Donderdag 01/10/2020

Uitvlaggen als reddingsboei

'Wij willen onze activiteiten in België verankeren', klonk het deze week nog strijdvaardig bij Deme. Maar nu duidelijk is dat grote concurrent Jan De Nul dwars gaat liggen, denkt ook Deme aan het uitvlaggen van zijn activiteiten naar een ander land.

Bouwvakker wordt zeevaarder. Dat is de kern van het plan dat baggeraar Deme in gedachten heeft om te besparen op zijn loonkosten. Het is de bedoeling om personeel, vandaag nog met het statuut van bouwvakker, over te hevelen naar het goedkopere statuut van de koopvaardij. Maar het plan heeft averij opgelopen, tot grote ergernis van Alain Bernard, CEO van Deme. "Als het ons niet lukt om een deel van onze maritieme vloot onder te brengen in de Belgische koopvaardij, dan moeten we andere pistes bewandelen."

Bernard is zeer duidelijk over de strategie die hij wil volgen. Ofwel krijgt zijn onderneming een loonlastenverlaging, waarmee Deme zijn concurrentiepositie kan verbeteren en in België kan blijven. Ofwel zit er niets anders op dan dezelfde weg op te gaan als de concurrentie en uit te vlaggen naar een ander land. Bernard verwijst expliciet naar Luxemburg en Cyprus.

Het dreigement kan tellen. De overheid, die aanvankelijk gunstig stond ten aanzien van de verzuchtingen van Deme, aarzelt om het licht op groen te zetten nu blijkt dat grote rivaal Jan De Nul het plan van Deme afblokt.

Voor Deme, dat de voorbije jaren hoge ogen gooide met onder meer de aanleg van nieuwe eilanden voor de kust van Abu Dhabi, is dat een flinke streep door de rekening. Hoewel het bedrijf vorig jaar stevige resultaten neerzette en een flink gevuld orderboek heeft, wil het zich wapenen tegen de bikkelharde concurrentiestrijd die de komende jaren te verwachten valt in de sector van 'hoppers' en 'cutters', de baggerschepen waarmee zand wordt opgezogen en verplaatst.

"De baggersector staat onder druk. Onze klanten stellen opdrachten uit. Ze krijgen de financiering van hun projecten niet rond, omdat de banken moeilijker krediet verlenen", klaagt operationeel directeur Theo Van De Kerckhove.

En er is de almaar heviger concurrentie vanuit het Verre Oosten. "We zeggen al langer dat de Chinezen komen, maar nu is het zo ver. Telkens als we een nieuw schip in gebruik nemen, dan hebben de Chinezen vijf à tien jaar later dezelfde schepen in de vaart."

Zeemannen

Maar waar gaat het probleem van Deme nu precies over? Het bedrijf uit Zwijndrecht is vragende partij om de bemanning van zijn grote baggerschepen onder het statuut van de koopvaardij te brengen. Meer bepaald gaat het om een verandering van paritair comité, waar werkgevers en vakbonden afspraken maken over loon- en arbeidsvoorwaarden.

Om historische redenen zit de baggersector nu bij de bouwbedrijven. Vroeger sprak men over bouw en waterbouw. Maar de baggersector is de voorbije twee decennia zodanig veranderd dat de vergelijking met de bouwsector niet meer opgaat, klinkt het bij Deme. "Vroeger kwamen onze werknemers iedere dag naar huis, vandaag zijn de werknemers die actief zijn op onze grote schepen zes weken van huis en slapen ze op het schip", zegt Van de Kerckhove. "Onze zeemannen zijn geen bouwvakkers."

Het statuut van zeevaarder, dat van toepassing is in de koopvaardij, sluit beter aan bij hun activiteiten, zegt het bedrijf. Deme is vragende partij om 450 personeelsleden op een totaal van 2.200 werknemers in ons land onder dat statuut te plaatsen. Het gaat om de bemanningen die actief zijn op de grote baggerschepen, die Deme over de hele wereld inzet.

Volgens Deme zal de overschakeling ook helpen om nieuwe internationale regels rond arbeids- en loonvoorwaarden beter te implementeren. Maar het belangrijkste voordeel voor het bedrijf is de loonlastenverlaging die de overschakeling met zich meebrengt. Het statuut van zeevaarder is voor de werkgever 10 procent goedkoper dan het statuut van bouwvakker. "Als we dat binnenhalen, dan blijven we even competitief als Jan De Nul."

