Maandag 18/01/2021

'Uitgelezen is een cocon'

Met een superdeluxe editie sluit Uitgelezen op 26 mei zijn twaalfde jaargang af. In Gent blijft het programma incontournable, maar ook elders slaat het zijn vleugels uit.

Het recept voor het 'levende boekenprogramma' Uitgelezen smaakt nog steeds hartig. Al twaalf jaar nemen veellezers Anna Luyten en Jos Geysels samen met twee bekende Vlamingen of schrijvers drie spraakmakende boeken van het moment onder de loep. Daarna geven ze elk een leestip, is er een boekentombola én een muzikale gast.

Vooral in de Gentse Vooruit lokt Uitgelezen een hondstrouw publiek, terwijl de formule al enige tijd geëxporteerd is naar Antwerpen, Hasselt en Oostende (tijdens Theater aan Zee). Onlangs werd met Uitgelezen op School overigens een nieuwe doelgroep aangeboord. En het is overduidelijk dat ook de jongens van Das Magazin Gentse inspiratie tankten voor hun concept.

Programmator Peter Van den Eede, die al van de start aan de kar trekt, ziet daar geen graten in: "Toen Das Magazin in de Vooruit en omliggende locaties zijn eerste festival op Belgische bodem organiseerde, bekenden ze ruiterlijk dat ze onze aanpak grondig hadden bestudeerd. Het charmeert hen dat we iets met boeken doen op een niet-academische manier. We combineren ernst en luim. En dat willen zij ook. Neem dat idee voor een boekentombola. Toen wij dat opperden, fronsten nogal wat mensen de wenkbrauwen (lacht). Nu is het een van onze succesnummers. Ook Das Magazin kiest voor enige randanimatie."

Lezer centraal

Het raamwerk voor Uitgelezen ontstond in 2003. Op dat moment had Vooruit geen eigen volwaardige literatuurprogrammering, vertelt Van den Eede. "Behoud de Begeerte passeerde hier regelmatig met zijn programma's, maar dat was louter receptief. En bovendien vertrekken zij altijd van de auteur, als voorlezer op een podium. We vonden het tijd voor een eigen toets. Wat als we bij een literatuurevenement de lezer eens centraal zouden stellen? Dat was op dat moment bijna een revolutionair idee."

Zo friste Vooruit onbewust ook het leesclubidee op, waar voordien slechts grijs gecoiffeerde dames het mooie weer maakten. Toen stuitten 'leesclubs' nog op meewarige blikken van de serieuze boekenlui.

Uitgelezen speelde naadloos in op een 'communitygevoel' en is uitgegroeid tot een van de kroonjuwelen van de Vooruit-programmatie. "Lezen werd plots iets sociaals. Je individuele leeservaring kon je aftoetsen bij anderen, wat zorgt voor een clubsfeer. Toch heeft Uitgelezen ook iets weg van een boekeneiland, een cocon zonder tweets of Facebook-updates waar je twee uur lang in de wereld van het boek vertoeft."

Ook de Gentse boekhandelaars vinden het allemaal prima. "Het gebeurt vaak dat de toeschouwers met onze leestips in de hand naar de winkel trekken. Dus het heeft zeker zijn effect."

Aan de formule is in de loop der jaren amper gesleuteld. Wordt het niet stilaan tijd voor vernieuwing? "We zijn daar zeker niet blind voor", bekent Van den Eede. "Precies daarom hebben we her en der bijgestuurd. Zo kregen genres als de graphic novel ook een plaats. Ook lieten we muzikanten aan de slag gaan met een gedicht, zoals Thijs Delbeke of Inne Eysermans van Amatorski. Maar onze muren en fundamenten blijven overeind, we hangen hooguit af en toe een nieuw gordijn (lacht)."

Hoewel Uitgelezen buiten de Arteveldestad aarzelender zijn publiek rekruteert, sluimeren er kansen in de onderwijswereld. Sinds kort is er een formule die Gentse scholen aandoet: "Met 'Uitgelezen op school' zetten we leerlingen in het panel. Ze krijgen inspraak in de keuze van de boeken. Leerkrachten zijn er zeer over te spreken, omdat het perfect aansluit bij het leerplan en jongeren enthousiast maakt voor literatuur. Iets soortgelijks willen we nu ook aan de universiteit opzetten."

Televisie

Van den Eede hoopt dat op die manier ook jongere lezers sneller hun weg zullen vinden naar Uitgelezen in de Vooruit. "Studenten blijven soms weg. Voor hen blijkt de entree van 4 euro een drempel. Maar dat zeggen ze me wel terwijl ze met een Orval in de hand staan. Die kost ook 3,80 euro (lacht). Kwestie van prioriteiten, hè? Nog een aandachtspunt is het bereiken van de multiculturele samenleving. Dat is nog een lacune."

En het is al vaker geopperd: zou Uitgelezen het ook niet goed doen als format op televisie? "Ik zou vereerd zijn als dat zou kunnen. Canvas en wijlen EXQI kwamen hier al kijken. Maar de reacties zijn uiteenlopend: je moet dit sowieso indikken tot iets van maximaal een uur. En er is twijfel over de vraag of je deze formule zomaar kunt omzetten in het televisiejargon."

Uitgelezen Deluxe, dinsdag 26 mei, met onder anderen Niña Weijers, Wouter Deprez en A.L. Snijders, i.s.m. De Morgen. Meer info op www.vooruit.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234