Dinsdag 10/12/2019

Zwarte mars

Uitgeregende zwarte mars met opvallend veel gele hesjes: ‘Hoe kun je de mensen nog harder schofferen?’

Jeugdvriendinnen Leticia en Sarah pleiten voor de doodstraf, een eis die door vele andere betogers niet gedeeld wordt. Beeld thomas nolf

Toen – 23 jaar geleden – waren ze met meer dan 300.000, nu nog met hooguit 500. Toen waren het witte ballonnen, nu vooral gele hesjes. Toen regende het niet, nu wel: ‘We zijn met te weinig, dat is gewoon zo. Maar dat komt doordat de mensen het beu zijn!’

“Wat hebben we er toen hard in geloofd”, zegt de Brusselse die er 23 jaar geleden ook bij was. Haar zoon was in 1992 vermoord, de dader was nooit gevonden. Ze was op 20 oktober 1996 een van die ontelbare velen met zo’n verhaal – zelf beleefd of uit tweede of derde hand. Een burger die zich door justitie genegeerd en in de steek gelaten voelde. 

Ze hielp bij de organisatie van de witte mars en staat er nu een beetje verweesd bij. “Je kon in Brussel geen kant meer op”, zegt ze, “alles potdicht. De ouders van de vermoorde kinderen zijn dezelfde dag ontvangen bij premier Jean-Luc Dehaene. Er werden concrete beloften gedaan. Al die oude onopgehelderde zaken zouden tot op het bot worden uitgespit. Waarom denkt u dat er vandaag geen enkele van de bij de affaire-Dutroux betrokken ouders aanwezig is? Zij hebben dit allemaal al eens gehad. Behalve de oprichting van Child Focus is er geen enkele belofte nagekomen.”

Jeugdvriendinnen Leticia Knevels (35) en Sarah Dumalin (33) lopen helemaal vooraan de zwarte mars met een bord dat de herinvoering van de doodstraf bepleit. Ze zijn hiervoor speciaal uit Luik gekomen.

Leticia: “Wij waren nog klein, maar ik herinner me die periode haarscherp. Onze jeugd is verpest door Marc Dutroux.”

Sarah: “Wij waren de generatie die opeens niks meer mocht. We mochten niet meer na school zonder begeleiding naar huis stappen. We mochten naar geen enkel verjaardagsfeestje, en als het toch eens mocht ging de telefoon om het halfuur, om te horen of je er nog wel was. Of je niet ontvoerd was. Gsm’s waren er nog niet, en toen die er een paar jaar later kwamen, kreeg je er alleen één om permanent te kunnen worden gecontroleerd.”

Leticia: “Nu zijn we zelf mama’s en willen we niet dat die tijd terugkeert.”

Sarah: “Marc Dutroux is een multirecidivist. Hij is al een keer voor jaren opgesloten en hij wist ook toen precies de juiste antwoorden te geven. Hij is na zijn vrijlating onmiddellijk opnieuw kinderen beginnen te schaken, en ze ook nog eens te doden.”

Leticia: “Waarom zou hij na een tweede nog een derde kans moeten krijgen? Gewoon al het idee dat het een voorwerp van debat kan zijn, Marc Dutroux vrijlaten.”

Sarah: “Ja dus, de doodstraf. Voor pedofielen. Wat kun je als samenleving anders met een man als Dutroux?”

Gele hesjes

Heldere afspraken maken met meer dan 300.000 mensen ging 23 jaar geleden zonder sociale media veel vlotter dan vandaag met 500. Geen politieke slogans, geen doodstrafgedoe. Dat was de afspraak vooraf in 1996, en dat was het ook nu in de Facebook-groep van organisator Daniël Bauwelaerts.

Ter hoogte van de Kruidtuin komt het tot een incident als een van de organisatoren in een geel hesje na wat googelen erachter is gekomen dat zowel Leticia als Sarah bij de verkiezingen in mei op de lijst stonden van Nation. Dat is, of was, een zoveelste poging om sinds de implosie van het Front National in 1999 een Franstalige extreemrechtse partij van de grond te krijgen.

De persoon in het gele hesje: “Zelfs Gino en Carine Russo, de ouders van de vermoorde Mélissa, die alle redenen hadden voor extreme houdingen, hebben nooit zoiets geëist! Geen van de ouders van de slachtoffers van Dutroux heeft ooit opgeroepen om de doodstraf terug in te voeren, juist integendeel!”

Er wordt wat heen en weer geroepen. De sfeer lijkt even grimmig te worden en het is duidelijk dat het debat over de doodstraf nog niet ten gronde is gevoerd bij de gele hesjes, misschien wel de meerderheid van de aanwezigen. Je hoort wel de hele tijd het woord ‘burger’. De burger die niet wordt gehoord. Zich onbegrepen voelt. Uitgemolken, genegeerd en nu ook nog eens vierkant in het gezicht wordt uitgelachen: “Allez kom zeg, Dutroux vrijlaten.” Het dispuut wordt beslecht als Sarah haar bord in een vuilbak opbergt en de menigte ‘à vie!’ begint te roepen. Levenslang.

In de menigte loopt ook de Brusselse Nation-voorman Eddy De Smedt en enkele andere bekende gezichten, van toen extreemrechts vorig jaar acties van de gele hesjes trachtte te kapen. Maar volgens De Smedt is Nation een afgelopen verhaal: “Er is gesjoemeld met lidgelden! Wij zijn met 80 procent van de leden uit de partij gestapt.”

Organisator Daniël Bauwelaerts is een Brusselse ex-cafébaas, goed bevriend met Thierry Lemmens, vader van de in 2006 in Luik vermoorde Stacy. Het hele initiatief, zegt hij, komt recht uit zijn hart. “Vanaf dat ik erover hoorde: Dutroux vrijlaten. Hoe kun je de mensen nog harder schofferen?”

In een slottoespraak is hij eerlijk: “We zijn met te weinig, dat is gewoon zo. Maar dat komt doordat de mensen het beu zijn!”

De zwarte mars zou aanvankelijk eindigen aan de Kunstberg. Zangeres Claudia Sylva (72) zou er symbolisch haar hit uit 1965 brengen, J’ai pleuré. Helaas: door een onvoorziene manifestatie van Catalaanse separatisten kan de Brusselse politie niet overal tegelijk zijn. De zwarte mars wordt vervroegd ontbonden aan het station Brussel-Centraal. “We komen terug”, belooft een strijdvaardige Bauwelaerts. “Dit is het begin van een nieuwe beweging.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234