Flexibiliteit

Deme zegt een akkoord te hebben met de vakbonden over het nieuwe statuut. De betrokken werknemers krijgen op het einde van de maand evenveel in hun loonzakje als ze vandaag verdienen. Ook de overheid ging aanvankelijk mee in de vraag van Deme. Een verankering van een bedrijf in ons land brengt geld in het laatje voor sociale zekerheid en belastingen.

Omdat de verandering van statuut een aanpassing van de sociale wetgeving vergt, organiseerde minister van Werk Monica De Coninck (sp.a) een rondvraag in de baggersector. Daar loopt het nu mis voor Deme. Jan De Nul verzet zich tegen een verandering van statuut. "Voor ons zijn er te veel nadelen verbonden aan een verandering van paritair comité", zegt personeelsdirecteur Philip Piron.

Kwatongen beweren dat Jan De Nul geen belang heeft bij een statuutwijziging. De meerderheid van de schepen en het gros van de bemanning van Jan De Nul vaart onder Luxemburgse vlag, wat fiscaal voordeliger is dan het Belgische systeem.

De Nul beweert dat het niet de bedoeling is om Deme een hak te zetten. Het bedrijf vreest evenwel dat het zijn werknemers minder flexibel kan inzetten als een deel bouwvakker is en een ander deel zeevaarder. "Welke Belgische werknemer zal nog bereid zijn om een collega om dringende redenen in het buitenland te vervangen als hij weet dat loon- en arbeidsvoorwaarden plots veranderen? Van de flexibiliteit, die nu cruciaal is om onze activiteiten goed te organiseren, zal er dan niets overblijven", vreest Piron.

Wereldleider

Hoe het nu verder moet, is koffiedik kijken. Deme hoopt dat de overheid nog voor de verkiezingen het licht op groen zet. Maar dat is onzeker. Zonder eensgezindheid onder de werkgevers wil De Coninck het dossier niet ter goedkeuring voorleggen aan de regering.

Of Deme het woord bij de daad voegt en zijn activiteiten naar een ander land verhuist, zal nog moeten blijken. Deme vindt het belangrijk om een thuismarkt te hebben. In ons land heeft het bedrijf partners gevonden om kennis op te doen bij het pionierswerk dat hier verricht werd voor de aanleg van windmolenparken op zee. Met die knowhow is Deme wereldleider.

In ons land kan het bedrijf ook laten zien wat het in zijn mars heeft om kusten te beschermen tegen de verdere opwarming van de aarde. Baggerschepen van Deme herstellen vandaag de schade die eind vorig jaar veroorzaakt werd door de Sinterklaasstorm. Al vindt Deme dat de overheid een flinke tand mag bijsteken. "Door de klimaatopwarming zal de zeespiegel stijgen. We moeten sneller en meer investeren om de kustlijn te beschermen. Niet alleen in België, maar ook in de ons omringende landen", zegt Bernard.

Uitstalraam

Als Deme in ons land blijft, staat het bedrijf ook op de eerste plaats om een graantje mee te pikken van de contracten voor de aanleg van de Oosterweelverbinding rond Antwerpen. De baggeraar heeft een verleden als tunnelbouwer. Onder meer de Liefkenshoektunnel werd door Deme gegraven.

België dient als uitstalraam voor de kennis die Deme in huis heeft en elders in de wereld wil verzilveren. Luxemburg is daarvoor veel minder geschikt. "Het land telt veel maritieme bedrijven, maar geen schip is er tot dusver geraakt", grapt Van De Kerckhove.

Misschien kunnen de concurrentieproblemen van Deme op een andere manier worden aangepakt. In de jaren 90 vlagde de hele Belgische koopvaardij uit naar Luxemburg. Begin jaren 2000 keerde de vloot met kleppers als CMB, Exmar en Euronav terug naar ons land. De overheid haalde de koopvaardij terug met lagere sociale bijdragen en een lagere vennootschapsbelasting. Maar voor zo'n oplossing is het wellicht wachten tot na de verkiezingen van mei.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234