Maandag 16/12/2019

Uitputtingsslag in Turkije gaat voort

Dirk Rochtus doceert internationale relaties aan KU Leuven/ Campus Antwerpen. Hij publiceerde pas het boek Turkije. De terugkeer van de sultan (Vrijdag).

Er zou een 'nieuw tijdperk' in Turkije aanbreken, zei de Turkse president Recep Tayyip Erdogan zaterdag in Istanbul. Daarmee doelde hij op het wetsontwerp dat de fractievoorzitter van de AKP bij de woordvoerder van het parlement had ingediend om een sterk presidentieel systeem in te voeren. Diezelfde avond, diezelfde stad, en een dubbele bomaanslag sleurt er 38 mensen, onder wie vooral politieagenten, de dood in. Zaterdag was de Turkse regering nog euforisch, zondag kondigde ze nationale rouw af. Het nieuwe Turkije van Erdogan begon onder een bloedig gesternte.

Sinds de mislukte staatsgreep van 15 juli van dit jaar was Turkije gespaard gebleven van bloedige bomaanslagen in het hart van zijn steden, al vonden er in het zuidoosten verder schermutselingen plaats tussen het Turkse leger en de PKK. Nu hebben de Koerdische Vrijheidsvalken (TAK), een radicale afsplitsing van de PKK, de aanslagen opgeëist. Het is alsof ze Erdogan een neus willen zetten. De dubbele bomaanslag is als een waarschuwing, een bloedig teken aan de wand, dat president Erdogan zich niet in zijn machtsdrang mag wentelen en dat de strijd voortgaat zolang het Turkse leger militaire operaties uitvoert in het vooral door Koerden bewoonde zuidoosten van het land.

Al meer dan twee jaar probeert Erdogan een systeem uit te bouwen waarbij de president niet enkel meer een representatieve functie uitoefent, maar ook de uitvoerende macht in zijn persoon samenbalt en de lakens kan uitdelen in Turkije. De zoektocht naar een tweederdemeerderheid - om de grondwet te kunnen wijzigen - verliep tot nu vergeefs, maar met de hulp van de ultranationalistische oppositiepartij MHP zou de AKP wel voldoende zetels (330 van de 550) in het parlement hebben om een referendum te organiseren over de invoering van een presidentieel systeem. Met het oog daarop zette de AKP zaterdag al een eerste formele stap door een 21 artikelen tellend document in te dienen dat door 316 parlementsleden (van AKP en MHP) was ondertekend.

Vanuit de andere oppositiepartijen rijst er verzet tegen die plannen. De seculiere CHP ziet de 140 jaar oude parlementaire traditie in Turkije bedreigd, de pro-Koerdische partij HDP vreest dat het presidentiële systeem het land aan 'de wil van één enkele persoon' zou uitleveren.

Wat de wil van die ene persoon betekent, heeft Turkije de afgelopen vijf maanden kunnen ervaren. 2.614 instellingen werden gesloten, 83.000 ambtenaren ontslagen en enkele tienduizenden personen gearresteerd op verdenking van banden met de beweging van de religieuze prediker Fethullah Gülen, die volgens Erdogan het brein van de mislukte staatsgreep zou zijn. Al die moeite om 'FETÖ', de als terroristisch gebrandmerkte Gülen-beweging, in de kiem te smoren heeft niet kunnen vermijden dat Turkije opnieuw en verder geplaagd wordt door daadwerkelijk terrorisme zowel van IS als van PKK en TAK.

De Turkse regering ziet het presidentiële systeem als een waarborg voor politieke stabiliteit, ook al heeft het verwoede streven ernaar de laatste twee jaar voor een polarisering van de maatschappij gezorgd. Ook het moeizame vredesproces met de Koerdische nationalisten is tenslotte voor de bijl gegaan omdat Erdogan zijn inzet ervoor niet beloond zag bij de verkiezingen van 2015. Het succes van de HDP verijdelde toen zijn droom van een tweederde grondwetswijzigende meerderheid. Erdogan zweert nu bij wraak, de extremistische Koerdische nationalisten bij een uitputtingsslag in de hoop de populariteit van de Turkse president aan te tasten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234