Vrijdag 24/05/2019

Brexit

Uitstel, (g)een akkoord of toch geen brexit – wat willen de Britten eigenlijk? Drie scenario’s

Vanavond moeten de Britse parlementariërs aangeven wat ze wel willen: vermoedelijk uitstel van de geplande Brexit (29 maart). Beeld AP

Het Britse Lagerhuis wil de EU niet verlaten met een akkoord, maar ook niet zonder. Zoveel duidelijkheid heeft het debat in Londen afgelopen dagen opgeleverd. Vanavond moeten de Britse parlementariërs – eindelijk – aangeven wat ze wel willen: vermoedelijk uitstel van de geplande brexit (29 maart). Maar waarvoor en hoelang? Drie scenario’s.

Kort: twee maanden

Beperkt uitstel omdat het Lagerhuis in een derde ‘betekenisvolle’ stemming (volgende week) alsnog zijn goedkeuring geeft aan het twee keer eerder verworpen brexitakkoord met de EU. Van belang is of juridisch adviseur van premier May, Geoffrey Cox, zijn eerdere genuanceerde advies over het akkoord aanscherpt: van ‘het is niet alles, maar ook niet niets’ naar ‘het is een ja-stem waard’. Gaat het Lagerhuis om, dan heeft May extra tijd nodig om de noodzakelijke wetgeving door te voeren, iets wat de Europese regeringsleiders haar graag zullen geven. Uiterste datum is 23 mei, de start van de Europese verkiezingen, zodat de Britten daaraan niet mee hoeven te doen.

Londen kan ook kort uitstel vragen om een vertrek zonder akkoord voor te bereiden. De EU staat niet te trappelen om een dergelijk verzoek honoreren. De EU heeft zich het afgelopen jaar met talloze noodplannen voorbereid op een harde brexit, dat hadden de Britten ook kunnen doen. Aan de andere kant: geen van de leiders zit te wachten op economische chaos en misère door een harde brexit aan de vooravond van de Europese verkiezingen.

Lang: twaalf maanden

Het Lagerhuis implodeert door de interne politieke gevechten op leven en dood – conservatieven onderling; socialisten onderling; Tories tegen Labour; Tories tegen de regering; Labour tegen de regering; ministers tegen ministers; allen tegen May – en de enige uitweg zijn nieuwe verkiezingen en/of een tweede brexitreferendum. Garanties op duidelijkheid aan het eind van deze weg zijn er niet. Een verzoek tot uitstel zal zich dan niet tot enkele weken of maanden beperken, temeer daar een ‘verlenging van de verlenging’ politiek en economisch rampzalig is. Londen vraagt in dat geval uitstel van de brexit met minimaal een jaar.

EU-president Tusk riep de EU-leiders vanmorgen op “open te staan” voor een Brits verzoek tot lang uitstel. De vraag is of die zin hebben in nog een jaar brexitdiscussie, ook tijdens de Europese verkiezingscampagne. Als een dergelijk uitstel wordt goedgekeurd – het vergt unanimiteit van de leiders – zal het aan strikte voorwaarden gebonden zijn. Zo moet het Verenigd Koninkrijk meedoen met de Europese verkiezingen; Brussel vreest anders een rechtsgang van boze pro-Europese Britten die hun kiesrecht geschonden zien. Daarnaast wil de Europese Commissie voorkomen dat Londen in het extra jaar een stem krijgt bij cruciale toekomstige kwesties: de keuze van de nieuwe Commissievoorzitter, de nieuwe EU-president en de onderhandelingen over de komende EU-meerjarenbegroting (2021-2027). Brussel liet begin deze week weten dat bij welk uitstel dan ook “een probleemloos functioneren van de EU-instituties gewaarborgd moet zijn”. Diplomaten voorzien juridische problemen bij al te strikte voorwaarden omdat de EU geen B-leden met minder rechten kent.

Geen uitstel

Waarschijnlijk is het niet, maar in theorie kan het Lagerhuis bij onoverkomelijke politieke chaos het verzoek om de EU te verlaten intrekken. Het Europees Hof van Justitie oordeelde onlangs dat Londen het recht heeft dit eenzijdig te doen. In dat geval blijft het Verenigd Koninkrijk lid van de EU en is er geen uitstel nodig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.