Woensdag 20/11/2019

Brexit

Uitstel van brexitstemming is tegenslag die Boris Johnson sterker kan maken

De Britse premier Boris Johnson in het Lagerhuis zaterdag. Beeld via REUTERS

Het uitstel van de stemming tot dinsdag maakt de kans op het aannemen van Johnsons brexitdeal niet per se kleiner. Zeker niet nu de Europese leiders Johnson de ruimte willen geven. 

Bijna! Bijna had het Britse Lagerhuis het brexitakkoord zaterdag goedgekeurd, maar op het laatste moment wisten EU-gezinde parlementsleden het tegen te houden door Boris Johnson te dwingen uitstel van de brexit aan te vragen. De Britse premier deed dat, maar vroeg de Europese Unie meteen om dat verzoek te negeren. Groot zal de druk van Johnson en zijn nieuwe vrienden in Brussel de komende dagen zijn op ‘The House of Fools’, zoals een krant het Lagerhuis zondag omschreef.

Gevraagd of hij premier wilde worden, antwoordde Johnson lang geleden dat als de bal uit een rugby-scrum ontsnapt, hij hem wilde oppakken. Dat moment kwam eind juli, en vanaf dat moment ging Johnson, een verdienstelijke beoefenaar van ‘rugger’ aan Eton en Oxford, er met de ovale bal vandoor. Hij rende op de try-line af, toegejuicht door de Conservatieve Partij en de Europese Commissie, maar net voor hij de bal met een snoekduik wilde neerleggen, dook Sir Oliver Letwin op.

Buitenkansje

Sir Ollie is een EU-gezinde Conservatief die samen met twintig lotgenoten door de premier uit de fractie was gezet. Hij besloot de schier onstuitbare Johnson, een collega-Old Etonian, aan zijn truitje te trekken door een amendement in te dienen dat als doel had de stemming op Super Saturday zinloos te maken. De strekking: uitstel aanvragen en goedkeuring van het akkoord uitstellen totdat de bijbehorende wetgeving aangenomen is door Lager- en Hogerhuis. Dit om een ‘no deal’-brexit te voorkomen, zo luidde het.

Wanhopige remainers grepen dat buitenkansje aan om een nieuwe scrum te veroorzaken. Labour, de liberaaldemocraten en de Schotten schaarden zich achter het amendement, net als de Noord-Ierse DUP, die zich door Johnson verraden voelt. Tijdens het uren durende debat kreeg Johnson steun van onder meer Theresa May, die naar eigen zeggen ‘een déjà vu’ beleefde, maar het mocht niet baten. Letwin won, en de eerste zaterdagzitting sinds 1982 eindigde in de herfstige rugbymodder.

Letwin werd als een volksheld begroet toen hij het parlement verliet, anders dan brexiteer Jacob Rees-Mogg, die, vergezeld door zijn 12-jarig zoontje, door de politie moest worden beschermd tegen woedende en scheldende anti-brexitdemonstranten. Kort daarvoor had vrijwel de voltallige Conservatieve fractie de debatkamer verlaten toen Joanna Cherry het woord nam, de Schotse nationalist die het succesvolle proces had aangespannen tegen de schorsing van het Lagerhuis.

Nieuwe wedstrijd

Johnson besloot een nieuw proces te riskeren door het uitstelverzoek te ondermijnen. Hij stuurde Brussel een fotokopie van de wet die hem daartoe verplichtte, begeleid door een niet-ondertekende brief waarin stond dat het niet zijn verzoek was en een brief waarin hij uitlegde dat uitstel volgens hem niet nodig is. De premier is ervan overtuigd dat hij zich kan ontworstelen uit de greep van de remainers die nu een tweede referendum willen veroorzaken, een nieuwe wedstrijd.

En die kans is er, zeker omdat Brussel hem de ruimte wil geven. Een aantal Lagerhuis-leden die voor het Letwin-amendement hebben gestemd, is ook bereid voor het akkoord te stemmen, onder wie Sir Ollie zelf. Uit de stemming over het amendement werd wel duidelijk dat zeker zes parlementariërs van Labour het Johnson-akkoord steunen – steun die heeft geleid tot bedreigingen en verwensingen uit eigen kring. De ‘Labour Leavers’ wijzen op de steun die er voor de brexit bestaat bij de eigen kiezers.

Labours brexitwoordvoerder Keir Starmer kondigde zondag aan dat de partij Johnsons akkoord wil steunen op voorwaarde dat er een volksraadpleging over komt. Het idee van zo’n nieuw referendum is omstreden, omdat het zal leiden tot een nog bitterder gevecht. Het organiseren ervan kan zomaar een half jaar duren, lang genoeg om bij menige burger een ‘brexistentiële’ crisis’ te veroorzaken.

Conversion kick

De voornaamste troef van Johnson met zijn credo ‘Get Brexit Done’ is thans ‘Brexhaustion’, in een nieuw woordenboek omschreven als ‘een gevoel van uiterste vermoeidheid met het brexitproces en een verlangen naar het beëindigen daarvan’. The Sun on Sunday wist dat gevoel te vatten in de kop ‘Waarom laten ze ons niet gaan?’, een vraag die gericht was aan de Lagerhuis-rebellen. De afkeer van het parlement begint overeenkomsten te vertonen met die ten tijde van het bonnetjesschandaal in 2009.

De kans blijft redelijk groot dat het akkoord, ondanks alle parlementaire twisten, de komende dagen alsnog wordt aangenomen en Johnson na veel hitchcockiaanse ‘suspense’ zijn try kan scoren. Dan volgt de zogenaamde ‘conversion kick’ voor drie punten. Het vertraagde akkoord betekent niet het einde van het brexitproces, maar volgens Johnson is met de scheiding wel het moeilijkste werk voorbij en zal het onderhandelen van een complex vrijhandelsverdrag in een betere sfeer verlopen.

De beelden uit Brussel van donderdag van Johnson die grapt en grolt met de leiders van Luxemburg, Duitsland en Frankrijk zijn hoopgevend. De wederzijde jovialiteit toonde tevens aan dat het niet langer ‘Boris tegen Brussel’ is, maar ‘Boris en Brussel tegen Bercows Lagerhuis’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234