opgerichte kalifaat was. Het dorp wordt al wekenlang belegerd en is volledig omsingeld door de Syrische Democratische Strijdkrachten, die voor het grootste deel uit Koerdische strijders bestaan en gesteund worden door de Verenigde Staten. Zondagavond werd andermaal een belegering gesignaleerd. 

De SDF probeerden Baghouz al een week geleden in te nemen, maar stootte daarbij op veel meer overblijvende burgers dan eerst gedacht. Velen uitten hun woede, terwijl ze te voet of in vrachtwagens het plaatsje verlieten. “Islamitische Staat zal niet verdwijnen”, schreeuwden woensdag enkele vrouwen, hun vingers wijzend naar de hemel. “God is groot, Islamitische Staat zal er altijd zijn.”

Een hele week lang stroomden duizenden vrouwen en kinderen het stadje uit. Het woord ‘bijbels’ viel daarbij nogal eens. Zoals in de Volkskrant van 2 maart, in een stuk van Rob Vreeken: “Vooral vrouwen en kinderen ontvluchten als in een bijbelse exodus nu al wekenlang Baghouz, het laatste bolwerk van Islamitische Staat.”

The Guardian gooide er nog een schep bovenop: “The caliphate is a hellscape of smoke and fire.” Schitterend woord, hellscape, maar het voelt ook een beetje als een onmachtige greep in de apocalyptische woordentrommel. Wie Baghouz (volledige naam: Al-Baghouz Fawqani) op Wikipedia opzoekt, treft daar het volgende, inmiddels ernstig achterhaalde feitje aan: bij de laatste volkstelling in 2004 telde het stadje in Oost-Syrië 10.649 inwoners.

Niemandsland

Er waren ook fotografen. De foto die vorig weekend de ronde deed – het beeld dat alles leek samen te vatten – kwam van de Turkse fotograaf Bülent Kiliç, werkzaam voor persbureau AFP. Zijn foto’s uit Oekraïne, Irak en Syrië vallen voortdurend in de prijzen. In 2015 was hij een van de genomineerden voor de Pulitzer-prijs met een serie over Koerden die in het Turks-Syrische grensgebied het uitdijende kalifaat van IS (uitgeroepen in 2014) ontvluchtten.

En nu is hij met zijn camera aan het andere eind van het kalifaat en legt hij de eindtijd vast in een serie beelden die vermoedelijk volgend jaar zullen opduiken in de grote fotocompetities. Op de foto, die ook bij het Volkskrant-artikel werd geplaatst, zien we een rij vrouwen en kinderen midden in een vlakte staan. De vrouwen dragen een volledige zwarte bedekking – ook hun ogen zijn niet te zien. Hun kinderen dragen kleurige kleding. Ze lijken hun hele hebben en houden bij zich te hebben.

Het onderschrift in de Volkskrant luidde: “Vrouwen en kinderen die zojuist Baghouz hebben verlaten, wachten om te worden gecontroleerd door de SDF.”

De fotograaf doet hier een paar dingen. Hij maakt de foto vanuit een laag standpunt, zodat de stoet afsteekt tegen de onheilspellende hemel. En hij zorgt dat er ruimte overblijft aan de rechterkant, zodat de verre horizon in deze eindeloze vlakte nadrukkelijk in beeld komt. Hiermee accentueert hij het verloren aspect van deze stoet, gevangen tussen hemel en aarde in niemandsland. We weten natuurlijk niet wat er zich direct ter rechterzijde van het beeldkader afspeelt, maar het is duidelijk wat de fotograaf hier wil vertellen.

De vrouwen die uit Baghouz komen, zijn een gezichtsloze massa, een gegeven dat hun omstandigheden beeldtechnisch gezien een zekere abstractiegraad geeft. De gezichten van de kinderen op de foto’s van Kiliç spreken echter boekdelen: verkrampt, stoffig, doortrokken met de sporen van hun tranen. (VK/HLN)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden